II GSK 1058/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku A.D. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 746/20 w sprawie ze skargi A.D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 746/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę A.D. (dalej "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z [...] września 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Wraz z nią złożył pismo, w którym złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości. Wskazał, że natychmiastowe wykonanie decyzji skutkowałoby trudnymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci pozbawienia płynności finansowej prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Jest to tym bardziej uzasadnione, że skarżący w skardze wskazał na naruszenie przez organ przepisów prawa w zakresie zasadności wymiaru kary. Z uwagi zaś na pandemię wirusa COVID-19 i skutki lockdownu, zachowanie płynności finansowej przez skarżącego jest tym bardziej kluczowe, bowiem skarżący jako pracodawca zobowiązany jest do terminowego wypłacania wynagrodzeń swoim pracownikom, którzy są od niego zależni.

Skarżący otrzymał już od Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie upomnienie wzywającego go do zapłaty kwoty 10.000 zł wraz z dodatkowymi kosztami oraz informację o konsekwencjach nieuiszczenia kary pieniężnej. Tym samym brak wstrzymania wykonania skarżonej decyzji spowoduje niewątpliwie szkodę majątkową, zwłaszcza gdy NSA uzna zasadność skargi i uchyli ją w całości. W załączeniu skarżący przesłał wspomniane upomnienie.

W piśmie z [...] czerwca 2021 r. skarżący wniósł o przyspieszenie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazał, że [...] czerwca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. na podstawie tytułu wykonawczego, zawiadomił skarżącego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zajęcie przez komornika rachunku bankowego skarżącego uniemożliwiło skarżącemu składanie jakichkolwiek dyspozycji pieniężnych, w tym polecenia wypłat dla pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwie skarżącego. W załączeniu przesłano zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325; dalej "p.p.s.a.") w związku z art. 193 tej ustawy. Wobec tego wniosek skarżącego należało rozpoznać.

Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym wskazać, że z wnioskowego charakteru powyższej instytucji wynika, że wnioskodawca powinien w taki sposób wykazać okoliczności sprawy, aby uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji może skutkować podanymi powyżej konsekwencjami.

Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że przez wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjny, skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej.

Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności.

Skarżący nie przedstawił dokumentacji, która pozwalałaby na dokonanie prawidłowej oceny jego sytuacji finansowej, a tym samym nie wykazał istnienia okoliczności istotnych z punktu widzenia art. 61 § 3 p.p.s.a. Przedstawione przez skarżącego dokumenty nie dają pełnego obrazu jego sytuacji majątkowej. Gołosłowne powołanie się na trudną sytuację nie jest przy tym wystarczające do tego, aby zweryfikować sytuację finansową wnioskodawcy i dokonać oceny, czy wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudnych do odwrócenia skutki. To właśnie na wnioskodawcy ciążył obowiązek uzasadnienia wniosku i poparcie go dokumentami, a skoro w rozpoznawanej sprawie takich danych nie przedstawiono, to brak było podstaw do uwzględnienia wniosku.

Podkreślić także należy, że przymusowa realizacja zobowiązań w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, jednak wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zaś zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2014 r., II OZ 942/14, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I FZ 15/15, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2011 r., sygn. akt I FZ 424/14). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje możliwość wstrzymania czynności egzekucyjnych, jak i postępowania egzekucyjnego, co może być przedmiotem ochrony tymczasowej, ale w innym postępowaniu – egzekucyjnym.

Ponadto, należy wyjaśnić, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji sąd nie dokonuje oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, jako że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi czy skargi kasacyjnej. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł brać pod uwagę przekonania skarżącego kasacyjnie o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.