II FZ 56/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. A. - B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 205/19 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. A. - B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 1 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: WSA) postanowieniem z 4 grudnia 2019 r. odrzucił skargę kasacyjną K. A. - B. (dalej: skarżąca) od wyroku WSA z 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt. I SA/Bk 205/19 oddalającego jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 1 marca 2019 r., w rozłożenia na raty zaległości podatkowych W uzasadnieniu WSA wyjaśnił, że Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z 10 października 2019 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez złożenie w terminie 7 dni – pod rygorem jej odrzucenia – pełnomocnictwa, aktualnego na dzień podpisania skargi kasacyjnej, upoważniającego do sporządzenia i jej wniesienia w imieniu strony skarżącej. W wykonaniu powyższego wezwania pełnomocnik skarżącej, adwokat M. G. w załączeniu do pisma z 17 października 2019 r., przesłał do WSA pełnomocnictwo z 15 października 2019 r. udzielone mu przez skarżącą do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz reprezentowania przed wszelkimi Sądami, instytucjami publicznymi, osobami fizycznymi i publicznymi. W związku z powyższym, WSA uznał, że przedłożone pełnomocnictwo nie stanowiło wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, bowiem skarga kasacyjna została sporządzona w dniu 3 października 2019 r. i na tę datę należało sprawdzić czy pełnomocnik był upoważniony do jej sporządzenia. W ocenie WSA przedstawienie pełnomocnictwa opatrzonego datą 15 października 2019 r. zostało wystawione po terminie złożenia skargi kasacyjnej. Z tego względu WSA postanowieniem odrzucił skargę kasacyjną, wskazując że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału nie zostało wykonane w sposób prawidłowy, a braki skargi kasacyjnej nie zostały usunięte. Zażalenie na powyższe orzeczenie złożył pełnomocnik skarżącej wnosząc o jego uchylenie w całości oraz wskazując, że brak daty i miejsca sporządzenia pełnomocnictwa nie może zostać zakwalifikowany jako brak istotny, który uniemożliwi nadanie pismu procesowego właściwego biegu. W treści zażalenia pełnomocnik skarżącej powołał się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2010r. w sprawie o sygnaturze akt II OSK 1486/10.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne, zatem zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu.

Zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a."),, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast w myśl art. 178 powołanej ustawy, sąd administracyjny odrzuca skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niewłaściwe zastosowanie tego przepisu niesie za sobą istotne konsekwencje prawne, może bowiem doprowadzić do naruszenia konstytucyjnie chronionego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). Z tego względu zarządzenie przewodniczącego o wezwaniu strony (lub jej pełnomocnika) do usunięcia braków pisma procesowego powinno być formułowane precyzyjnie, jasno i jednoznacznie, tak aby u strony, do której zostało skierowane, nie powstała wątpliwość, co do przedmiotu wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści (v. postanowienie SN z 17 listopada 1998 r., sygn. akt III CKN 871/98, LEX nr 50714). Niezachowanie któregokolwiek z tych wymogów pozbawia wezwanie sankcji określonej w art. 178 p.p.s.a. W niniejszej sprawie WSA postanowieniem z 4 grudnia 2019 r. odrzucił skargę kasacyjną skarżącej z uwagi na nieuzupełnienie – w jego ocenie – braku formalnego, w postaci przedłożenia pełnomocnictwa, aktualnego na dzień podpisania skargi kasacyjnej, upoważniającego do sporządzenia i jej wniesienia przez pełnomocnika M. G. W ocenie WSA, dokonującego wstępnej kontroli formalnoprawnej wniesionej skargi kasacyjnej, znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo dołączone do skargi z 15 kwietnia 2019 r. nie upoważniało wskazanego w nim adwokata do wniesienia skargi kasacyjnej. WSA wzywając pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej , uznał że pełnomocnictwo z 15 czerwca 2019r. "wyczerpało się" po złożeniu przez adwokata M. G., wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku pierwszej instancji Wykonując wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącej w terminie oznaczonym w wezwaniu Przewodniczącego Wydziału przedłożył pełnomocnictwo do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz reprezentowania skarżącej przez Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wprawdzie nadesłany dokument został oznaczony datą późniejszą niż data sporządzenia skargi kasacyjnej, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie może wpłynąć to na ocenę zakresu udzielonego pełnomocnictwa. Nie ma bowiem w tym przypadku znaczenia fakt, że data pełnomocnictwa jest późniejsza niż data sporządzenia skargi kasacyjnej. Istotny jest bowiem sam fakt umocowania pełnomocnika do reprezentowania interesów skarżącej przed sądem. Doręczone w terminie zakreślonym przez WSA pełnomocnictwo potwierdzało jedynie fakt wcześniejszego umocowania. Skoro zatem pełnomocnik składa w imieniu mocodawcy skargę kasacyjną, zaś dokument potwierdzający umocowanie do reprezentowania skarżącej przedkłada w terminie późniejszym, to przy braku przesłanek wskazujących jednoznacznie na późniejsze udzielenie pełnomocnictwa należy przyjąć, że istniało ono już w chwili składania skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka wykładnia art. 49 p.p.s.a w najpełniejszy sposób zapewnia stronom realizację ich prawa do rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny. Oceniając, czy pełnomocnik skarżącej prawidłowo wykonał wezwanie sądu, należy mieć na uwadze, że data umieszczona na dokumencie potwierdzającym istnienie pełnomocnictwa wskazuje jedynie dzień podpisania tego dokumentu, nie zaś moment faktycznego udzielenia pełnomocnictwa. Wymóg udokumentowania czynności udzielenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest spełniony poprzez pisemne potwierdzenie istniejącego pełnomocnictwa, nawet jeżeli potwierdzenie to zostanie dokonane z datą późniejszą niż czynność procesowa, do dokonania której pełnomocnictwo było wymagane (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 241/05 i postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt I OZ 420/07). Pełnomocnictwo z 15 czerwca 2019 r. (karta nr. 8 akt) zawiera upoważnienie dla adwokata M. G. do "prowadzenia sprawy cywilnej tj. skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 1 marca 2019r. z prawem substytucji". Pełnomocnictwo to oznacza umocowanie do prowadzenia sprawy, aż do zakończenia postępowania w sprawie dotyczącej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 1 marca 2019r. Użycie określenia " sprawy cywilnej" nie ma w tej sprawie znaczenia, gdyż przedmiot umocowania, wskazujący organ i jego decyzję, dostatecznie precyzuje czego pełnomocnictwo dotyczy. Ponadto należy zauważyć, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez "złożenie pełnomocnictwa procesowego (lub uwierzytelnionego odpisu) do zastępowania skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie lub przed sądami administracyjnymi wraz z dowodem uiszczenia należnej opłaty skarbowej w wysokości 17zł, aktualnego na dzień podpisania skargi kasacyjnej." jest nieprawidłowe. Zgodnie z art. 175§1 p.p.s.a skarga kasacyjna "powinna być sporządzona przed adwokata lub radcę prawnego [...]". Przepis ten nie wymaga reprezentowania strony przed sądem. Strona skarżąca może samodzielnie wnieść skargę kasacyjną spełniającą wymóg sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika wskazanego w cytowanym przepisie. Zakładając, że pełnomocnictwo z 15 czerwca 2019 r. obejmowałoby tylko postępowanie przed WSA, to wezwanie z 10 października 2019 r. również należy uznać za nieprawidłowe, bowiem żądanie usunięcia braków formalnych mogłoby dotyczyć tylko umocowania do sporządzenia skargi kasacyjnej na datę jej sporządzenia. Konkludując stwierdzić należy, iż WSA wzywając stronę do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, winien sformułować przedmiotowe wezwanie w sposób precyzyjny i jednoznaczny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego odrzucenie skargi kasacyjnej jedynie z tego powodu, że pełnomocnictwo zostało formalnie udzielone w dacie późniejszej niż wniesienie skargi stanowi nadmierny formalizm, powodujący ograniczenie prawa do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.