II FZ 5/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 525/22 w sprawie ze skargi H. J. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia 2 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 30 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 525/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę H. J. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z 2 sierpnia 2022 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na opisaną w sentencji decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z 2 sierpnia 2022 r.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 26 października 2022 r., Skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 732 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia.

Sąd wskazał, że odpis zarządzenia do usunięcia braków formalnych skargi został doręczony Skarżącej w dniu 16 listopada 2022 r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie usunięto braków formalnych skargi.

Sąd pierwszej instancji mając na względzie powyższe okoliczności odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.

Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Lublinie wskazując na naruszenie:

- art. 220 § 3 p.p.s.a. przez bezpodstawne zastosowanie powołanej regulacji i odrzucenie skargi podatnika na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia 2 sierpnia 2022 r.

- art. 73 § 4 p.p.s.a. przez bezpodstawne zastosowanie powołanej regulacji i przyjęcie fikcji doręczenia skarżącemu podatnikowi wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi przez opłacenie wpisu w kwocie 732zł, choć sprzecznie z regulacją art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej nie zostało umieszczone w oddawczej skrzynce odbiorczej.

W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia .

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestię doręczania pism sądowych w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy rozdziału 4 działu III ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości podjęcia odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 p.p.s.a.).

Rozwiązanie to ma zapewnić sprawność postępowania, a jednocześnie zapewnić stronom prawo do otrzymywania pism wydawanych w postępowaniu ich dotyczącym.

Domniemanie prawne, na którym opiera się doręczenie zastępcze jest domniemaniem prawnym, które można obalić (vide: wyrok TK z 17 września 2002 r. sygn. akt P 13/05; OTK-A 2006, nr 2, poz. 20; wyrok NSA z 7 lutego 2017 r. sygn. akt II FSK 4013/14; wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I FSK 1016/15).

Istotne jest zatem czy adresat został w sposób właściwy i niebudzący wątpliwości zawiadomiony o miejscu pozostawienia i czasie, przez jaki będzie mógł odebrać przesyłkę. Dane te powinny wynikać przede wszystkim z formularza zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki.

Z pozostawionej w aktach sprawy koperty (k. 78 akt sądowych) zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego wynika, że przesyłka została wysłana na podany przez Skarżącą adres do korespondencji. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazano, że z powodu nieobecności adresata przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej. Nie oznaczono jednak informacji o miejscu pozostawieniu awiza. Przesyłka została powtórnie awizowana w dniu 10 listopada 2022 r. (również brak informacji o miejscu pozostawienia awiza), a następnie – w dniu 17 listopada 2022 r. – zwrócono ją nadawcy z adnotacją "Zwrot. Nie podjęto w terminie".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym przypadku nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci uiszczenia wpisu sądowego zostało doręczone Stronie i to skutecznie.

Warunkiem bowiem przyjęcia fikcji prawnej, jaką stanowi doręczenie zastępcze, jest dysponowanie niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 73 § 1-4 p.p.s.a. zostały spełnione. Takim dowodem jest zwrotne potwierdzenie odbioru, które musi zawierać pełną informację, że adresat został zawiadomiony, także powtórnie, zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu jego pozostawienia oraz terminie, w jakim przesyłka może być odebrana, z datą i podpisem doręczyciela. Tylko w takim wypadku możliwe jest przyjęcie, że doręczenie zastępcze było skutecznie dokonane. Brak fikcji prawnej doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być wykazane, gdy adresat pisma wskaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością i nie mógł w ogóle odebrać przesyłki pocztowej (por. Postanowienie NSA z 15 lutego 2016 r., II FSK 1761/15).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec powyższych wątpliwości dotyczących prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu, a także biorąc pod uwagę konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 Konstytucji RP), postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające skargę należało uchylić. Strona nie może bowiem ponosić odpowiedzialności za zaniedbania operatora pocztowego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.