II FZ 4/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 270/22 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. P. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 22 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podstawy obliczenia daniny solidarnościowej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329, ze zm. dalej: P.p.s.a.) odmówił M. P. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie jego skargi na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w przedmiocie ustalenia podstawy obliczenia daniny solidarnościowej.

Wyrok w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał dnia 14.09.2022 r., a pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 29.09.2022 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia dokonując jednocześnie czynności, która nie została dokonana w terminie – złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jako przyczynę uchybienia terminowi podał, że w dniach 15-22.09.2022 r. przebywał na urlopie w T. i nie miał dostępu do internetu ani skrzynki mailowej.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nie uprawdopodobniono okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu. Sąd podzielił stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym profesjonalny pełnomocnik podlega w tym zakresie bardziej rygorystycznym kryteriom oceny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a., podnosząc, że siedmiodniowy termin na przygotowanie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku biegnie od następnego dnia po dniu w którym wyrok ten ogłoszono, czyli powzięto informację na temat rozstrzygnięcia, toteż upłynął w trakcie przebywania pełnomocnika skarżącego poza granicami kraju, gdy był on pozbawiony możliwości złożenia wniosku; nie mógł też tego uczynić w dniu ogłoszenia wyroku, gdyż termin do złożenia wniosku nie rozpoczął jeszcze biegu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, przepis ten przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie został naruszony. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, czyli w razie zaistnienia okoliczności obiektywnych, występujących bez woli strony, które mimo dołożenia przez nią odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą, obłożną chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6.04.2022 r., sygn. akt III FZ 82/22). Za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbania strony bądź jej pełnomocnika.

Ponadto w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można od niego wymagać. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie zatem uznał, że okoliczność przebywania pełnomocnika na urlopie w czasie, gdy upływał termin na dokonanie tej czynności, nie mieści się w pojęciu "braku winy" w rozumieniu art. 87 P.p.s.a., ponieważ wyjazd na urlop nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, której profesjonalny pełnomocnik nie był w stanie w sposób skuteczny przezwyciężyć. Co więcej, na pełnomocniku ciążył obowiązek podjęcia niezbędnych kroków celem należytego zabezpieczenia interesów swoich klientów w czasie planowanej nieobecności w kraju, w szczególności przez odpowiednie zorganizowanie pracy kancelarii. Nie ma więc znaczenia podnoszona we wniosku okoliczność braku łączności internetowej w miejscu wypoczynku pełnomocnika. Niezależnie zatem od sposobu liczenia początku biegu terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, istotne dla rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej jest to, że w dniu, w którym upływał termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego w sprawie wyroku nie wystąpiła żadna niezawiniona przez pełnomocnika skarżącego przeszkoda do skutecznego podjęcia tej czynności. Wyklucza to możliwość przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. zażalenie skarżącego oddalił.