II FZ 13/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Go 77/22 w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi M. I. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 29 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 3 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Go 77/22, w spawie ze skargi M. I. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z 29 maja 2018 r. w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie art. 22 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. zwana dalej: "p.p.s.a.") oddalił wniosek o wyłączenie sędziów.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że na rozprawie w dniu

27 października 2022 r. Skarżący zgłosił wniosek do protokołu o wyłączenie sędziów orzekających na stałe w Wydziale [...] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gorzowie Wielkopolskim J. P., G. S. oraz Asesora D. B. od udziału w sprawie z jego skargi na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze. Powyższe stanowiło reakcję skarżącego na oddalenie przez Sąd na rozprawie wniosków skarżącego zawartych w piśmie procesowym z dnia 26 października 2022 r. Jako przesłankę uzasadniającą ów wniosek skarżący wskazał, iż w związku z tym, że "Sąd wyraził stanowisko, iż nie zawiadomi organów ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa", powziął wątpliwości co do bezstronności i obiektywności sędziów w sprawie, gdyż "mamy tu do czynienia z przypadkiem ewidentnego popełnienia przestępstwa, którego świadkiem jest Sąd, toteż prawnym obowiązkiem Sądu jest złożenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalając wniosek o wyłączenie sędziów odniósł się do treści art. 18 § 1 oraz art. 19 p.p.s.a.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji przedstawił pełen katalog przesłanek, które są podstawą do wyłączenia z rozpoznawania sprawy. W ocenie Sądu zgłoszony na rozprawie w dniu 27 października 2022 r. wniosek Skarżącego

o wyłączenie sędziów jest bezzasadny i nie zasługuje na uwzględnienie. Powołane we wniosku okoliczności nie uprawdopodabniają zaistnienia w sprawie przyczyny uzasadniającej wyłączenie sędziego. W szczególności nie jest nią brak uwzględnienia przez sąd wniosku zgłoszonego przez stronę i w konsekwencji niezadowolenie strony z takiej decyzji. Dodatkowo z treści oświadczeń złożonych do akt sprawy przez sędziów, których wniosek dotyczy, wynika, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 18 p.p.s.a. lub inne mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w sprawie (art. 19 p.p.s.a.).

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie i wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia zgodnie z treścią wniosku lub o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość zastosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 powoływanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny tego wyłączenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że brak jest przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie sędziów WSA w niniejszym postępowaniu. W sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączenia określone w art. 18 p.p.s.a., a podane przez Skarżącego okoliczności nie są tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.).

Trzeba także zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie zostały złożone przez sędziów oświadczenia pozwalające przyjąć, że podnoszone przez Skarżącego okoliczności nie wywołują uzasadnionej wątpliwości, co do ich bezstronności. Zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędziowie objęci wnioskiem złożyli wymagane oświadczenia, wskazując że nie zachodzą żadne przesłanki uzasadniające wyłączenie ich od rozpoznania niniejszej sprawy, a prawdziwość tych oświadczeń nie budzi wątpliwości. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia (art. 22 § 2 p.p.s.a.), jeżeli jednak strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego. Takich okoliczności skarżący nie wskazał,

a twierdzenia podniesione w zażaleniu są de facto polemiką z zaskarżonym rozstrzygnięciem i akcentującą z góry ustalony już pogląd sędziów w sprawie, która ma być dopiero przedmiotem rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przesłanką uzasadniającą uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów nie może być również subiektywne przekonanie Skarżącego, że wymienieni sędziowie orzekają na niekorzyść i szkodę strony skarżącej. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2008 r., II FZ 61/08 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2011 r., K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5). Powołane we wniosku okoliczności nie uprawdopodobniają zaistnienia w sprawie przyczyny uzasadniającej wyłączenie sędziów, w szczególności nie jest nią brak uwzględnienia przez skład orzekający wniosku zgłoszonego przez skarżącego i w konsekwencji niezadowolenie strony z takiej decyzji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie

w odniesieniu do wskazanych sędziów ani we wniosku o wyłączenie, ani też

w złożonym zażaleniu, nie można dopatrzeć się okoliczności uzasadniających spełnienie którejkolwiek z przesłanek wyłączenia.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.