II FZ 11/23

Dnia 24 lutego 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 964/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 27 maja w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 marca 2022 r., nr 2201-IOD-1.4102.43.2022, 2201-IOD-1.4102.49.2021 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 20 grudnia 2022 r., sygn. akt I SAGd 964/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił J. J. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 3 marca 2020 r. oraz decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni z 27 maja 2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący w skardze na ww. decyzję zawarł wniosek o wstrzymanie jej wykonania oraz decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że wynikająca z decyzji kwota do zapłaty przewyższa jego aktualne możliwości finansowe i może spowodować trudne do odwrócenia skutki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odnosząc się do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a.") wskazał, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno zatem odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione. Natomiast w niniejszej sprawie skarżący nie wskazał żadnych okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W szczególności rozpoznawany wniosek nie pozwala ocenić możliwości finansowych i majątkowych strony skarżącej. Tego rodzaju informacje są zaś niezbędne do ustalenia, czy zachodzą w sprawie przesłanki wstrzymania kwestionowanej decyzji.

Od powyższego rozstrzygnięcia pismem z 19 stycznia 2023 r. skarżący wniósł zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie budzi wątpliwości, że w świetle art. 61 § 3 P.p.s.a. instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi wskazać więc konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 P.p.s.a. Nie może budzić wątpliwości, że analizowany art. 61 § 3 P.p.s.a. dopuszcza możliwość wstrzymania wykonania decyzji wyłącznie w sytuacji, w której obiektywnie, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności istotnych w sprawie, właśnie z powodu wykonania decyzji może dojść do zaistnienia zdarzeń w nim opisanych. Użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy w żaden sposób nie uzasadnia bowiem żądania wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. to skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie. Przedstawiony powyżej sposób wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. jest ugruntowany w orzecznictwie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10; z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12; z 11 października 2012 r., II OZ 877/12; z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12; z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12; z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12; z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12; z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13). Wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wymaga podania okoliczności, z którymi wiąże się szkoda lub trudne do odwrócenia skutki (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2008 r., II OZ 65/08, z 15 lutego 2008 r., II OZ 110/08). Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny, kontrolujący zasadność wniosku o wstrzymanie, może być materiałem, który po części został zgromadzony w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2010 r. II FZ 417/10; z 19 lipca 2017 r., I FZ 139/17;). Ciężar jednak wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa zawsze na skarżącym.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia konstatacja Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił istnienia określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu była prawidłowa. Konieczne jest bowiem choćby wskazanie na okoliczności faktyczne, które w ocenie strony wynikają już z akt sprawy, a także ich powiązanie z przesłankami warunkującymi przyznanie ochrony tymczasowej na czas trwania postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący powinien wobec tego we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przedstawić taką argumentację, która przekona, iż konsekwencje jej wykonania mogą spowodować znaczną szkodę lub doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd administracyjny może jedynie w granicach prezentowanych argumentów wziąć pod rozwagę również i te okoliczności, które nie zostały wyraźnie powołane przez skarżącego i wynikają z akt sprawy, lecz nie może w tym zakresie działać z urzędu. Trudna sytuacja materialna skarżącego może mieć wpływ na przyznanie prawa pomocy, nie jest jednak wystarczającą okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z 19 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 173/14). W przypadku wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności P.p.s.a. nie przewiduje - jak w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienie NSA z 21 marca 2013 r., sygn. akt I FZ 15/13).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.