Naczelny Sąd Administracyjny

II FSK 3570/13

wyrok z dnia 2016-02-16

  • Pełna treść
  • 2 powołanych przepisów

To orzeczenie w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Sprawdź, co z tego orzeczenia wynika dla Twojego stanu faktycznego.

Zapytaj za darmo

Dane orzeczenia

SygnaturaII FSK 3570/13
Data orzeczenia2016-02-16
Rodzaj orzeczeniawyrok
SądNaczelny Sąd Administracyjny
WydziałNaczelny Sąd Administracyjny
SędziowieGrażyna Nasierowska, Jerzy Płusa, Maciej Jaśniewicz (przewodniczący sprawozdawca)

Pełna treść orzeczenia

Tezy

Jedynie wówczas gdy brak jest wypowiedzi, czy stanowiska organu interpretacyjnego co do określonej wykładni przepisów prawa podatkowego w interpretacji indywidualnej, o której stanowi art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), sąd administracyjny nie może samodzielnie zastępować go w tej czynności. Uznanie zaś przez sąd administracyjny określonej wykładni za błędną wymaga prezentacji właściwego rozumienia określonego przepisu. Nie musi ono jednak być zgodne z oceną prawną stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego prezentowaną przez wnioskodawcę na podstawie art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Nasierowska, Sędzia NSA Jerzy Płusa, Protokolant Joanna Bańbura, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 336/13 w sprawie ze skargi A. W. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy, działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 2012 r. nr ITPB1/415-1038/12/TK w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

1.1. Wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 336/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w sprawie ze skargi A. W. uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów (Organ upoważniony: Dyrektor Izby Skarbowej w B.) z dnia 12 grudnia 2012 r. w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego.

1.2. Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie ustalenia kosztów uzyskania przychodów z tytułu zbycia udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Opisując zdarzenie przyszłe Skarżąca wskazała, że jest osobą fizyczną, polskim rezydentem podatkowym. Jest udziałowcem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która powstała w wyniku przekształcenia spółki jawnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Spółka z o.o. kontynuuje działalność gospodarczą przekształcanej spółki jawnej. Następnie Skarżąca przedstawiła historię objęcia udziałów w spółce z o.o. Wskazała, iż stała się wspólniczką spółki jawnej jeszcze przed przekształceniem spółki jawnej w spółkę z o.o. Strona nabyła wraz z drugą osobą fizyczną - w drodze umowy sprzedaży - ogół praw i obowiązków w spółce jawnej od wspólników - występujących ze spółki jawnej. Następnie doszło do zmiany formy prawnej, tj. przekształcenia spółki jawnej w spółkę z o.o. W ramach przekształcenia Skarżąca oraz drugi wspólnik, nie wnosili żadnych dodatkowych wkładów. W ramach przekształcenia podatniczka oraz drugi wspólnik spółki jawnej, objęli udziały w przekształconej spółce - spółce z o.o. Łączna wartość nominalna udziałów w spółce z o.o., objętych przez Skarżącą oraz drugiego wspólnika, a także wartość udziałów objętych z osobna przez Podatniczkę oraz drugiego wspólnika, była niższa od ceny zakupu ogółu praw i obowiązków nabytych przez Skarżącą oraz drugiego wspólnika. W przyszłości Podatniczka planuje dokonać sprzedaży swoich udziałów posiadanych w spółce z o.o. Skarżąca zadała pytanie: Czy w przypadku zbycia udziałów spółki z o.o., kosztem uzyskania przychodu będzie wartość obliczona zgodnie z przepisem art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., zwana dalej: "u.p.d.o.f.") czyli wartość wydatków poniesionych na nabycie wkładu w spółce przekształcanej (spółce jawnej)? Zdaniem Skarżącej koszty uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia udziałów w Spółce z o.o., powinny zostać ustalone w wysokości wartości wydatków poniesionych na nabycie wkładu w spółce przekształcanej (spółce jawnej), zgodnie z przepisem art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Powołując treść przepisu art.30 b ust.1 oraz art.30b ust.2 pkt 4 u.p.d.o.f. Skarżąca zauważyła, że w kwestii kosztów uzyskania przychodów ustawodawca różnicuje sposób ich ustalania w zależności od tego czy udziały zostały nabyte lub objęte w zamian za pieniądze czy też w zamian za wkład niepieniężny. W przypadku objęcia udziałów w zamian za wkład niepieniężny zastosowanie znajdzie przepis art. 22 ust. 1f u.p.d.o.f. W przypadku natomiast nabycia lub objęcia udziałów (akcji) w zamian za wkład pieniężny zastosowanie znajdzie przepis art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Z przywołanych przepisów wynika, że kosztem uzyskania przychodu z tytułu zbycia udziałów w spółce z o.o. są wydatki na nabycie tych udziałów. Na gruncie prawa podatkowego problematykę następstwa prawnego reguluje rozdział 14 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwana dalej "Ordynacja podatkowa"). Powołując treść art. 93a § 1 Ordynacji podatkowej wskazała, iż przekształcenie spółki jawnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością nie wywołuje skutków podatkowych. Przy ustalaniu kosztów z tytułu sprzedaży udziałów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinny zostać uwzględnione koszty związane z pierwotnym nabyciem. Z tego względu ustalając koszty uzyskania przychodów z tytułu zbycia udziałów, należy przyjąć wartość wydatków poniesionych na wkład w spółce przekształcanej, czyli tzw. koszt historyczny.

1.3. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając z upoważnienia Ministra Finansów w interpretacji z dnia 12 grudnia 2012 r. uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe. Zdaniem organu podatkowego z treści przepisów Ordynacji podatkowej wynika, że przekształcenie spółki jawnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością przeprowadzone zgodnie z przepisami k.s.h., nie opiera się na aporcie przedsiębiorstwa spółki jawnej do spółki kapitałowej, lecz jest w swej istocie przeniesieniem wyodrębnionego majątku wspólników spółki jawnej na podmiot inny. Organ uprawniony do udzielenia interpretacji stwierdził, że w sytuacji opisanej we wniosku - w związku ze zbyciem udziałów nabytych w wyniku przekształcenia spółki jawnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością nie znajdzie zastosowani art. 22 ust.1f pkt 2 u.p.d.o.f., lecz art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Z przepisu tego wynika, że kosztem uzyskania przychodu z tytułu zbycia udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością są wydatki na nabycie (objęcie) tych udziałów. Jednocześnie przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów ze zbycia udziałów nabytych w wyniku przekształcenia spółki jawnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością należy wziąć pod uwagę koszt "historyczny", tzn. wartość wydatków poniesionych na wkłady w spółce przekształcanej czyli spółce jawnej, proporcjonalnie przypadających na udziały, które Skarżąca planuje zbyć. Organ podatkowy wskazał dalej, że Podatniczka nie będzie jednakże uprawniona do uznania za koszt uzyskania przychodu z tytułu zbycia udziałów nabytych w wyniku przekształcenia spółki jawnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, pełnej wartości wydatku poniesionego na zakup ogółu praw i obowiązków w spółce jawnej, w przypadku gdy wartość poniesionego wydatku będzie wyższa niż wkład wspólnika do spółki jawnej od którego Skarżąca nabyła ogół praw i obowiązków. W rozpatrywanej sprawie ogół praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej został przeniesiony na Skarżącą w drodze umowy sprzedaży. W zamian za przeniesienie ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej, Skarżąca wypłaciła występującemu wspólnikowi określoną w umowie kwotę wynagrodzenia (rekompensaty). Przy czym w przypadku, gdy cena (rekompensata) zakupu ogółu praw i obowiązków w spółce jawnej obejmowała, poza wkładem wspólnika zbywającego ogół praw i obowiązków, majątek powstały z wypracowanych zysków spółki jawnej z lat ubiegłych, to w tej części wydatek ten nie będzie stanowił kosztu uzyskania przychodu z tytułu zbycia udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Organ podatkowy podkreślił przy tym, że Skarżąca nabyła prawo do udziału w zysku spółki jawnej proporcjonalnie do posiadanego udziału przez zbywcę ogółu praw i obowiązków. Co więcej nabycie praw i obowiązków nastąpiło tylko w takim zakresie w jakim przysługiwało ustępującemu wspólnikowi. Organ podatkowy zauważył również, że majątek powstały z wypracowanych zysków spółki jawnej z lat ubiegłych nie mieści się w pojęciu "nabycia wkładu w spółce jawnej", albowiem stanowi on majątek spółki, nabyty w trakcie jej istnienia. W rezultacie nie może być traktowany jako "wkład" do spółki jawnej, który podlega zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów z tytułu zbycia udziałów w spółce przekształconej.

2.1. Po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, Skarżąca wywiodła skargę do WSA w Szczecinie, w której wniosła o uchylenie interpretacji. Zarzuciła naruszenie m.in. art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. poprzez stwierdzenie, że kosztem uzyskania przychodów ze zbycia udziałów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, objętych w wyniku przekształcenia spółki jawnej, będą wydatki poniesione na nabycie ogółu praw i obowiązków w spółce jawnej, jednak jedynie do wysokości odpowiadającej wartości wydatków poniesionych na wkłady przez wspólnika zbywającego ogół praw i obowiązków w spółce jawnej na rzecz Strony.

2.2. W uzasadnieniu podniesiono, iż w sprawie istotny jest moment, w którym podatniczka została wspólnikiem w spółce jawnej, a to stało się na skutek nabycia ogółu praw i obowiązków od dotychczasowego wspólnika spółki jawnej. Możliwość stania się wspólnikiem spółki osobowej w taki sposób przewiduje art. 10 § 1 k.s.h. Dalej Skarżąca wskazała, iż w wydanej interpretacji organ zgodził się, iż przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów ze zbycia udziałów nabytych w wyniku przekształcenia spółki jawnej w spółkę z o.o., należy wziąć pod uwagę tzw. "koszt historyczny". W ocenie Skarżącej, kosztem tym są wydatki poniesione na nabycie ogółu praw i obowiązków, natomiast w ocenie organu kosztem tym są wydatki poniesione na wkłady w Spółce jawnej, wniesione przez występującego wspólnika.

2.3. W odpowiedzi na skargę, wniesiono o jej oddalenie.

2.4 Sąd I instancji stwierdził, że strony prawidłowo uznały, iż w sprawie znajdzie zastosowanie art. 23 ust. 1 punkt 38 u.p.d.o.f. Zgodnie z tym przepisem wydatki na nabycie udziałów (akcji) są kosztem uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia tych udziałów lub akcji. W ocenie WSA w Szczecinie koszty te wyznacza wartość środków poniesionych dla uzyskania majątku spółki jawnej, który w dacie ustania bytu prawnego tej spółki, a więc w dacie powstania spółki z o.o., równy był początkowej wartości majątku spółki z o.o. Nie istnieje żadna inna metoda, która pozwalałaby wskazać ten koszt, skoro za wartość udziału w spółce jawnej Skarżąca otrzymała udziały w spółce z o.o. Inaczej mówiąc – nabycie udziałów w sp. z o.o. "kosztowało" Skarżącą odpowiednią wartość udziałów w spółce jawnej. Taka też kwota powinna być odjęta od przychodu, jaki Skarżąca uzyska w wyniku sprzedaży udziałów w sp. z o.o. i w ten sposób zostanie ustalony dochód. Zasadnie wskazała Skarżąca, że Minister Finansów nie uzasadnił prawnie swojego poglądu, co do stanowiska że przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów ze zbycia udziałów nabytych w wyniku przekształcenia spółki jawnej w spółkę z o.o. należy wziąć pod uwagę koszt "historyczny", tzn. wartość wydatków poniesionych na wkłady w spółce przekształcanej czyli spółce jawnej, proporcjonalnie do przypadających na udziały, które Skarżąca planuje zbyć. W zaskarżonej interpretacji organ stwierdził arbitralnie, że podatniczka nie będzie uprawniona do uznania za koszt uzyskania przychodu z tytułu zbycia udziałów nabytych w wyniku przekształcenia spółki jawnej w spółkę z o.o., pełnej wartości wydatku poniesionego na zakup ogółu praw i obowiązków w spółce jawnej, w przypadku gdy wartość poniesionego wydatku będzie wyższa niż wkład wspólnika do spółki jawnej, od którego Skarżąca nabyła ogół praw i obowiązków. Przepis art. 22 ust. 1 tej ustawy ma charakter normy ogólnej, i wskazuje jedynie definicję kosztów uzyskania przychodu. Nie dostarcza on odpowiedzi na pytanie, jak takie koszty ustalić w konkretnej sytuacji prawno – podatkowej, zwłaszcza w razie istnienia przepisów, które na zasadzie wyłączności regulują metodę ustalenia kosztów i mają przez to charakter normy szczególnej wobec ogólnego przepisu art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Zdaniem Sądu I instancji w razie przeniesienia całego majątku spółki jawnej na majątek spółki z o.o. koszt uzyskania przychodu wyznacza kwota wartości bilansowej spółki jawnej (zarówno w razie sprzedaży udziałów w spółce z o.o.), zawsze z uwzględnieniem konkretnych proporcji wspólnika w udziałach w spółce jawnej, a następnie w spółce z o. o. Uznając stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe organ podatkowy nie wskazał podstaw prawnych takiej oceny.

3.1. Od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącej wywiódł skargę kasacyjną, w której wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej: "p.u.s.a.") w związku z art. 3 § 1, § 2 p.p.s.a. oraz przepisem art. 146 § 1 p.p.s.a., polegające na wykroczeniu przez Sąd I instancji poza przyznane mu kompetencje kontroli działalności administracji publicznej.

Ponadto na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. w zw. z art. 30b ust. 1 oraz ust. 2 pkt 4 u.p.d.o.f., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że koszt uzyskania przychodu w przypadku zbycia udziałów spółki z o.o., powstałej z przekształcenia spółki jawnej, stanowi kwota wartości bilansowej spółki jawnej, równa początkowej wartości majątku spółki z o.o., z uwzględnieniem konkretnej proporcji wspólnika w udziałach w spółce jawnej, a następnie w spółce z o.o.

3.2. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że interpretując art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. należy pominąć sam etap przekształcenia i powrócić do momentu przystąpienia przez Skarżącą do spółki jawnej. Skoro moment przekształcenia spółki jawnej w spółkę z o.o. nie był dla Skarżącej źródłem przychodu z tytułu przydzielonych jej w Spółce z o.o. udziałów, to nie może być również podstawą do generowania kosztów. Takie wnioskowanie jest wyrazem funkcjonującej w prawie podatkowym zasady powiązania przychodów z kosztami. Z tego względu, należy cofnąć się do faktycznych, realnych wydatków, które poniosła Skarżąca, gdyż chodzi tutaj o wartość ubytku, jaki powstał w majątku podatniczki w związku z przystąpieniem przez nią do spółki jawnej, a więc o wydatek na nabycie ogółu praw i obowiązków od występującego ze Spółki jawnej wspólnika.

3.3. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono, a na rozprawie w dniu 16 lutego 2016 r. pełnomocnik Ministra Finansów wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, gdyż zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

4.2. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 23 ust. 1 pkt 38 w zw. z art. 30b ust. 1 oraz ust. 2 pkt 4 u.p.d.o.f. Zarzut ten należy uznać za trafny. Stanowisko stron i Sądu I instancji w opisanym we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej zdarzeniu przyszłym zgodne było tylko co do podstawy prawnej związanej z ustalaniem kosztu uzyskania przychodu z tytułu sprzedaży udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z art. 30b ust. 1 i ust. 2 pkt 4 u.p.d.o.f. dochodem podlegającym opodatkowaniu według stawki 19% z tytułu odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną jest różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 22 ust. 1f lub art. 23 ust. 1 pkt 38. Z tego względu, że udziały w spółce z ograniczona odpowiedzialnością nie zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny prawidłowo wskazano, że zastosowanie znajdzie regulacja wynikająca z art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., który w 2013 r. stanowił, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną oraz innych papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji), wkładów oraz innych papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych, albo umorzenia jednostek uczestnictwa, tytułów uczestnictwa oraz certyfikatów inwestycyjnych w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 3e, który to przepis jest bez znaczenia dla wykładni tego przepisu w opisanym przez stronę zdarzeniu przyszłym. Tytułem przypomnienia należy wskazać, że zgodnie ze stanowiskiem Skarżącej kosztem zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. miały być wydatki poniesione przez nią na nabycie ogółu praw i obowiązków, czyli na nabycie wkładu w spółce jawnej od ustępujących wspólników tej spółki, która to spółka przekształciła się następnie w spółkę z ograniczona odpowiedzialnością. Według Ministra Finansów kosztem miały być pierwotne wydatki poniesione na wkłady w spółce jawnej wniesione jeszcze przez występującego wspólnika, czyli wartość wydatków poniesionych na wkłady w spółce przekształconej, tj. spółce jawnej, które proporcjonalnie przypadają na udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, które Skarżąca zamierza zbyć. Zgodnie zaś ze stanowiskiem WSA w Szczecinie koszty te winny zostać wyznaczone przez wartość środków poniesionych dla uzyskania majątku spółki jawnej, który w dacie ustania bytu prawnego tej spółki, a więc w dacie powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, równy był początkowej wartości majątku tej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Koszt uzyskania przychodu ma wyznaczać zgodnie z tą koncepcją kwota wartości bilansowej spółki jawnej z dnia przekształcenia w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z uwzględnieniem konkretnych proporcji wspólnika w udziałach w spółce jawnej, a następnie w spółce z ograniczona odpowiedzialnością.

4.3. Kluczowe znaczenie ma zatem prawidłowa wykładnia art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., w którym ustawodawca poprzez wyłączenie z katalogu kosztów uzyskania, a następnie sformułowanie wyjątku od tego wyłączenia, faktycznie przyjmuje regułę, zgodnie z którą wydatki tego rodzaju w istocie stanowią koszt uzyskania przychodu z kapitałów, lecz z przesuniętym momentem ich ustalania na chwilę odpłatnego zbycia m.in. udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Powoduje to swego rodzaju "zamrożenie" takiego rodzaju kosztu od dnia jego poniesienia do chwili powstania obowiązku podatkowego z tytułu zbycia udziałów i uzyskania tym samym przychodu z kapitałów pieniężnych, za jakie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. uznawał w 2012 r. należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, przychody z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną. W języku prawniczym tego rodzaju koszty nazywane są także "historycznymi", czyli mającymi związek z przeszłością, czy też nawet istniejącymi, dokonanymi w przeszłości. Stanowisko to co do zasady podzielił także Sąd I instancji, lecz wadliwie uznał, że w takiej sytuacji nie dojdzie do ustalenia kosztu w zgodzie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Tymczasem dokonując wykładni art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. należy zauważyć, że jest wprost przeciwnie, gdyż z uwagi na brak jakichkolwiek innych regulacji dotyczących w takim przypadku szczególnych zasad ustalania kosztów należy sięgnąć do podstawowej i ogólnej reguły wynikającej z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Norma wynikająca z art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. stanowi jedynie, że wydatki na objęcie lub nabycie udziałów są kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów, lecz nie wskazuje jak należy je w takim przypadku obliczać, bądź według jakich zasad przyjmować ich wartość. O tym, że w takim przypadku zastosowanie znajduje reguła ogólna wynikająca z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. przekonuje także wykładnia systemowa wewnętrzna. Ustawodawca mianowicie w art. 22 ust. 1f u.p.d.o.f. przewidział szczegółową regulację dotyczącą ustalania kosztów w przypadku odpłatnego zbycia m.in. udziałów w spółce objętych w zamian za wkład niepieniężny, które na dzień zbycia tych udziałów jako koszt uzyskania przychodów ustala się w wysokości, czy to nominalnej wartości objętych udziałów (akcji) albo wkładów z dnia ich objęcia - jeżeli te udziały (akcje) albo wkłady zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część (pkt 1), czy też przyjętej dla celów podatkowych wartości składników przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, wynikającej z ksiąg i ewidencji, o których mowa w art. 24a ust. 1, określonej na dzień objęcia tych udziałów (akcji), wkładów, nie wyższej jednak niż ich wartość nominalna z dnia objęcia (pkt 2). Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2015 r. w sprawie II FSK 1259/15 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej zwana: "CBOSA", www.orzeczenia.nsa.gov.pl), przepis art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. nie stanowi odejścia od ogólnej, wynikającej z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. zasady, według której kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Podkreślenia zatem wymaga, że w przypadku wydatków na nabycie lub objecie udziałów poniesionych w pieniądzu brak jest zaś jakichkolwiek innych reguł poza wyznaczonymi w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Z kolei przepis ten stanowi, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Posługuje się on zwrotem ustawowym "koszt poniesiony", który wskazuje na czas dokonany, co oznacza, iż chodzi o taki stan, w którym nastąpiło obciążenie kosztem realnym, a więc polegającym na faktycznym poniesieniu wydatku. Trafnie w literaturze i orzecznictwie wskazano, że kosztem uzyskania przychodu jest tylko taki koszt, którego ekonomiczny ciężar ponosi podatnik. Skoro przychody osiąga podatnik, to tylko on może ponieść koszty w tym celu (por. t. 11 w A. Bartosiewicz, R. Kubacki, Komentarz do art.22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, publ. LEX/el; wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2013 r., w sprawie III SA/Wa 2334/12, publ. CBOSA). Istotne zatem są koszty poniesione przez podatnika osiągającego przychód z danego źródła. Z cała pewnością nie są to koszty stanowiące wydatki poniesione przez pierwotnych wspólników spółki jawnej, którzy dokonali zbycia swoich udziałów kapitałowych w postaci wkładów do spółki jawnej na rzecz podatniczki. Ponadto należy zauważyć, że sposób określania kosztów w oparciu o art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. stanowi o definitywnie poniesionym wydatku. Ma to zapobiegać m.in. temu, aby ten sam wydatek nie został kilkukrotnie rozliczony jako koszt uzyskania w odniesieniu do różnych źródeł przychodów. Jak wynika zaś z opisu stanu faktycznego jedynym wydatkiem poniesionym przez Skarżącą był ten związany z nabyciem ogółu praw i obowiązków w spółce jawnej od wspólników występujących z niej. Prócz tego nie były wnoszone żadne dodatkowe wkłady. To zatem te wydatki stanowią o wielkości obciążeń poniesionych w efekcie także na nabycie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, po jej przekształceniu ze spółki jawnej. Brak jest także jakichkolwiek normatywnych podstaw do przyjmowania jako kosztu uzyskania przychodu kwoty wartości bilansowej spółki jawnej z dnia przeniesienia jej majątku na majątek spółki z ograniczona odpowiedzialnością z uwzględnieniem konkretnych proporcji wspólnika w udziałach (czyli wkładach) w spółce jawnej. Niemożliwa jest do przyjęcia koncepcja jakoby nie było innej metody ustalania kosztu aniżeli poprzez przyjęcie, że nabycie udziałów w spółce z ograniczona odpowiedzialnością "kosztowało" odpowiednią wartość udziałów w spółce jawnej. Takie określenie kosztu uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia udziałów w spółce mającej osobowość prawną, o którym stanowił art. 17 ust. 1 pkt 6) u.p.d.o.f., sprzeczne jest z brzmieniem art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. i wymagałoby odpowiednich zapisów ustawy podatkowej. Podzielić wobec tego należy pogląd wyrażony w podobnej sprawie przez NSA w powołanym już powyżej wyroku o sygn. akt II FSK II 1259/15, że przez wydatki na nabycie udziałów, akcji czy innych papierów wartościowych (o jakich mowa w art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.f.) należy rozumieć wydatki bezpośrednio związane z nabyciem udziałów, akcji i innych papierów wartościowych, w szczególności cenę ich nabycia, opłaty notarialne, prowizje biura maklerskiego itp. W konsekwencji na tle opisanego zdarzenia przyszłego kosztami będą wydatki poniesione przez Skarżącą na wkłady w przekształconej spółce osobowej, ponieważ tylko takie wydatki w opisie tym zostały wskazane.

4.4. Za bezpodstawne należało uznać zarzuty naruszenia prawa procesowego z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 146 § 1 p.p.s.a. Należy zauważyć, że kontrola legalności działalności administracji publicznej obejmująca orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach dotyczy przede wszystkim oceny wykładni prawa dokonywanej przez organ uprawniony do ich udzielania. Jeśli sąd administracyjny uznaje określoną wykładnię prawa materialnego za błędną, to nie może z uwagi na zakres kontroli ograniczyć się wyłącznie do stwierdzenia tej okoliczności. Jak wskazano w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2007 r., w sprawie I FPS 1/06 (publ. ONSAiWSA 2007/2/27), sąd administracyjny, sprawując na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrolę działalności administracji publicznej, w sprawach skarg na decyzje administracyjne wydane na podstawie art. 14b § 5 Ordynacji podatkowej jest obowiązany do kontroli takich decyzji również z punktu widzenia poprawności merytorycznej dokonanych w nich interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. Również w zmienionym od dnia 1 lipca 2007 r. stanie prawnym, co do zasad, trybu i właściwości organów uprawnionych do udzielania interpretacji indywidualnych, uchwała ta i wyrażone w niej poglądy w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie mają zastosowanie do kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne na podstawie art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. Skoro przez WSA w Szczecinie została zakwestionowana określona interpretacja przepisów prawa podatkowego, to był on zobowiązany do przedstawienia w jego ocenie prawidłowej wykładni. Jedynie wówczas gdy brak jest wypowiedzi, czy stanowiska organu interpretacyjnego co do określonej wykładni przepisów prawa podatkowego w interpretacji indywidualnej, o której stanowi art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), sąd administracyjny nie może samodzielnie zastępować go w tej czynności. Uznanie zaś przez sąd administracyjny określonej wykładni za błędną wymaga prezentacji właściwego rozumienia określonego przepisu. Nie musi ono jednak być zgodne z oceną prawną stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego prezentowaną przez wnioskodawcę na podstawie art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej.

4.5. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, gdyż zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Jednocześnie należy wskazać, że wyrażenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu niniejszego wyroku innej oceny prawnej niż przez Sąd I instancji powoduje, że będzie ona wiążąca dla organu uprawnionego do wydania interpretacji tak jak ta, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. Z uwagi na redakcję art. 204 pkt 1 i 2 p.p.s.a. brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu oraz strony wnoszącej skargę kasacyjną. Tym samym zastosowania znalazła ogólna zasada wynikająca z art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

-----------------------

10

Powiązane przepisy

Zapytaj AI o to orzeczenie