II FSK 121/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia WSA del. Sylwester Golec, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Bk 764/20 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 13 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Bk 764/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę K. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku wniesionej przez K. M. jego pełnomocnik podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj.: art. 240 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej "O.p.") przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "TSUE") z 16 października 2019 r. sygn. akt C 189/19 nie miało wpływu na treść decyzji ostatecznej z 19 grudnia 2017 r. w sytuacji gdy przedmiotem wyroku TSUE była możliwość wydania decyzji względem podatnika na podstawie materiału dowodowego, który nie został udostępniony do wglądu strony celem zapewnienia możliwości ochrony praw, gdy w tej sprawie skarżący nie miał dostępu do dowodów stanowiących podstawę wydania decyzji i nie mógł się do nich odnieść, ponieważ został z nimi zapoznany pośrednio, a więc w sposób iluzoryczny.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "P.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie:

- art. 151 w zw. z art. 245 § 1 O.p. w zw. z art. 240 § 11 pkt 1 O.p. przez oddalenie skargi w sytuacji gdy decyzja z 19 grudnia 2017 r. powinna zostać uchylona obligatoryjnie z uwagi na zaistnienie przesłanek wznowienia postępowania,

- art. 155 P.p.s.a. w zw. z art. 123 w zw. z art. 192 O.p. przez oddalenie skargi mimo naruszenia prawa skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z 19 grudnia 2017 r., przez uniemożliwienie zapoznania się z kompletnym materiałem dowodowym, odniesienia się i naniesienia uwag, zastrzeżeń do tego materiału,

- art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 126, art. 124, art. 121, art. 122 i art. 200 O.p. przez oddalenie skargi w związku z nieprawidłowym uznaniem, że nie stanowi naruszenia prawa, brak wydania przez organ pierwszej instancji postanowienia w przedmiocie wniosku skarżącego dotyczącego postępowania dowodowego.

Na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 P.p.s.a. skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna dlatego została oddalona.

Zgodnie z art. 183 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Brak jest przesłanek nieważności z art. 183 § 2 P.p.s.a. w tej sprawie.

Zgonie z art. 193 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów tej skargi.

W tej sprawie rozstrzygniecie Sądu pierwszej instancji dotyczy wznowienia postępowania z uwagi na wniosek oparty o przesłankę z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Istotą postępowania była zatem ocena czy orzeczenie TSUE z 16 października 2019 r., sygn. akt C 189/19 miało wpływ na treść decyzji. Tak też zostały sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej.

Wznowienie postępowania to tryb nadzwyczajny stwarzający możliwość ponownego przeprowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną podatkową. Celem wznowienia postępowania jest ustalenie czy postępowanie zwykłe było dotknięte wadami wyliczonymi w art. 240 § 1 O.p., usunięcie wadliwości – jeżeli zaistniały oraz ustalenie czy wadliwość postępowania miała wpływ na decyzję ostateczną.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że nie każde orzeczenie TSUE musi mieć wpływ na treść wydanej decyzji tzn. pomiędzy decyzją ostateczna a wyrokiem TSUE musi istnieć związek taki, że w świetle tego orzeczenia winna zapaść decyzja o treści innej niż – w tej sprawie- ta z 19 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku dokonał szczegółowej analizy dotyczącej zaistnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 11 O.p., słusznie stwierdzając, że wyrok TSUE z 16 października 2019 r. nie daje podstaw do jej uwzględnienia.

Wznowienie postępowania nie oznacza, że zaistniały przesłanki z art. 240 § 1 O.p. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania po wszczęciu postępowania "wznowieniowego" w decyzji wydanej na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 lub pkt 2 O.p. następuje stwierdzenie czy przesłanki wznowienie rzeczywiście wystąpiły w sprawie i jaki mają wpływ na jej rozstrzygnięcie. Skarżący nie przedstawił w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 245 § 1 pkt 2 O.p. Brak zarzutu naruszenia tego przepisu powoduje, że kwestia zasadności stwierdzenia niezaistnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. w istocie pozostaje poza kontrolą kasacyjną (vide: wyroki NSA z 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1915/17 i II GSK 949/17).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 P.p.s.a.