II CSKP 949/22

II CSKP 949/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: 27 marca 2026 r. SSN Piotr Telusiewicz (przewodniczący) SSN Maciej Kowalski SSN Dariusz Pawłyszcze (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 27 marca 2026 r. w Warszawie skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21 lipca 2020 r., V ACa 682/19, w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Miastu Pruszków o zapłatę i rentę, uchyla zaskarżony wyrok w pkt 2. i przekazuje sprawę w tej części do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. Maciej Kowalski Piotr Telusiewicz Dariusz Pawłyszcze (G.G.) II CSKP 949/22 2 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem wstępnym z 23 maja 2019 r., IV C 99/17, uznał za usprawiedliwione w zasadzie roszczenia powódki przeciwko pozwanej gminie, związane z wypadkami z 11 stycznia i 23 czerwca 2016 r. Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji w części dotyczącej wypadku z 11 stycznia 2016 r. i w tej części przekazał sprawę do ponownego rozpoznania oraz zmienił ten wyrok w części dotyczącej wypadku z 23 czerwca 2016 r. i w tej części oddalił powództwo. Sąd drugiej instancji uznał, w zakresie wypadku z 23 czerwca 2016 r., że gmina nie może odpowiadać za skutki potknięcia się powodowej pieszej o wystającą z chodnika studzienkę telekomunikacyjnej, ponieważ za wystawanie studzienki odpowiada jej właściciel – przedsiębiorca telekomunikacyjny. Powódka zaskarżyła wyrok Sądu odwoławczego w części zmieniającej wyrok Sądu Okręgowego, zarzucając m. in. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 20 pkt 4 w zw. z art. 4 pkt 1, 2 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (u.d.g.) przez przyjęcie, że gmina nie odpowiada za stan nawierzchni chodnika zarządzanej przez siebie drogi, a pokrywa studzienki jest częścią nawierzchni chodnika. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd pierwszej instancji uznał, że zarządca drogi odpowiada za skutki niedostrzeżenia, że pokrywa studzienki wystaje ponad nawierzchnię, oraz niewezwania właściciela studzienki do jej naprawy. Sąd Apelacyjny uznał, że zarządca drogi nie odpowiada za nienależyte wykonywanie swoich obowiązków przez właściciela studzienki. Na podstawie art. 20 pkt 4 u.d.p. obowiązkiem zarządcy drogi jest utrzymanie w należytym stanie części drogi. Chodnik jest częścią drogi, lecz pokrywa studzienki telekomunikacyjnej nie jest częścią drogi, nie jest też częścią nawierzchni chodnika. II CSKP 949/22 3 Sądu obu instancji rozstrzygnęły sprawę na podstawie art. 20 pkt 4 u.d.p., z pominięciem art. 20 pkt 19 u.d.p. w brzmieniu obowiązującym w chwili wypadku. Przepis ten stanowił, że zarządca drogi odpowiada za utrzymywanie kanałów technologicznych. Studzienka telekomunikacyjna i jej pokrywa są częścią kanału technologicznego. Zatem okoliczność, że za stan tego kanału odpowiadał także jego właściciel, nie zwalniała zarządcy drogi z odpowiedzialności w stosunku do użytkownika drogi, w tym pieszego, który potknął się o pokrywę. Mimo zmiany stanu prawnego zarządca drogi nadal odpowiada za stan kanałów technologicznych, ponieważ na podstawie art. 4 pkt 2a u.d.p. kanały te są urządzeniami drogi, za utrzymanie których zarządca drogi odpowiada na równi z częściami drogi (art. 20 pkt 4 u.d.p.). Z kolei art. 4 pkt 2b u.d.p. wyłącza kanały technologiczne nienależące do zarządcy drogi z kategorii urządzeń cudzych, co oznacza, że art. 4 pkt 2a u.d.p. zalicza do urządzeń drogi wszystkie kanały technologiczne, także cudze. Skarżący nie dostrzegł naruszenia art. 20 pkt 19 u.d.p. w brzmieniu obowiązującym w chwili wypadku. Powołał się jedynie na naruszenie art. 20 pkt 4 u.d.p. stanowiącego - w brzmieniu z chwili wypadku - o odpowiedzialności zarządcy drogi m. in. za stan nawierzchni chodników i urządzeń związanych z drogą. Z dniem 21 września 2022 r. ustawodawca zastąpił pojęcie urządzeń związanych z drogą pojęciem urządzeń drogi i zaliczył do tych urządzeń kanały technologiczne. Tym samym zbędny stał się art. 20 pkt 19 u.d.p. stanowiący odrębnie o odpowiedzialności zarządcy drogi za kanały technologiczne i przepis ten obecnie reguluje inne zagadnienie, a zarządca drogi odpowiada za kanały technologiczne na podstawie art. 20 pkt 4 w zw. z art. 4 pkt 2a u.d.p. Ustawodawca wymaga dokładnego wskazania w skardze kasacyjnej naruszonego przepisu tylko w przypadku zarzucenia naruszenia przepisów postępowania (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.). W przypadku zarzucenia naruszenia prawa materialnego (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.) ustawodawca nie odwołuje się do pojęcia przepisu prawa, czyli wystarczające jest przytoczenie naruszonej normy prawa materialnego. Skarżący prawidłowo zarzucił naruszenie przez Sąd drugiej instancji zasady, że zarządca drogi odpowiada za stan studzienki telekomunikacyjnej, chociaż wywodził tę zasadę z analizy pojęcia powierzchni chodnika, zamiast z przepisu szczegółowego: art. 20 pkt 19 u.d.g. w brzmieniu obowiązującym 23 czerwca 2016 r. II CSKP 949/22 4 Ponieważ nie zachodzi wskazana przez Sąd odwoławczy przyczyna braku odpowiedzialności pozwanej gminy za stan studzienki telekomunikacyjnej w chodniku, zaskarżony wyrok został uchylony w celu ponownego rozpoznania apelacji gminy w części dotyczącej odpowiedzialności za skutki wypadku z 23 czerwca 2016 r. (art. 39815 § 1 k.p.c.). Maciej Kowalski Piotr Telusiewicz Na mocy art. 330 § 1 k.p.c. stwierdzam niemożność podpisania uzasadnienia wyroku przez sędziego SN Macieja Kowalskiego z powodu długotrwałej nieobecności Piotr Telusiewicz (G.G.) [a.ł] Dariusz Pawłyszcze