II CSKP 85/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
31 marca 2026 r.
SSN Ewa Stefańska (przewodniczący)
SSN Maciej Kowalski
SSN Dariusz Pawłyszcze (sprawozdawca)
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 31 marca 2026 r. w Warszawie
skargi kasacyjnej Bank S.A. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 28 lipca 2022 r., VI ACa 414/21,
w sprawie z powództwa A.R.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
1. oddala skargę kasacyjną;
2. zasądza od Bank S.A. w W. na rzecz A.R. 5400 (pięć tysięcy
czterysta) zł kosztów postępowania kasacyjnego.
Maciej Kowalski
Ewa Stefańska
Dariusz Pawłyszcze
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 30 grudnia 2020 r., XXV C 2125/18, Sąd Okręgowy w Warszawie
ustalił nieważność umowy kredytu zawartej przez powodowego kredytobiorcę
II CSKP 85/25
2
z poprzednikiem prawnym pozwanego banku i zasądził od banku na rzecz
kredytobiorcy 36 474,79 CHF z odsetkami do 29 listopada 2020 r. tytułem zwrotu rat
kapitałowo-odsetkowych, z tym że spełnienie świadczenia powinno nastąpić za
jednoczesnym zaoferowaniem przez kredytobiorcę bankowi 178 490,80 zł albo
zabezpieczeniem roszczenia banku o zapłatę tej sumy, oraz oddalił powództwo
w pozostałym zakresie.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Warszawie
zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że zasądził dodatkowo tytułem
zwrotu spłat 37 509,20 zł z odsetkami do 29 listopada 2020 r., oddalił apelację
kredytobiorcy w pozostałej części, a apelację banku w całości.
Sąd drugiej instancji ustalił, że 12 kwietnia 2006 r. powódka zawarła
z poprzednikiem prawnym pozwanego banku umowę kredytu na cele mieszkaniowe.
Bank udzielił kredytu w wysokości 216 000 zł denominowanego we frankach
szwajcarskich (CHF) na 360 miesięcy, do 11 kwietnia 2036 r. Kwota kredytu miała
zostać określona według kursu kupna dewiz dla wyżej wymienionej waluty zgodnie
z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu wykorzystania kredytu lub jego
transzy. Kredyt miał zostać wykorzystywany w złotych, przy przeliczeniu sumy
kredytu na CHF według kursu kupna dewiz dla CHF, zgodnie z „Tabelą kursów”
obowiązującą w banku w dniu wykorzystania kredytu. Spłata rat kapitałowo-
odsetkowych miał być dokonywana w złotych i przeliczana na CHF według kursu
sprzedaży CHF, zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu spłaty.
Strony 10 października 2011 r. zawarły aneks do umowy, którym między
innymi zmieniono sposób spłaty rat kredytowych. Dodano również zapis, zgodnie
z którym, w przypadku kredytów denominowanych w walucie obcej kredytobiorca
może dokonywać spłaty rat kapitałowo - odsetkowych oraz innych należności
w walucie obcej, w jakiej kredyt jest denominowany, dodano również zapis
określający zasady ustalania kursów walut.
W okresie od 11 maja 2006 r. do 13 sierpnia 2018 r. kredytobiorca spłacił na
rzecz pozwanego banku raty kapitałowo-odsetkowe w łącznej wysokości 68 274,39
zł, z czego od 11 listopada 2008 r. 37 509,20 zł. Od października 2011 r.
II CSKP 85/25
3
kredytobiorca spłacał raty kredytowe bezpośrednio we frankach szwajcarskich,
uiszczając łącznie 36 474,79 CHF.
Sąd Apelacyjny uznał, że postanowienia łączącej strony umowy, przewidujące
mechanizm indeksacji, są klauzulami abuzywnymi, niedozwolonymi w rozumieniu
art. 3851 § 1 k.c. i w związku z tym, wobec oświadczenia kredytobiorcy, nie wiążą go
jako konsumenta. Sąd drugiej instancji stwierdził, że klauzule określające sposób
ustalania kursu nie zostały z kredytobiorcą uzgodnione indywidualnie. Brak
indywidualnego uzgodnienia spornych postanowień wynika już z samego sposobu
zawarcia umowy, opartej o treść stosowanego przez bank wzorca. Sama decyzja co
do zawarcia umowy zawierającej klauzule indeksacyjne nie oznacza automatycznie,
że klauzule te zostały indywidualnie uzgodnione. Również oświadczenie zawarte
w umowie, nie świadczy o tym. Kredytobiorca nie został w sposób wyczerpujący
i zrozumiały poinformowana o skutkach, które wiążą się z zastosowaniem
mechanizmu indeksacji.
Sąd odwoławczy uznał, że omawiane postanowienia umowne nie zawierają
przejrzystego opisu mechanizmu waloryzacji, dzięki któremu kredytobiorca jako
konsument mógłby w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria zrozumieć
wypływające z tych postanowień konsekwencje ekonomiczne. Postanowienia te są
niejednoznaczne, nietransparentne, nieprzejrzyste i trudne do zrozumienia, a przez
wynikającą z umowy możliwość dowolnego kształtowania przez bank kursu wymiany
walut skutkują rażącą dysproporcją uprawnień kontraktowych na niekorzyść
kredytobiorcy. W sposób oczywisty godzą w dobre obyczaje, które nakazują, aby
koszty ponoszone przez konsumenta związane z zawarciem umowy były możliwe do
oszacowania.
Powyższe orzeczenie zaskarżył skargą kasacyjną pozwany bank, zarzucając
naruszenie prawa materialnego:
1) art. 3851 § 2 w zw. z § 1 k.c. przez przyjęcie, że pojęcie „postanowienia
umowy zawieranej z konsumentem” należy rozumieć całą jednostkę redakcyjną
konkretnej umowy, a nie wyrażoną w tych jednostkach, dającą się wyodrębnić normę
prawną regulującą zachowania stron stosunku prawnego, co doprowadziło do
II CSKP 85/25
4
błędnego uznania, iż za abuzywny należy uznać cały mechanizm przewidujący
indeksację kredytu do franka szwajcarskiego (tzw. klauzulę indeksacyjną);
2) art. 3851 § 2 w zw. z art. 65 § 1 i 2, art. 358 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. XLIX
przepisów wprowadzających Kodeks cywilny oraz art. 41 pr.weksl. przez ich
niezastosowanie, podczas gdy z intencji stron, charakteru umowy, a także treści ww.
przepisów wynika jednoznacznie, że w takim przypadku zobowiązanie powoda
mogło być określone w oparciu o średni kurs NBP na podstawie art. 358 § 1 i 2 k.c.;
3) art. 3851 § 1 i 2 k.c. i art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r.
w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich przez dokonanie ich
błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że związanie stron umową kredytu
w pozostałym zakresie po wyeliminowaniu z jej treści postanowień niedozwolonych
nie jest możliwe;
4) art. 3851 § 1 i 2 k.c. przez przyjęcie, że klauzula kursowa stanowi główne
świadczenie stron i jako taka nie wiąże kredytobiorcy, jako że nie została
sformułowana w sposób jednoznaczny ze względu na to, iż kredytobiorca w chwili
zawierania umowy nie mógł oszacować kwoty, którą będzie świadczył w przyszłości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wbrew nazwie kredytu nadanej mu przez bank strony wiązała umowa kredytu
indeksowanego, a nie denominowanego, co jednak nie jest istotne, gdyż poniższe
tezy dotyczą obydwu rodzajów kredytu.
W umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej kurs przeliczenia spłaty
dokonanej w złotych na wyrażoną w walucie obcej wysokość raty kredytu
bezpośrednio wpływa na wysokość spłaty w złotych, czyli określa świadczenie
główne kredytobiorcy. Postanowienia umowy określające świadczenia główne
podlegają ocenie na podstawie art. 3851 § 1 k.c. tylko pod warunkiem, że nie zostały
sformułowane w sposób jednoznaczny. Teza Sądu drugiej instancji, że wymóg
jednoznaczności sformułowania nie ogranicza się do samego brzemienia
postanowienia umowy, lecz wymaga przedstawienia transparentnego mechanizmu
kształtowania kursu CHF przez bank, nie jest przedmiotem żadnego z zarzutów
II CSKP 85/25
5
kasacyjnych. Kolejnym warunkiem zastosowania art. 3851 § 1 k.c. jest brak
indywidualnego uzgodnienia spornych postanowień umowy. Przyjęcie tej przesłanki
przez Sąd odwoławczy także nie jest przedmiotem podstaw kasacyjnych.
Kurs walut obcych, ogłaszany przez bank na podstawie art. 111 ust. 1 pkt 4
pr.bank., wiąże klientów banku przy dokonywaniu z bankiem czynności prawnych
w okresie od ogłoszenia kursu do ogłoszenia nowego kursu. Istotne jest tu jednak to,
iż nie można umową związać konsumenta kursami, które dopiero zostaną ogłoszone,
a orzecznictwo jednolicie uznaje takie związanie przyszłym kursem za niedozwolone.
Sąd Apelacyjny bezpodstawnie jako argument za niedozwolonym charakterem
klauzuli kursowej powołał nienależyte pouczenie kredytobiorcy o skali ryzyka
kursowego, lecz był to argument powołany w drugiej kolejności. Sąd przede
wszystkim wywiódł abuzywność z możliwości jednostronnego kształtowania
wysokości zobowiązania kredytobiorcy przez bank.
Skoro klauzule kursowe zawarte w umowie kredytu indeksowanego nie wiążą,
to do umowy tej stosuje się uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia
2024 r., III CZP 25/22, która do rangi zasady prawnej podniosła tezy:
1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;
2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie.
Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają
uznanie umowy stron za ważną w jakimkolwiek zakresie i czynią bezprzedmiotową
ocenę zasadności zarzutów skargi zmierzających do podważenia tezy o nieważności
umowy kredytu w całości. Sąd Najwyższy zobowiązany jest do uznania tezy
zaskarżonego wyroku o nieważności umowy za odpowiadającą prawu, gdyż do
nieważności umowy kredytu indeksowanego w świetle uchwały z 25 kwietnia 2024 r.
wystarcza abuzywność klauzuli przeliczeniowej.
II CSKP 85/25
6
Dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. oddalił skargę
kasacyjną pozwanego banku.
Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. powódce przysługuje od skarżącego zwrot
kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Maciej Kowalski
(G.G.)
[SOP]
Ewa Stefańska
Dariusz Pawłyszcze
