II CSKP 475/23
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
30 lipca 2025 r.
SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący)
SSN Marta Romańska
SSN Karol Weitz (sprawozdawca)
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 30 lipca 2025 r. w Warszawie
skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 20 grudnia 2021 r., I ACa 466/21,
w sprawie z powództwa M. Z.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie,
1. oddala skargę kasacyjną;
2. zasądza od pozwanego banku na rzecz powoda kwotę 5.400
zł (pięć tysięcy czterysta złotych) z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
zobowiązanemu odpisu orzeczenia do dnia zapłaty.
Marta Romańska Agnieszka Piotrowska Karol Weitz
UZASADNIENIE
II CSKP 475/23
2
Powód M.Z., po ostatecznym sprecyzowaniu żądania domagał się w pozwie
skierowanym przeciwko Bank Spółce Akcyjnej w W. ustalenia że zawarta przez niego
z poprzednikiem prawnym pozwanego banku, tj. K. Bankiem Spółką Akcyjną w W.
umowa kredytu z 25 stycznia 2008 r. jest nieważna z powodu abuzywności
zamieszczonych w niej klauzul walutowych, oraz ewentualnie zasądzenia na swoją
rzecz od pozwanego banku kwoty 75 000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie
od 30 października 2008 r. do dnia zapłaty.
Wyrokiem z 19 maja 2021 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie orzekł, że wskazana
umowa jest nieważna. Sąd ustalił, że powód 25 stycznia 2008 r. zawarł z Bankiem
Spółką Akcyjną w W. umowę kredytu na cele mieszkaniowe indeksowanego kursem
CHF, opiewającą na kwotę 227 043,40 zł. na okres 360 miesięcy. Wyrażone w CHF
kwoty transz kredytu oraz rat kapitałowo-odsetkowych określane były według kursu
waluty z tabeli kursów banku. Umowa została zawarta z zastosowaniem wzorca
umowy ustalonego przez bank, który nie podlegał negocjacjom. Powód nie był
informowany o sposobie ustalenia kursu waluty w tabeli banku i mechanizmie
przeliczania kwoty i rat kredytu z CHF na PLN. Nie był również poinformowany o
ryzyku walutowym związanym z zawieraną umową.
Sąd ocenił, że powód ma interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności
umowy oraz że był konsumentem w chwili jej zawierania. Wskazał,
że kwestionowane przez powoda klauzule walutowe nie były z powodem
indywidualnie uzgadniane i nie były jednoznaczne, a wobec wykorzystania przez
bank przewagi kontraktowanej naruszały dobre obyczaje. W rezultacie Sąd uznał, że
zamieszczona w umowie klauzula indeksacyjna i łączące się z nią klauzule
przeliczeniowe mają charakter niedozwolonych postanowień umownych, co skutkuje
tym, że nie wiążą one powoda, a ich upadek oznacza konieczność uznania całej
umowy za nieważną.
Apelację od wyroku z 19 maja 2021 r. złożył pozwany bank.
Wyrokiem z 20 grudnia 2021 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił apelację.
Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji i przyjął je za
własne. Zgodził się również w całości z oceną prawną stanu faktycznego dokonaną
II CSKP 475/23
3
przez sąd pierwszej instancji i w konsekwencji uznał wszystkie zarzuty apelacyjne
zmierzające do jej podważenia za bezzasadne.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 19 maja
2021 r. wywiódł pozwany bank. Zarzucił naruszenie art. 3851 § 1 i 2 oraz art. 65 §1
i 2, a także art. 56 k.c. i art. 69 ust. 3 ustawy - Prawo bankowe, a ponadto także
art. 358 § 2 w związku z art. 3851 k.c. oraz art. 189 k.p.c. w związku z art. 68
i z art. 3531 k.c. Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku
i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarżący starał się podważyć w zarzutach kasacyjnych stanowisko, że
klauzule walutowe przyznające jednej ze stron umowy kredytu uprawnienie do
samodzielnego decydowania o kursach waluty waloryzacji lub indeksacji mają
charakter abuzywny, i że bez nich kwestionowana umowa kredytu nie może być
utrzymana. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje jednak stanowisko, że nie
jest możliwe utrzymanie umowy kredytowej takiej jak umowa zawarta
w rozpatrywanej sprawie, w razie stwierdzenia abuzywności jej postanowień
kształtujących mechanizm indeksacji lub waloryzacji świadczenia kursem waluty
obcej (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., II CSK 282/18, nie
publ. i z 13 maja 2022 r., III CSKP 293/22, nie publ. oraz z 6 czerwca 2023 r.,
II CSKP 950/22). Sąd Najwyższy w niniejszym składzie stanowisko to podziela. Gdy
chodzi o kwestię abuzywności klauzul umownych rozpatrywanych w niniejszej
sprawie, to wszystkie odnośne zarzuty kasacyjne są bezzasadne, albowiem Sądy
obu instancji wyczerpująco, rzetelnie i w pełni przekonująco wykazały, że
przedmiotowe klauzule mają charakter niedozwolony, a Sąd Najwyższy podziela tę
ocenę.
Dodać ponadto należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało już
wyjaśnione, że dopuszczalne jest wystąpienie z żądaniem ustalenia nieistnienia
stosunku kredytu ze względu na nieważność umowy kredytu, nawet jeżeli stronie
przysługuje roszczenie o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie tej umowy
II CSKP 475/23
4
(por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, nie publ.,
z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, nie publ. i z dnia 6 czerwca 2024 r.,
II CSKP 1166/22, nie publ.; por. też wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia
23 listopada 2023 r., C-321/22, Provident Polska, pkt 77, gdzie wskazano,
że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w związku z zasadą skuteczności stoi on na
przeszkodzie przepisom krajowym, zgodnie z ich wykładnią dokonaną
w orzecznictwie, które w celu uwzględnienia wytoczonego przez konsumenta
powództwa zmierzającego do stwierdzenia bezskuteczności nieuczciwego warunku
w umowie zawartej z przedsiębiorcą wymagają dowodu na istnienie interesu
prawnego, w sytuacji w której uznaje się, że taki interes nie istnieje, jeżeli
konsumentowi przysługuje powództwo o zwrot nienależnego świadczenia.
Wobec bezzasadności wszystkich zarzutów kasacyjnych skarga kasacyjna
pozwanego banku podlegała oddaleniu.
Z tych względów, na podstawie art. 39814 oraz art. 98 § 1 i 11 w związku
z art. 391 §1 i z art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
Marta Romańska
AG
[r.g.]
Agnieszka Piotrowska
Karol Weitz
