II CSKP 185/25

II CSKP 185/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: 24 kwietnia 2026 r. SSN Marcin Łochowski (przewodniczący) SSN Jacek Grela (sprawozdawca) SSN Maciej Kowalski Protokolant Natalia Pleskot po rozpoznaniu na rozprawie 16 kwietnia 2026 r. w Warszawie skargi kasacyjnej P. spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 3 listopada 2022 r., XXIII Ga 672/22, w sprawie z powództwa D. Ł. przeciwko P. spółce akcyjnej w W. o zapłatę, uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej D. Ł., znosi postępowanie apelacyjne w zakresie posiedzenia niejawnego z 3 listopada 2022 r. i przekazuje sprawę w tej części Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. Jacek Grela Marcin Łochowski Maciej Kowalski [S.J.] II CSKP 185/25 2 UZASADNIENIE Wyrokiem z 8 lutego 2022 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie m.in. zasądził od P. spółki akcyjnej w W. na rzecz D. Ł. 61 200 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 10 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie oddalił powództwo. Wyrokiem z 3 listopada 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację pozwanego. Sąd drugiej instancji ustalił, że 30 marca 2019 r. D. Ł. zawarł z pozwanym umowę ubezpieczenia upraw rolnych na okres od 31 marca 2019 r. do 30 marca 2020 r. Umowa dotyczyła ubezpieczenia od przymrozków wiosennych jabłoni w dwóch sadach. Cena jednostkowa w przypadku obu działek została określona na 1500 zł za tonę jabłek. Suma ubezpieczenia w odniesieniu do pierwszej z działek wynosiła 165 000 zł, zaś składka od producenta rolnego 10 312,50 zł. Z kolei suma ubezpieczenia w przypadku drugiej działki wynosiła 75 000 zł, przy składce od producenta rolnego na poziomie 4687,50 zł. Składka łączna wyniosła 33 720 zł, zaś składka od producenta rolnego 15 000 zł. Do umowy ubezpieczenia miały zastosowanie Ogólne warunki umowy […] Uprawy (dalej: „OWU”). 7 maja 2019 r. na skutek przymrozku wiosennego doszło do uszkodzenia ubezpieczonych sadów. Szkoda została zgłoszona pozwanemu, który zarejestrował ją pod nr […]. W toku oględzin stwierdzono, że sad prowadzony jest prawidłowo, bez zachwaszczenia, chorób i szkodników. Na drzewach były zawiązki, które w większości zostały uszkodzone przez przymrozek. Nie występowały żywe zawiązki. Jabłonie nie rokowały, że obrodzą. Na jednej działce stwierdzono 100% fizycznych uszkodzeń (całe 2 sztuki, zniszczone 498 sztuk), co używany przez ubezpieczyciela system Kłos przeliczył na 90% normowego uszkodzenia, ustalając tym samym utratę plonu na 90%. Na drugiej działce stwierdzono 100% fizycznych uszkodzeń (cała 1 sztuka, zniszczone 499 sztuk), co system Kłos przeliczył na 90% normowego uszkodzenia, ustalając tym samym utratę plonu na 90%. II CSKP 185/25 3 Decyzją z 22 maja 2019 r. pozwany, na podstawie opracowanego wyliczenia szkody, przyznał odszkodowanie w wysokości 118 800 zł. W wyliczeniu odszkodowania wartość plonu ogólnego na polu o powierzchni 2,20 ha została obliczona na 121 000 zł. Cena jednostkowa wynosiła 1110 zł za tonę jabłek. Wartość końcowa i uznana szkoda została ustalona przy uwzględnieniu 75% szkody na 90 750 zł. Kwota odszkodowania została następnie pomniejszona jeszcze o 10%, tj. 9075 zł udziału własnego poszkodowanego. Z kolei wartość plonu ogólnego na drugim polu o powierzchni 2,50 ha została obliczona na 55 000 zł. Cena jednostkowa wynosiła 1110 zł. Wartość końcowa i uznana szkoda została z kolei ustalona przy uwzględnieniu 75% szkody na 41 250 zł. Kwota odszkodowania za powyższą szkodę została pomniejszona następnie o 10%, tj. 4125 zł udziału własnego poszkodowanego. Pismem z 25 lipca 2019 r. D. Ł. wezwał pozwanego do weryfikacji szkody i jednocześnie do zapłaty 43 200 zł wraz z należnymi odsetkami tytułem dopłaty do wypłaconego odszkodowania. Na powyższą kwotę składało się 20 625 zł stanowiące dopłatę do odszkodowania za szkodę całkowitą zaistniałą na polu o powierzchni 2,2 ha oraz 9375 zł stanowiące dopłatę do odszkodowania za szkodę całkowitą zaistniałą na polu o powierzchni 2,5 ha. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni OWU stwierdzając, iż postanowienia § 22 ust. 4 i 5 OWU są abuzywne, a więc jako takie nie powinny wiązać powoda. Nie sposób uznać, aby ww. postanowienia były dla niego wiążące w sytuacji, gdy normy i metodyki ustalania wysokości szkód w uprawach, znajdujące się w tablicach, nie zostały mu przedstawione nie tylko w chwili zawierania umowy ubezpieczenia, ale również na etapie postępowania przed Sądem Rejonowym. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że pozwany nie miał możliwości zapoznania powoda z tablicami norm do ustalania wysokości szkody. Nie jest prawdą, że wszystkie kilkaset tablic dotyczyło szacowania szkód w uprawach rolnych jabłoni. Jak można ustalić na stronie internetowej pozwanego, do szacowania szkody w uprawach jabłoni w przypadku wystąpienia przymrozków wiosennych stosuje się jedną tablicę – nr 648. Ponadto, nie ma żadnego znaczenia fakt, że powód ubezpiecza swoje uprawy u pozwanego od wielu lat, a dopiero teraz zdecydował się II CSKP 185/25 4 dochodzić swoich praw na drodze sądowej, co jest kwestią wielu czynników, m.in. świadomości prawnej i rażąco nieuczciwego postępowania pozwanego. Zdaniem Sądu drugiej instancji istotne było, aby wszelkie postanowienia, w tym wynikające z nich normy wpływające na ustalenie wysokości szkody w uprawach, zostały przedstawione klientowi z chwilą zawarcia umowy ubezpieczenia. Dodatkowo sposób szacowania powinien być w należyty sposób wyjaśniony takiej osobie. Pozwany w zasadzie uniemożliwił powodowi w pełni świadome podjęcie decyzji w sprawie zawarcia umowy ubezpieczenia, przez niedostateczne poinformowanie o jej warunkach. W ocenie Sądu Okręgowego niezasadne są również twierdzenia dotyczące pomniejszania wysokości odszkodowania o rzekome koszty zaoszczędzone, ponieważ bieżące prace w związku z uprawą w dalszym ciągu są wykonywane przez rolników. Sąd drugiej instancji stwierdził, że nie można uznać, iż plonem są zmarznięte zawiązki lub kwiaty jabłoni. Jabłka, które rozwinęły się z niezmarzniętych zawiązków, były sprzedawane do lata 2020 r., po cenie 1,50 zł/kg lub wyższej, co zostało wykazane przez powoda stosownymi fakturami. Dodać przy tym należy, że sadownik nie ubezpiecza plonów sprzedawanych w maju 2019 r., lecz te które zbierze jesienią 2019 r. i przechowa w nowoczesnej chłodni do wiosny/lata 2020 r., by móc sprzedawać za cenę 1,50 zł/kg lub wyższą. Jeżeli pozwany nie chciał przyjmować odpowiedzialności w oparciu o cenę 1,50 zł/kg, powinien odmówić zawarcia umowy i skalkulować składkę w oparciu o 0,75 zł/kg i dopiero w tej formie przyjmować przedmiot ubezpieczenia do ochrony ubezpieczeniowej. Co więcej, w niniejszej sprawie nie występuje w żadnym wypadku sytuacja wypłaty odszkodowania wyższego, niż suma ubezpieczenia ani wyższego, niż wartość powstałej szkody. Powyższe orzeczenie w części dotyczącej powoda D. Ł. zaskarżył skargą kasacyjną pozwany, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, tj.: 1) art. 3851 § 1 k.c. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że postanowienie § 22 ust. 5 pkt 5 OWU rażąco narusza interesy konsumenta, a przez to stanowi niedozwolone postanowienie umowne w sytuacji, gdy dotyczy ono II CSKP 185/25 5 świadczenia głównego z umowy ubezpieczenia upraw rolnych oraz jest jasno i jednoznacznie sformułowane; 2) art. 3851 § 1 zd. 2 k.c. przez niezastosowanie, mimo że postanowienie § 22 ust. 5 pkt 5 OWU określa główne świadczenie ubezpieczyciela i zostało sformułowane w sposób jednoznaczny; 3) art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (w brzmieniu na chwilę zawarcia przez strony umowy ubezpieczenia; dalej: „u.u.u.r.”) przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że postanowienie § 22 ust. 5 pkt 5 OWU stanowiące, iż w przypadku powstania szkody całkowitej wysokość szkody dla owoców jabłoni wynosi 75% wartości plonu głównego, jest niezgodne z tym przepisem; 4) art. 6 ust. 3 u.u.u.r. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że obniżenie przez pozwanego odszkodowania wyliczonego w oparciu o postanowienie § 22 ust. 5 pkt 5 OWU dodatkowo o udział własny ubezpieczonego w szkodzie wynoszący 10%, jest niezgodny z tym przepisem; 5) art. 363 § 2 k.c. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wysokość odszkodowania należnego powodowi za szkodę w uprawach sadowniczych powinna zostać ustalona na podstawie ceny jednostkowej plonu z daty zbierania plonów, a nie z daty wystąpienia przymrozków; 6) art. 374 k.p.c. przez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, pomimo że było to niedopuszczalne, ponieważ pozwany w apelacji zawarł wniosek o przeprowadzenie rozprawy, które to naruszenie pozbawiło go możliwości obrony swych praw w postępowaniu apelacyjnym. We wnioskach skarżący domagał się uchylenia wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się uzasadniona, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty były trafne. Najdalej idącym zarzutem było naruszenie art. 374 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem sąd drugiej instancji może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, II CSKP 185/25 6 jeżeli przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w apelacji lub odpowiedzi na apelację złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że cofnięto pozew lub apelację albo zachodzi nieważność postępowania. Bezspornie, pozwany zawarł w apelacji wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Co więcej, dwukrotnie wskazano na ten fakt w aktach sprawy. Sformułowanie art. 374 k.p.c. jest jednoznaczne i w istocie restryktywne, skoro odwołuje się do pojęcia „niedopuszczalności” i nie wskazuje jakichkolwiek dodatkowych przesłanek łagodzących ten zakaz. Z drugiej jednak strony, konsekwencje jego naruszenia nie znalazły wprost odzwierciedlenia w katalogu przyczyn nieważności postępowania wymienionych taksatywnie w art. 379 k.p.c. Tym niemniej zawsze pozostaje otwarta droga do przeprowadzenia analizy naruszenia przepisu postępowania, najpierw w kontekście pozbawienia strony możności obrony jej praw, a w dalszej kolejności jego wpływu na wynik sprawy. Zatem względność tej sytuacji sprawia, że z jednej strony brak tu automatyzmu, zaś z drugiej strony, wymaga to wnikliwego zbadania w kontekście szeroko rozumianego prawa do sądu (zob. na ten temat m.in. wyroki SN: z 7 lutego 2024 r., II CSKP 1969/22; z 15 maja 2024 r., I USKP 67/23, OSNP 2025, nr 1, poz. 8; z 27 sierpnia 2024 r., II USKP 49/23, OSNP 2025, nr 1, poz. 10; z 16 kwietnia 2025 r., II CSKP 2262/22). Nie można pominąć, że w apelacji pozwany kwestionował pominięcie przez Sąd pierwszej instancji jego wniosków dowodowych, a także ponowił je i wniósł o ich dopuszczenie. Wynika stąd, że zakładał jeszcze kontynuację postępowania co do meritum sprawy. Wreszcie podkreślenia wymaga, że wybór forum rozpoznania sprawy przysługuje sądowi tylko we wskazanych w przepisach sytuacjach. Dlatego też, w okolicznościach niniejszej sprawy pozwany został pozbawiony możliwości obrony swych praw, co czyniło postępowanie drugoinstancyjne nieważnym w zakresie obejmującym posiedzenie, na którym wydano zaskarżony wyrok. W chwili, gdy zapadł zaskarżony wyrok, obowiązywały przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z art. 15zzs1 ust. 1 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym 3 listopada 2022 r.): II CSKP 185/25 7 1) rozprawę lub posiedzenie jawne przeprowadza się przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie ich na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (posiedzenie zdalne), z tym że osoby w nim uczestniczące, w tym członkowie składu orzekającego, nie muszą przebywać w budynku sądu; 2) od przeprowadzenia posiedzenia zdalnego można odstąpić tylko w przypadku, gdy rozpoznanie sprawy na rozprawie lub posiedzeniu jawnym jest konieczne, a ich przeprowadzenie w budynku sądu nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w nich uczestniczących; 3) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, gdy nie można przeprowadzić posiedzenia zdalnego, a przeprowadzenie rozprawy lub posiedzenia jawnego nie jest konieczne. Z wymienionych uregulowań wynika, że rozprawa, o którą wnioskował pozwany, powinna odbyć się co do zasady w postaci posiedzenia zdalnego. Wyjątkowo natomiast można było odstąpić od jego przeprowadzenia, ale wówczas powinno być wydane przez przewodniczącego stosowne zarządzenie, z którego wynikałoby, że nie można było przeprowadzić posiedzenia zdalnego, a przeprowadzenie rozprawy lub posiedzenia jawnego nie było konieczne. W aktach sprawy nie ma jednak takiego zarządzenia. Powyższe uchybienia formalnoprawne stanowiły już wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Tym niemniej, zasadne było odniesienie się również do podniesionych zarzutów naruszenia prawa materialnego. Bezspornie OWU stanowiły integralną część łączącej strony umowy. Zgodnie z § 22 ust. 5 pkt 5 OWU w razie powstania szkody całkowitej wysokość szkody w uprawach dla owoców jabłoni i gruszy ustala się na 75% wartości plonu głównego. Natomiast, w myśl art. 3851 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. II CSKP 185/25 8 Wprawdzie, w okolicznościach sprawy świadczeniem jest zapłata odszkodowania, to jednak jest ono pochodną szkody. W związku z tym należy uznać, że § 22 OWU dotyczy postanowienia określającego główne świadczenie pozwanego (wysokość odszkodowania), a nadto zostało sformułowane w sposób jednoznaczny. W rezultacie, stanowisko Sądów meriti, że postanowienie to podlegało kontroli pod kątem abuzywności, nie jest przekonujące. Artykuł 3851 § 1 zdanie drugie k.c. taką kontrolę postanowień określających główne świadczenia wprost wyklucza. Stąd, zarzuty sformułowane w punktach 1 (1.a) i 2 (1.b) skargi kasacyjnej okazały się uzasadnione. Ustawa o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich jest o tyle szczególnym aktem prawnym, że w kształtowaniu stosunku cywilnoprawnego o charakterze ubezpieczeniowym bierze udział Skarb Państwa. Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.u.u.r. dopłaty do składek z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2 oraz dotacja, o której mowa w ust. 1 pkt 3, są realizowane ze środków budżetu państwa. Z kolei, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.u.u.r. ze środków budżetu państwa są udzielane dopłaty do składek z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia m.in. od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych przez przymrozki wiosenne. Zgodnie z art. 9 ust. 1 u.u.u.r. minister właściwy do spraw rolnictwa zawiera z zakładami ubezpieczeń, które przedstawią ofertę z warunkami ubezpieczenia upraw i zwierząt, umowy w sprawie dopłat. Artykuł 7 ust. 1 u.u.u.r. stanowi, że dopłaty stanowią część należnych zakładom ubezpieczeń składek z tytułu zawartych umów ubezpieczenia. Z kolei, zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 2 u.u.u.r. wnioski o zawarcie umów ubezpieczenia są składane przez producentów rolnych w zakładach ubezpieczeń, które zawarły z ministrem właściwym do spraw rolnictwa umowy w sprawie dopłat. Zakłady ubezpieczeń zawierają umowy ubezpieczenia z producentami rolnymi do wyczerpania w danym roku limitu dopłat, których wysokość dla danego zakładu ubezpieczeń określa się w umowach w sprawie dopłat. W rezultacie należy uznać, że ustawa o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, choć stanowi uregulowanie z zakresu prawa zobowiązań, respektujące chociażby zasadę dobrowolności wyboru stron stosunku cywilnoprawnego, to jednak ze względu na uczestnictwo w nim środków budżetu państwa, zawiera pewien element publicznoprawny. Innymi słowy, hybrydowość ta II CSKP 185/25 9 wywiera wpływ na charakter norm prawnych, z których zbudowany jest analizowany akt prawny. Według art. 6 ust. 2 pkt 1 u.u.u.r. w ubezpieczeniu upraw, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.u.u.r., zakład ubezpieczeń odpowiada za szkody spowodowane przez m.in. przymrozki wiosenne, jeżeli szkody w plonie głównym wyniosą co najmniej 10%. Odszkodowanie za szkody, o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 1 u.u.u.r. mogło być pomniejszone o nie więcej niż 10% wartości tych szkód (art. 6 ust. 3 pkt 1 u.u.u.r. w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2025 r. – zob. ustawę z dnia 27 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich). Wykładnia semantyczna powyższych uregulowań prowadzi do wniosku, że mają one charakter norm semiimperatywnych. Zakład ubezpieczeń odpowiada za szkody spowodowane przez m.in. przymrozki wiosenne, jeżeli szkody w plonie głównym wyniosą co najmniej 10%, a więc nie ponosi odpowiedzialności, gdy wyniosą 9% i mniej. Jednakże może przyjąć na siebie odpowiedzialność za szkody poniżej 10%. Natomiast, ustęp 3 art. 6 u.u.u.r. ma charakter ochronny wobec producenta rolnego. Otóż, odszkodowanie za szkody spowodowane przez m.in. przymrozki wiosenne może być pomniejszone o nie więcej niż 10% wartości tych szkód. Zatem, może być pomniejszone o 9%, 8%, 7% i mniej procent, ale nie o 11% i więcej. W konsekwencji, jeżeli postanowienia umowy ubezpieczenia lub OWU wykluczałyby odpowiedzialność ubezpieczyciela za szkody w plonie głównym wynoszące 10% i więcej, bądź przewidywały redukcję odszkodowania o 11% i więcej, to byłyby sprzeczne z ustawą, o czym stanowi art. 58 § 1 k.c. Jednocześnie w takiej sytuacji, co do zasady, znajdowałby zastosowanie art. 58 § 3 k.c., w myśl którego, jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Jednakże sprzeczność danego postanowienia umowy bądź OWU z ustawą może wynikać nie tylko z przekroczenia wprost lub w pośredni sposób parametrów wskazanych w art. 6 ust. 3 u.u.u.r., ale także wówczas, gdy przyjęty sposób ustalenia odszkodowania będzie odbiegał od przesłanek wskazujących na mechanizm jego II CSKP 185/25 10 wyliczenia, o których stanowi art. 6 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 11a w zw. z art. 3 ust. 3 pkt 6 u.u.u.r. Zgodnie z art. 6 ust. 2 u.u.u.r. zakład ubezpieczeń odpowiada za szkody w plonie głównym spowodowane przez przymrozki wiosenne, jeżeli szkody w plonie głównym wyniosą co najmniej 10%. W myśl art. 3 ust. 2 pkt 11a u.u.u.r. szkody spowodowane przez przymrozki wiosenne oznaczają szkody spowodowane przez obniżenie się temperatury poniżej 0°C, w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia 30 czerwca, polegające na całkowitym lub częściowym zniszczeniu roślin lub całkowitej utracie plonu lub jego części. Natomiast art. 3 ust. 3 pkt 6 u.u.u.r. stanowi, że za plon główny uznaje się w przypadku drzew i krzewów owocowych oraz truskawek – owoce lub całe nasadzenia. Podsumowując dotychczasowe rozważania należy uznać, że zarzut sformułowany w punkcie 5 (1.e) skargi kasacyjnej okazał się chybiony. Wyliczenie szkody musi bowiem odnosić się do plonu głównego, którym w przypadku drzew owocowych są owoce lub całe nasadzenia. Zatem, powinna być ona ustalana, co do zasady, jeżeli strony nie uzgodnią inaczej, według cen z daty zbierania plonów. Nie wyklucza to szkody w postaci zniszczenia nasadzenia (wymarznięcia drzew). Jest to jednak szkoda dodatkowa, różna od plonu w postaci owoców i jeżeli zaistnieje, to jej wartość powinna być ustalana według daty wystąpienia przymrozków. Innymi słowy, trwałe zniszczenie drzewa wywołuje szkodę składającą się z dwóch elementów, ocenianych w różnych datach, drzewa jako rośliny i owoców jako pożytków naturalnych. W świetle art. 6 ust. 3 u.u.u.r., który stanowi, że odszkodowanie za szkody, o których mowa w ustępie 2 pkt 1 art. 6 u.u.u.r. może być pomniejszone o nie więcej niż 10% wartości tych szkód, musi być wykładany restrykcyjnie. Postanowienia dotyczące udziału własnego oraz § 22 ust. 5 pkt 5 OWU powinny być ocenione w kontekście wykładni takich pojęć, jak: szkoda, odszkodowanie oraz utracone korzyści (lucrum cessans), w granicach, które zakreśla art. 6 ust. 3 ustawy. W sytuacji ich przekroczenia nastąpi sankcja wadliwości czynności prawnej przewidziana w art. 58 § 1 k.c. (bezwzględna nieważność), przy ewentualnym uwzględnieniu art. 58 § 3 k.c. Kwestie te jednak nie były przedmiotem analizy Sądu ad quem i przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinny zostać poddane wnikliwej ocenie. II CSKP 185/25 11 W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. przy uwzględnieniu art. 386 § 2 i art. 108 § 2 k.p.c. Jacek Grela Marcin Łochowski Maciej Kowalski [S.J.] [a.ł]