POSTANOWIENIE

8 listopada 2023 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Ewa Stefańska (przewodniczący)
‎SSN Beata Janiszewska (sprawozdawca)
‎SSN Grzegorz Żmij

na posiedzeniu niejawnym 8 listopada 2023 r. w Warszawie
‎w sprawie z wniosku J. Ł.
‎z udziałem L. Ł. i Gminy Białystok
‎o podział majątku wspólnego

na skutek wniosku pełnomocnika uczestniczki L. Ł.

w przedmiocie uzupełnienia postanowienia Sądu Najwyższego

z 21 czerwca 2023 r., II CSKP 1304/22,

oddala wniosek.

[SOP]

UZASADNIENIE

Uczestniczka L.Ł. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Białymstoku, wydanego w sprawie z wniosku J.Ł. o podział majątku wspólnego. Postanowieniem z 21 czerwca 2023 r. Sąd Najwyższy odrzucił skargę, wskazując, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi w istocie mniej niż 150 000 zł, co skutkuje niedopuszczalnością skargi (art. 519 § 2 in fine k.p.c.).

Następnie adw. M.C. wniosła o uzupełnienie postanowienia z 21 czerwca 2023 r. o orzeczenie o zasądzeniu (jak należy mniemać: od Skarbu Państwa) kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu ze skargi kasacyjnej. Wnioskodawczyni wskazała przy tym, że wniesiona przez nią skarga kasacyjna została uprzednio przyjęta do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o uzupełnienie orzeczenia został złożony w terminie i był dopuszczalny, jednakże wniosek o przyznanie pełnomocniczce reprezentującej skarżącą z urzędów kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podlegał oddaleniu.

W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że wnoszenie oczywiście niedopuszczalnych środków zaskarżenia nie jest udzieleniem pomocy prawnej, podlegającej finansowaniu ze środków publicznych (zob. postanowienia SN z: 12 lutego 1999 r. II CKN 341/98, 20 maja 2011 r., II CNP 9/11, 29 maja 2014 r., V CSK 577/13, 2 czerwca 2022 r., I CSK 169/22, 20 września 2023 r., I CNP 157/22). Wniesienie takiego środka, w tym skargi kasacyjnej, nie może bowiem poprawić sytuacji prawnej strony skarżącej, a jedynie naraża ją na konieczność poniesienia kosztów postępowania. W konsekwencji istotnego znaczenia nie może mieć ocena wniosku o przyznanie wynagrodzenia przez pryzmat nakładu pracy pełnomocnika działającego z urzędu, skoro z powodu niedopuszczalności wniesienia środka zaskarżenia nie może być on poddany merytorycznemu zbadaniu.

Kwestia dopuszczalności skargi kasacyjnej, także z uwagi na konieczność przekroczenia progowej wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 519 § 2 in fine oraz art. 398² § 1 zd. 1 k.p.c.), ma charakter obiektywny. W przypadku tak zwanych spraw działowych wykładnia przepisów dotyczących ustalania wartości przedmiotu zaskarżenia jest powszechnie znana i od lat pozostaje utrwalona w orzecznictwie (zob. postanowienie SN z 20 lipca 2021 r., V CSK 310/20, i przywołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie odniesienie reguł określania wartości przedmiotu zaskarżenia do treści orzeczenia Sądu drugiej instancji i sfery interesu uczestniczki w zakwestionowaniu tego orzeczenia, wpływającej na zakres jego zaskarżenia, prowadziło do jednoznacznego wniosku o tym, że nie został spełniony próg minimalnej wartości przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym, ze skutkiem niedopuszczalności skargi kasacyjnej. Oceny tej nie zmienia fakt nieodrzucenia skargi na wcześniejszych etapach postępowania wywołanego jej wniesieniem.

Jeżeli in casu wniesienie skargi kasacyjnej jest niedopuszczalne, to pełnomocnik ustanowiony z urzędu ma możliwość podjęcia czynności, o których mowa w art. 118 § 5 k.p.c. Sporządzenie opinii, o której mowa w tym unormowaniu, stanowi w takim przypadku jedyną rzeczywistą możliwość udzielenia pomocy mocodawcy – przez wyjaśnienie mu, z jakich przyczyn wydane w jego sprawie orzeczenie nie podlega dalszemu zaskarżeniu. Wypada przy tym przypomnieć, że sporządzenie wspomnianej opinii wiąże się z możliwością uzyskania wynagrodzenia w tej samej wysokości, co w przypadku wniesienia skargi (§ 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu).

W związku z powyższym wniosek o przyznanie pełnomocniczce reprezentującej skarżącą z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podlegał oddaleniu, wobec czego Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia.

(M.M.)

[ał]