POSTANOWIENIE

8 października 2024 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Krzysztof Wesołowski

na posiedzeniu niejawnym 8 października 2024 r. w Warszawie
‎w sprawie z powództwa M. K. i D. N.
‎przeciwko Redaktorowi
‎o nakazanie publikacji sprostowania
‎na skutek wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego K. G. od rozpoznania skargi kasacyjnej strony pozwanej
‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
‎z 29 września 2020 r., V ACa 406/20

oddala wniosek.

UZASADNIENIE

Pismem z 29 sierpnia 2024 r. pełnomocnik pozwanego wniósł o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego K. G. od rozpoznania skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 29 września 2020 r. Jako podstawę żądania wskazał art. 49 § 1w zw. z art. 398²¹ w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., zaznaczając jednocześnie, że nie jest to wniosek składany w trybie, o jakim mowa
‎w art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym.

Wnioskodawca podniósł, że w odniesieniu do SSN K. G. zachodzi brak instytucjonalnej niezależności sędziego i w tym zakresie powołał
‎się na niezgodność trybu nominacyjnego sędziego unormowanego w ustawie
‎z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (tekst jedn. Dz.U. 2021 poz. 269) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018 poz. 3) z art. 6 ust. 1 Konwencji
‎o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej
‎w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. poz. 284 ze zm.; dalej: „EKPC”).

W dalszej części uzasadnienia wnioskodawca wskazał, że przed powołaniem
‎na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego K. G. pełnił funkcję lubuskiego pełnomocnika ds. rodziny, do której został powołany 29 września 2020 r. przez wojewodę W. D. – reprezentanta (koalicyjnego) rządu Prawa i Sprawiedliwości, tj. tej samej partii, do której należy poseł P. G., którego dotyczy sporna w sprawie publikacja, a także ówczesny piastun powodowego ministerstwa. To zdaniem wnioskodawcy świadczy o braku indywidualnej niezależności sędziego.

W dniu 12 września 2024 r. sędzia Sądu Najwyższego K. G. złożył oświadczenie, w którym wskazał, że przez okres 14 lat wykonywał zawód radcy prawnego
‎i stał się osobą publicznie znaną w G., w 2015 r. został członkiem komitetu honorowego popierającego w wyborach prezydenckich kandydaturę B.K., natomiast w 2020 r. przyjął funkcję pełnomocnika Wojewody […] do spraw rodziny, a jego działalność publiczna i zawodowa przed objęciem urzędu sędziego Sądu Najwyższego nie wpływa w żaden sposób na bezstronności i niezawisłość.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek jest niezasadny.

Instytucja wyłączenia sędziego jest jedną z gwarancji bezstronności
‎(zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 grudnia 2002 r., SK 27/01,
‎OTK ZU nr 7/A/2002, poz. 93). Jako taka pozostaje w ścisłym związku
‎z niezależnością i bezstronnością sądu. Wartości te określają, obok niezawisłości sędziowskiej, najważniejsze cechy charakteryzujące funkcje sądów jako instytucji sprawujących wymiar sprawiedliwości (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego 
‎z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK ZU nr 11/A/2005, poz. 134). Instytucja wyłączenia sędziego służy umacnianiu bezstronności i niezawisłości sądu, a także podnoszeniu autorytetu wymiaru sprawiedliwości (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK ZU nr 7/2004, poz. 67; z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04; z 24 czerwca 2008 r., P 8/07, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 84).

Wnioskodawca w ramach okoliczności związanych z powołaniem sędziego powołuje jedynie występującą jego zdaniem wadliwość systemową. Wniosek
‎nie zawiera przytoczenia żadnych okoliczności, które wskazywałyby na jakiekolwiek nieprawidłowości zaistniałe w ramach wynikającej z obowiązujących przepisów procedury nominacyjnej. Wniosek sprowadza się zatem w tym zakresie
‎do kwestionowania przyjętych w ustawodawstwie rozwiązań. Należy
‎przy tym wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2 czerwca 2020 r.,
‎P 13/19,  stwierdził, iż art. 49 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji RP). Także w wyroku z 23 lutego 2022 r.,
‎P 10/19 (OTK ZU poz. 14/A/2022), Trybunał ten uznał, że art. 49 § 1 k.p.c.
‎w zakresie, w jakim za przesłankę mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość
‎co do bezstronności sędziego w danej sprawie uznaje jakąkolwiek okoliczność odnoszącą się do procedury powoływania tego sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu, jest niezgodny z: a) art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, b) art. 179
‎w zw. z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji.

Sąd Najwyższy pozostaje związany orzeczeniami TK na podstawie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Niezależnie od powyższego wniosek składany na podstawie przepisów o wyłączeniu sędziego z uwagi na okoliczności towarzyszące jego procedurze nominacyjnej narusza wprost przepisy dotyczące szczególnej instytucji,
‎tj. tzw. „testu niezależności i bezstronności”. Zmierza do osiągnięcia tożsamego celu i jest próbą obejścia przesłanek i wymagań przewidzianych w przepisach
‎o „teście”, w odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego uregulowanym
‎w art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym. Wnioskodawca w niniejszej sprawie wprost wskazał, że jego wniosku nie można traktować jako wniosku o test na podstawie art. 26 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym. Świadczy
‎to o tym, że ma on pełną świadomość, że istnieje stosowny ustawowy tryb weryfikacji bezstronności i niezależności sędziowskiej, jednak z niego
‎nie skorzystał. Jest to o tyle istotne, że negatywny dla zainteresowanego sędziego wynik takiego testu prowadzi do otwarcia mu drogi odwoławczej, a co za tym idzie - weryfikacji twierdzeń i stanowiska Sądu w takim przypadku w odpowiednim trybie,
‎a zatem zgodnie ze standardem wynikającym z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Próba obejścia przepisów o teście stanowi oczywiste nadużycie prawa procesowego
‎(art. 4¹ k.p.c.), zmierzające w istocie do zamknięcia sędziemu drogi sądowej, zważywszy w szczególności, iż droga taka nie przysługuje w przypadku wyłączenia na zasadach ogólnych.

Jednocześnie bezzasadny jest argument wnioskodawcy odwołujący
‎się do sprawowania przez SSN K. G. przed powołaniem go na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego funkcji pełnomocnika Wojewody […] ds. rodziny. Wnioskodawca – poza stwierdzeniem przynależności pełniącego ówcześnie funkcję wojewody W. D. do partii Prawo i Sprawiedliwość, tj. tej samej partii, do której należy poseł i ówczesny Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego P. G. oraz przytoczenia wypowiedzi K. G. i W. D. dotyczącej roli rodziny,
‎nie wskazał żadnych okoliczności dotyczących samego SSN K. G., które mogłyby podważyć jego niezawisłość w sprawie. W szczególności nie wskazał żadnego związku pełnionej ówcześnie funkcji przez SSN K. G. i podejmowanych przez niego w jej ramach działań z istotą sprawy, w której został złożony wniosek o wyłączenie. Argumentacja wnioskodawcy jest zatem nieprzekonująca.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

M.L.

[ms]