II CSK 58/19

Sygn. akt II CSK 58/19

POSTANOWIENIE

Dnia 19 lipca 2019 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z wniosku P.

Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S.
‎przy uczestnictwie J. W. i I. W.
‎o ustanowienie służebności,
‎na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 19 lipca 2019 r.,
‎na skutek skargi kasacyjnej uczestników postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego w K.
‎z dnia 18 września 2018 r., sygn. akt VII Ca (…),

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od uczestników solidarnie na rzecz wnioskodawcy kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Uczestnicy postępowania J. i I. W. wnieśli skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 18 września 2018 r. zmieniającego postanowienie Sądu Rejonowego w S. Sąd  Rejonowy ustanowił na rzecz wnioskodawcy – P. sp. z o.o. w S. służebność przesyłu obciążającą każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej w miejscowości R. gmina G., obejmującej działkę nr 45/1, stanowiącą obecnie własność uczestników – J. W. i I. W., polegającą na:

1) prawie utrzymania i korzystania z posadowionych na działce nr 45/1 urządzeń, sieci wodociągowej o przekroju Ø 90, hydrantu, sieci kanalizacji sanitarnej tłocznej PE 0 63, kabla energetycznego zasilającego przepompownię WLZ, skrzynki elektrycznej i przepompowni ścieków, których usytuowanie i obszar służebności (592 m²) jest zaznaczony na mapie sporządzonej przez biegłego M. D. - k. 308 akt, stanowiącej integralną część postanowienia; na tym obszarze właściciele nie mogą wznosić budowli w rozumieniu prawa budowlanego oraz dokonywać trwałych nasadzeń;

2) prawie dostępu i dojazdu do wyżej wymienionych urządzeń;

Sąd ustanowił także na rzecz wnioskodawcy służebność przesyłu obciążającą każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej w miejscowości R., gmina G. obejmującej działkę nr 45/2, stanowiącej obecnie własność uczestników – J. W. i I. W. , polegającą na:

1)prawie korzystania z biegnącej przez działkę 45/2 sieci wodociągowej o przekroju Ø 90, w pasie służebności o szerokości 4 m (po 2 metry od osi wodociągu), o powierzchni 304 m², zaznaczonym na mapie sporządzonej przez biegłego M. D.; w pasie tym właściciele nie mogą wznosić budowli w rozumieniu prawa budowlanego oraz dokonywać trwałych nasadzeń;

2)prawie dostępu i dojazdu do wyżej wymienionych urządzeń,

Ponadto Sąd ustanowił na rzecz wnioskodawcy służebność drogi koniecznej na działkę 45/1 polegającą na prawie przechodu i przejazdu przez działkę nr 45/1 w celu dotarcia do budynku przepompowni w pasie służebności o łącznej powierzchni 468 m², również uwidocznioną na mapie.

Za ustanowienie służebności Sąd zasądził solidarnie od wnioskodawcy na rzecz uczestników kwotę 1719 zł.

Sąd Rejonowy ustalił, że działki 45/1 oraz 45/2 stanowią wspólność małżeńską uczestników i są działkami rolnymi, z tym że na działce nr 45/1 znajduje się siedlisko. Na podstawie decyzji Wójta Gminy G. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego z dnia 15 lipca 2007 r. ustalono warunki  budowy sieci  kanalizacji sanitarnej ciśnieniowo-grawitacyjnej dla potrzeb rolnictwa i  mieszkańców wraz z przyłączami sanitarnymi, przepompowniami oraz  linią kablową zasilającą przepompownie na trasie Grzmiąca – G. – R. – M.. Przed  rozpoczęciem inwestycji wnioskodawca negocjował z uczestnikami lokalizację urządzeń na ich nieruchomościach, w tym przepompowni ścieków. Ostateczny projekt przewidywał lokalizację przepompowni przy garażu  i budynku gospodarczym 18a. W trakcie wykonania inwestycji doszło do odstępstwa od rozwiązania projektowego i ostatecznie przepompownię przesunięto o 2 m bliżej budynku gospodarczego. Biegły ocenił, że odstępstwa od projektu były nieistotne odstępstwem. Lokalizacja urządzeń była zgodna ze sztuką budowlaną i warunkami technicznymi. Przerabianie instalacji wiązałoby się z kosztami oraz nie gwarantowałoby dobrego dojazdu do przepompowni wybudowanej teraz w miejscu, gdzie już wcześniej był zapewniony dobry dojazd drogą urządzoną przez uczestników. Sąd Rejonowy uznał, że wniosek o ustanowienie służebności przesyłu był uzasadniony. Spór dotyczył lokalizacji urządzeń wnioskodawcy i szerokości pasa służebności na działce 45/1, od miejsca, w którym urządzenia wnioskodawcy biegły w głąb działki uczestników - w stronę wybudowanej przez wnioskodawcę przepompowni, jednak biegły rzeczoznawca budowlany ocenił tę lokalizacją jako prawidłową. Biegły geodeta naniósł na mapę rzeczywiste pasy służebności na działce 45/1, ponieważ zakres służebności na działce 45/2 nie budził sporów.

Sąd Okręgowy, który rozpoznał sprawę na skutek apelacji uczestników zmienił zaskarżone postanowienie, chociaż w inny sposób niż postulowali skarżący. Sąd odwoławczy zaakceptował ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu pierwszej instancji, dostrzegł jednak, że mapa do której odsyła punkt drugi postanowienia nie  zawierała oznaczenia pasa służebności na działce nr 45/2. W związku z tym  dopuścił dowód z opinii biegłego w celu oznaczenia tego pasa i zmienił  zaskarżone  orzeczenie w ten sposób, że ustanowił służebność z uwzględnieniem  opinii biegłego M. D. i sporządzonej przez niego mapy, co wpłynęło również na określenie rzeczywistej wielkości pasa służebności, który okazał się mniejszy (130 m²). W skardze kasacyjnej uczestnicy zarzucili naruszenie przepisów postępowania, - art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 378 k.p.c. oraz prawa materialnego - art. 305¹ k.c. oraz art. 305¹ § 2 k.c. We wnioskach domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia postanowień obydwu sądów i przekazania sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Domagali się też zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawca wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz solidarne od uczestników postępowania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Ponadto wnioskodawca wniósł o wstrzymanie przez Sąd Najwyższy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie oraz zawieszenie postępowania do czasu  rozpoznania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań prejudycjalnych zadanych przez Sąd Najwyższy na mocy postanowienia z dnia 2 sierpnia 2018 roku wydanego w sprawie o sygnaturze akt III UZP 4/18.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o zawieszenie postępowania nie może zostać uwzględniony w niniejszej sprawie, ponieważ problem podniesiony w powołanych przez skarżącego pytaniach skierowanych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej został co do zasady wyjaśniony w wyroku Trybunału z dnia 24 czerwca 2019 r. (C 619/18), a ponadto nie ma bezpośredniego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Skarga kasacyjna ukształtowana została w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako środek odwoławczy o szczególnym charakterze, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń  wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie  zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń nie satysfakcjonujących stron. Realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowionego w art. 398⁹ k.p.c., w ramach którego Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres  przeprowadzanego badania jest ograniczony do kontroli, czy w sprawie występują przewidziane w art. 398⁹ § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. okoliczności uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania.

Skarżący uzasadnili potrzebę rozpatrzenia ich skargi przesłanką z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c., to znaczy oczywistą zasadnością tej skargi ze względu na nieprawidłową wykładnię art. 305¹ k.c. i art. 305² § 2 k.c., dokonaną przez Sąd Okręgowy w K. Skarżący wskazali, iż Sąd odwoławczy w ogóle nie rozpoznał apelacji uczestników w zakresie zarzutu pierwszego. Nadto podnieśli, iż ustalenie wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu nastąpiło z naruszeniem art. 305¹ § 2 k.c., bowiem nie uwzględniono uciążliwości, które związane są z istnieniem na działce urządzeń, a które skutkują zmniejszeniem jej atrakcyjności. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c., zachodzi tylko wtedy, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści  tej skargi w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują  na uwzględnienie, a jednocześnie orzeczenie jest jaskrawo nieprawidłowe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2015 r., IV CSK 17/15, LEX nr 1770910). Tak rozumianą niewątpliwą zasadność przynajmniej jednego z podniesionych w skardze zarzutów obowiązany jest unaocznić skarżący. W pierwszym zarzucie apelacji skarżący wskazali na „naruszenie prawa materialnego, tj. art. 305¹ k.c. poprzez ustanowienie dwóch  służebności przesyłu i służebności drogi koniecznej w sytuacji gdy inwestycja polegająca na urządzeniu sieci wodno - kanalizacyjnej biegnącej między innymi przez miejscowość R. wykonana została niezgodnie z projektem i z odstępstwami od jego założeń, co skutkowało wzrostem długości różnego rodzaju podłączeń i wykonaniem dłuższej sieci, zaś możliwe było wykonanie krótszej sieci, która w mniejszym zakresie wyłączałaby uprawnienia właściciela nieruchomości obciążonej do korzystania z niej”. Zarzut ten nie jest  oczywiście uzasadniony, ponieważ Sąd Okręgowy omówił te kwestię w uzasadnieniu, stwierdzając, że „bez znaczenia było to, czy przy budowie odstąpiono od projektu. Jeśli nawet takie odstępstwo było, to było nieznaczne i żadnych istotnych konsekwencji nie wywołało.” Swoje stanowisko Sąd oparł na treści opinii biegłego. Jeśli zaś chodzi o wysokość wynagrodzenia to skarżący nie wyjaśnili, w jaki sposób należałby je obliczyć. W tych okolicznościach trudno uznać zastrzeżenia skarżących za uzasadnione i to w sposób natychmiast dostrzegalny, jeśli uwzględni się, że Sąd wyliczył wynagrodzenie przy uwzględnieniu wytycznych biegłego, biorąc za podstawę wartość obciążonego gruntu.    

W konsekwencji powołana przez uczestników podstawa przyjęcia ich skargi kasacyjnej do rozpoznania nie uzasadnia takiej decyzji, zaś okoliczności sprawy nie wskazują, aby zachodziły inne przesłanki przedsądu. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia tej skargi do rozpatrzenia.    O kosztach postępowania Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 520 § 3 w zw. z art. 98 § 3, art. 99 w zw. z art. 391 § 1, art. 398²¹ k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. Wysokość zasądzonych kosztów uzasadnia § 5 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2018 r., poz. 265). 

jw