II CSK 326/20

Sygn. akt II CSK 326/20

POSTANOWIENIE

Dnia 19 kwietnia 2021 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marta Romańska

w sprawie z powództwa H. B.
‎przeciwko B. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S.
‎o zapłatę,
‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 kwietnia 2021 r.,
‎na skutek skargi kasacyjnej powódki

od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt I ACa (…),

1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 7.500 (siedem tysięcy pięćset) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398⁹ § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 398⁹ § 1 k.p.c.

W celu spełnienia wymagania z art. 398⁴ § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wymienionych w art. 398⁹ § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego w tym przedmiocie.

Powódka wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż w sprawie „występuje istotne zagadnienie prawne oraz potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości w kwestii dotyczącej ustalenia daty wymagalności roszczenia w świetle art. 455 i 120 § 1 k.c. w przypadku roszczeń zabezpieczających wekslem in blanco i umową wekslową określającą najwcześniejszą możliwą datę wypełnienia weksla” (art. 398⁹ § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.).

Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga wskazania na problem o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygnięty w dotychczasowym orzecznictwie i wymagający pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze stosowaniem przepisów, na tle których  ono powstało. Zagadnienie powinno być ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 398³ § 3 i art. 398¹³ § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie.

Wywód powódki zawarty na s. 6 skargi kasacyjnej, zawierający uzasadnienie wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, nie ma cech określonych wyżej, natomiast nawiązuje do powtarzanej przez powódkę tezy, że skoro w porozumieniu wekslowym jego strony przyjęły, iż weksel zostanie przedstawiony do zapłaty nie wcześniej niż po upływie pięciu lat od jego wręczenia, to „powódka mogła wystąpić z wezwaniem do zapłaty w przedziale czasowym od 5 lat do nieskończoności, a nie w przedziale od 5 do 8 lat, jak ukształtowały to Sądy obu instancji”. Forsowana przez powódkę teza, gdyby została przyjęta, to oznaczałaby, że na mocy umowy z 12 lutego 2007 r. jej strony uczyniły nieprzedawnialnym zobowiązanie do zwrócenia powódce wkładu wniesionego przez nią do spółki. Tymczasem z mającego charakter kognitywny art. 117 § 1 k.c. wynika, że roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu z wyjątkami określonymi w ustawie. Art. 117 § 2 k.c. dopuszcza wprawdzie możliwość zrzeczenia się przez dłużnika korzystania z zarzutu przedawnienia, jednakże może ono skutecznie nastąpić tylko na podstawie oświadczenia złożonego po upływie terminu przedawnienia, gdyż dokonane przed jego upływem jest nieważne.

Nie ma wątpliwości co do tego, że w niniejszej sprawie Sądy meriti oceniały dwa zobowiązania, pozostające ze sobą w związku, niemniej jednak wymagające osobnego określenia terminów ich przedawnienia. Zobowiązanie zaciągnięte przez wręczenie powódce weksla in blanco miało charakter zabezpieczający zobowiązanie do zapłacenia na jej rzecz kwoty 3.000.000 zł, odpowiadającej wysokości wkładu, który powinien być jej zwrócony w związku z wystąpieniem ze spółki. W skardze kasacyjnej powódka nie kwestionuje już stanowiska, że zobowiązanie do zwrócenia wkładu wniesionego do spółki pozostaje w związku z prowadzeniem przez nią działalności gospodarczej i podlega trzyletniemu przedawnieniu. Powódka ustąpiła ze spółki 31 grudnia 1999 r., lecz – jak oceniły to Sądy meriti - pozwana przez podpisanie deklaracji wekslowej 12 lutego 2007 r. uznała roszczenie powódki i zrzekła się wówczas korzystania z zarzutu przedawnienia, co jednak nie mogło oznaczać nadania temu roszczeniu powódki właściwości roszczenia nieprzedawnialnego na przyszłość. W deklaracji wekslowej strony przyjęły, że powódka przedstawi weksel do zapłaty nie wcześniej niż po upływie pięciu lat od jej podpisania, po wcześniejszym wezwaniu. W ten też sposób oznaczony został najwcześniejszy możliwy termin, w którym powódka mogła zażądać świadczenia z tytułu zwrotu wkładu, a zatem termin wymagalności zobowiązania pozwanej wobec powódki do spełnienia tego świadczenia. Zobowiązanie to stało się wymagalne 12 lutego 2012 r. i od tej też chwili na powrót rozpoczął się bieg terminu jego przedawnienia.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ustalone jest stanowisko, że w sprawach dotyczących roszczeń bezterminowych, gdy wymagalność roszczenia zależy od podjęcia przez uprawnionego określonej czynności, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniejszym możliwym terminie (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2012 r., V CSK 42/11, niepubl.). Według ustaleń Sądów meriti, w świetle porozumień zawartych przez strony momentem, w którym powódka najwcześniej mogła podjąć czynności zmierzające do zaspokojenia jej roszczenia był 12 lutego 2012 r. Oczywiście, mogła je podjąć i później, niemniej jednak ze świadomością, że jeśli nastąpi to po upływie terminu przedawnienia, który z chwilą wymagalności roszczenia na powrót rozpoczął bieg, to narazi się na niebezpieczeństwo zgłoszenia przez dłużnika zarzutów tamujących możliwość zaspokojenia jej roszczenia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398⁹ § 1 k.p.c. oraz - co do kosztów postępowania - art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 398²¹ i art. 391 § 1 k.p.c., § 2 pkt 8 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 ze zm.), orzeczono jak w postanowieniu.

jw