II CSK 319/21

Sygn. akt II CSK 319/21

POSTANOWIENIE

Dnia 5 października 2021 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Władysław Pawlak

w sprawie z powództwa L. O.
‎przeciwko P. spółce akcyjnej z siedzibą w L.
‎o zapłatę,
‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 października 2021 r.,
‎na skutek skargi kasacyjnej powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 4 września 2020 r., sygn. akt I ACa […]

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w […] na rzecz adw. M.F. wynagrodzenie w kwocie 1800 (jeden tysiąc osiemset) zł, powiększonej o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi L. O. z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

W związku ze skargą kasacyjną powoda L.O. od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 4 września 2020 r., sygn. akt I ACa […] Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 398 ⁹§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

W skardze kasacyjnej powód zarzucił naruszenie art. 278 § 1 k.p.c. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w wypadku absolutnie niejasnej i niezupełnej opinii biegłego sporządzonej w sprawie rozstrzygnięcie może zostać wydane mimo tego z pominięciem tej opinii bez konieczności jej uzupełnienia, a w konsekwencji także z pominięciem dowodu z opinii innego biegłego.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c. Przesłanka ta nie została jednak spełniona.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z dnia 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15, nie publ., z dnia 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.).

W ocenie skarżącego zachodzi konieczność wyjaśnienia czy w sytuacji, gdy pomimo, iż sporządzona w sprawie o odszkodowanie opinia biegłego jest opinią niezupełną i niejasną (w szczególności z tego powodu, iż biegły odmówił odpowiedzi na jedną z tez dowodowych zakreślonych w postanowieniu sądu o dopuszczenie dowodu) sąd może wydać rozstrzygnięcie bez wezwania biegłego do uzupełnienia opinii i bez powołania w sprawie innych biegłych.

Niezależnie od tego, że opis wskazanej podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie konweniuje z istotą normatywnie określonej w art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c. przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, to został przedstawiony w oderwaniu od sytuacji procesowej, która wystąpiła w tej sprawie. Mianowicie Sąd pierwszej instancji dopuścił i przeprowadził dowód z opinii biegłego sądowego na okoliczność ustalenia, czy w latach 2014-2017 powód doznał szkody w uprawach, jaki był jej rozmiar, co było jej przyczyną, czy wylewanie niesprawnej instalacji sanitarnej, czy też teren zalewowy od strony rzeki oraz czy powód może uprawiać rośliny na tym terenie, czy też nie (k. 108/2). Biegły sporządził opinię, udzielając odpowiedzi na zadane mu przez Sąd pytania, przy czym, z uwagi na nie stwierdzenie związku stanu kanału odwadniającego stację elektroenergetyczną należącą do pozwanego z zalewaniem pól powoda, odstąpił od wyliczenia wysokości szkody (k. 111-117). Pełnomocnik powoda zgłosił do tej opinii zarzuty (k. 128), co do których biegły sądowy składał wyjaśnienia na rozprawie (k. 142-143). Po złożeniu przez biegłego wyjaśnień pełnomocnik powoda wniósł o uzupełnienie opinii w zakresie wyliczenia hipotetycznej szkody, ale Sąd Okręgowy oddalił ten wniosek (k. 143), zaś pełnomocnik powoda nie zgłosił zastrzeżenia do protokołu w trybie art. 162 k.p.c., na co zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny.

Z powyższego wynika, że powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie wnosił o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego, jak również po złożeniu wyjaśnień przez biegłego sądowego w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, pełnomocnik powoda nie składał zarzutów dotyczących stanowiska biegłego, w świetle którego zalewanie nieruchomości powoda nie miało związku ze stanem kanału odprowadzającego wodę z terenu, na którym jest zlokalizowana stacja elektroenergetyczna pozwanego. W konsekwencji przy braku skutecznego, pod względem procesowym, zakwestionowania opinii biegłego sądowego, w świetle której, powód nie wykazał zasady odpowiedzialności deliktowej strony pozwanej, niesporządzenie przez biegłego opinii odnośnie do wysokości szkody, było dla rozstrzygnięcia prawnie irrelewantne.

Kwestie prawne związane ze stosowaniem art. 162 k.p.c. były już przedmiotem wyjaśnień Sądu Najwyższego (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2005 r., III CZP 55/05, OSNC 2006, nr 9, poz. 144, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2008 r., III CZP 50/08, OSNC 2009, nr 7-8, poz. 103). Sąd Najwyższy wskazał, że przepis ten powinien podlegać ścisłej wykładni, w tym sensie, że strona nie może skutecznie zarzucać uchybienia przez sąd przepisom postępowania polegającego na wydaniu postanowienia, które może być zmienione lub uchylone stosownie do okoliczności, jeżeli nie zwróciła uwagi sądu na to uchybienie w toku posiedzenia, a w razie nieobecności - na najbliższym posiedzeniu, chyba że niezgłoszenie zastrzeżenia nastąpiło bez jej winy (zob. wyrok z dnia 12 czerwca 2012 r., II CSK 450/12, nie publ.).

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c.,

O wynagrodzeniu należnym pełnomocnikowi powoda z urzędu orzeczono na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (jedn. tekst: Dz. U. z 2020, poz. 1651) w zw. z § 4 ust. 1 i 3, § 8 pkt 6, § 16 ust. 4 pkt 1 oraz § 2 pkt. 2, § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (jedn. tekst: Dz. U. z 2019 r., poz. 18), mając na uwadze okoliczność, iż ustanowiony dla powoda w postępowaniu kasacyjnym pełnomocnik z urzędu, reprezentował go w obu instancjach jako pełnomocnik z wyboru (k. 3, 174 i 193).

jw