II CSK 218/16

Sygn. akt II CSK 218/16

POSTANOWIENIE

Dnia 23 listopada 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa P. Spółki Akcyjnej w W. C.

w Ł.
‎przeciwko J. M.
‎o zapłatę,
‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 listopada 2016 r.,
‎na skutek skargi kasacyjnej pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎z dnia 26 czerwca 2015 r., sygn. akt I ACa (…),

1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2) zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego,

3) przyznaje radcy prawnemu Ł. B. od Skarbu Państwa (Sądu Apelacyjnego w (…)) kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) zł podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług należną od tego rodzaju czynności tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanej w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Pozwana J. M. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 26 czerwca 2015 r. oddalającego jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 24 listopada 2014 r. w sprawie z powództwa P. Spółki Akcyjnej w W. o zapłatę 193 500 zł. Sąd Okręgowy uchylił uwzgledniający powództwo nakaz zapłaty z dnia 29 listopada 2013 r. w części zasądzającej odsetki ustawowe od kwoty 193 500 zł od dnia 21 listopada 2013 r. i zasądził je za okres od dnia 12 grudnia 2013 r. do dnia zapłaty oraz utrzymał w mocy nakaz zapłaty w pozostałej części. W konsekwencji pozwana zobowiązana została do zapłaty tak  określonego zobowiązania wraz z kosztami procesu, z zastrzeżeniem jej prawa do powoływania się w toku egzekucji tego świadczenia na ograniczenie odpowiedzialności do stanowiącej jej własność nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy Z.. Pozwana nabyła od rodziców na mocy umowy darowizny tę nieruchomość, obciążoną hipoteką kaucyjną w wysokości 193 000 zł ustanowioną na rzecz P. Spółki Akcyjnej w W. przez poprzednich właścicieli. Pismem z dnia 18 grudnia 2012 r. powódka poinformowała pozwaną, że jej rodzice zaprzestali spłaty rat zabezpieczonego hipotecznie kredytu. W dniu 20 września 2012 r. powodowy bank wystawił przeciwko nim tytuł egzekucyjny, opatrzony dnia 21 listopada 2012 r. klauzulą wykonalności. Sądy obu instancji uznały, że pozwana jest dłużnikiem rzeczowym w zakresie zabezpieczonej i niezaspokojonej, wierzytelności kredytowej powódki i powódka jest uprawniona do dochodzenia zaspokojenia z obciążonej nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością oraz z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości. Pozwana kwestionowała wymagalność wierzytelności, Sądy obu instancji uznały  jednak, że obowiązek wypowiedzenia tej wierzytelności w stosunku do dłużników osobistych został wykonany, a w stosunku do pozwanej taką funkcję spełniło doręczenie odpisu pozwu w niniejszej sprawie, dokonane w dniu 11 grudnia 2013 r. Uzasadniało to zasądzenie od pozwanej dochodzonego roszczenia z odsetkami od dnia następnego i ograniczeniem odpowiedzialności do przedmiotu zabezpieczenia hipotecznego.      W skardze kasacyjnej kierowanej przeciwko całości wyroku pozwana zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 790), polegające na przyjęciu, że funkcję wypowiedzenia wierzytelności hipotecznej względem niej może pełnić wniesienie powództwa. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o całości kosztów postępowania.   

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwanej powódka złożyła wniosek o wydanie postanowienia o odmawiającego przyjęcia tej skargi do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi oraz o zasądzenie od pozwanej na jej rzecz powoda kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:      Skarga kasacyjna ukształtowana została w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako środek odwoławczy o szczególnym charakterze, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni oraz usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako  ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń nie satysfakcjonujących stron. Realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowionego w art. 398⁹ k.p.c., w ramach którego Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres przeprowadzanego badania jest  ograniczony do kontroli, czy w sprawie występują przewidziane w art. 398⁹ § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. okoliczności uzasadniających przyjęcie skargi do rozpoznania. Skarżąca  uzasadniła potrzebę przyjęcia jej skargi do rozpoznania  wystąpieniem przesłanki przewidzianej w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. czyli  wystąpieniem w sprawie istotnego  zagadnienia prawnego ujętego się w   pytaniu  „czy wniesienie pozwu przeciwko dłużnikowi hipotecznemu nie  będącemu dłużnikiem osobistym wierzyciela samo w sobie stanowi spełnienie warunku przez   wierzyciela, jakim   jest    skuteczne złożenie   wypowiedzenia względem właściciela nieruchomości nie będącego dłużnikiem osobistym, o którym mowa w art. 78 ust 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece?” 

Zagadnienie prawne uzasadniające wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej   powinno być sformułowane jako problem prawny wymagający rozstrzygnięcia, z określeniem przepisów prawa, w związku z którymi powstał i wskazaniem argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi to być problem nowy i dotychczas niewyjaśniony, dotyczący ważnego abstrakcyjnego zagadnienia jurydycznego, którego rozpatrzenie przyczyni się do rozwoju myśli prawnej i będzie miało znaczenie nie tylko do oceny konkretnej, jednostkowej sprawy, ale także przy rozstrzyganiu innych podobnych spraw (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 2015 r., I CSK 976/14, LEX nr 1802572). Zagadnienie wskazywane przez pozwaną nie ma tych cech, gdyż nie budzi wątpliwości, że za „wypowiedzenie” z art. 78 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece należy uznać takie oświadczenie woli, które zawiera w sobie oznajmienie drugiej stronie stosunku takiego zamiaru. Przepis nie formułuje innych wymagań. Takie  oświadczenie woli może być zatem zawarte w pozwie, ponieważ również pismom procesowym (w tym pozwowi) przypisuje się charakter oświadczeń woli, jeśli da to się wywieść z ich celu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2000 r., V CKN 38/00, LEX nr 52432). W związku z powyższym uznać należy, że przedstawione przez skarżącą zagadnienie prawne zostało należycie wyjaśnione, a - w konsekwencji - wymieniona przez nią podstawa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zachodzi. Okoliczności sprawy nie wskazują także, aby zachodziły inne podstawy przewidziane w art. 398⁹ § 1 k.p.c. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpatrzenia.   

O kosztach postępowania Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 oraz art. 99 i art. 108 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 398²¹ k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804), a o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu przez radcę prawnego - na podstawie § 2 pkt 1, § 4, § 8 pkt  6 i § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22  października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1805).

jw