„Pierwsza z nich warunkuje określony skutek tego powództwa, decydując o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, a wykazanie istnienia drugiej ma znaczenie dla oceny merytorycznej zasadności powództwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, nie publ.).”
„… dnia 13 października 2000 r., II CKN 297/00, LEX nr 536785; z dnia 17 listopada 2000 r., V CKN 221/00, LEX nr 52658; z dnia 19 kwietnia 2001 r., IV CKN 326/00, LEX nr 52537 i z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, LEX nr 52613).”
„… 1968 r., III CZP 103/68, OSNCP 1969, nr 5, poz. 85, uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96, OSNC 1997, nr 4, poz. 35, oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, nie publ.).”
„Pierwsza z tych przesłanek warunkuje określony skutek tego powództwa, decydując o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, wykazanie zaś istnienia drugiej z tych przesłanek decyduje o kwestii zasadności powództwa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27.06.2001 r., II CKN 898/00).”
„Pierwsza z tych przesłanek warunkuje określony skutek tego powództwa, decydując o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, wykazanie zaś istnienia drugiej z tych przesłanek decyduje o kwestii zasadności powództwa (wyrok Sądu Najwyższego z 27.06.2001 r., II CKN 898/00).”
„Przy czym pierwsza z wymienionych przesłanek decyduje o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, czyli ustalania istnienia przesłanki zasadności powództwa (por. uchwala SN z 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96, OSNC 1997, Nr 4, poz. 35; wyrok SN z 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00 - LEX nr 52 613).”
„Obecnie zwraca się uwagę, że powództwo w sprawie o ustalenie może być uwzględnione wówczas, gdy interes taki zostanie uznany za zgodny z prawem, zasadami współżycia społecznego oraz z celem, któremu ma służyć art. 189 k.p.c. (wyrok SN z 27.06.2001 r., II CKN 898/00, LEX nr 52613, z powołaniem się na stanowisko wyrażone w wyroku SN z 20.12.1979 r., III PR 78/79, OSPiKA 1980/11, poz. 196).”
„Na wstępie warto podkreślić, że według ugruntowanych poglądów art. 189 k.p.c., chociaż zamieszczony w ustawie procesowej, w istocie daje materialną podstawę żądania i jako taki traktowany jest jako przepis prawa materialnego (zob. wyroki Sądu Najwyższego m.in. z dnia 27.6.2001 r., II CKN 898/00).”
I ACa 547/22Sąd apelacyjny · wyrok · 2022-10-07
„Interes prawny powoda musi być ponadto zgodny z prawem, z zasadami współżycia społecznego oraz z celem, któremu ma służyć (zob. wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 27 czerwca 2001 roku, II CKN 898/00, Legalis).”
„…, aczkolwiek zamieszczony w ustawie procesowej, w istocie daje materialną podstawę żądania i jako taki traktowany jest jako przepis prawa materialnego (por. wyroki Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00 i z 19 kwietnia 2001 r., IV CKN 326/00).”
„Wykazanie zaś istnienia drugiej z tych przesłanek decyduje o kwestii zasadności powództwa (wyrok SN z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, niepubl.).”
„Przepis ten aczkolwiek zamieszczony w ustawie procesowej, w istocie daje materialną podstawę żądania i jako taki traktowany jest jako przepis prawa materialnego (wyroki SN: z 16.11.2016 r., I CSK 754/15, LEX nr 2230387; z 27.06.2001 r., II CKN 898/00, LEX nr 52613; z 19.04.2001 r., IV CKN 326/00, LEX nr 52537).”
„Przy czym pierwsza z wymienionych przesłanek, określana jako przesłanka skuteczności, decyduje o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, czyli ustalania istnienia przesłanki zasadności powództwa (por. uchwalę Sądu Najwyższego z 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96, OSNC 1997, Nr 4, poz. 35; wyrok Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00 - LEX nr 52 613).”
I ACa 59/19Sąd apelacyjny · wyrok · 2019-10-17
„Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów, podkreślić należy, że według ugruntowanych poglądów art. 189 k.p.c., aczkolwiek zamieszczony w ustawie procesowej, w istocie daje materialną podstawę żądania i jako taki traktowany jest jako przepis prawa materialnego (zob. wyroki SN m.in. z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00 i z dnia 19 kwietnia 2001 r., IV CKN 326/00).”
„Przepis ten, mimo iż został zamieszczony w kodeksie postępowania cywilnego, a nie kodeksie cywilnym, w orzecznictwie traktowany jest jako przepis prawa materialnego (zob.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001r., II CKN 898/00; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2001 r., IV CKN 326/00).”
I ACa 273/18Sąd apelacyjny · wyrok · 2018-11-19
„Interes prawny powoda stanowi samodzielną ustawową przesłankę powództwa o ustalenie, o charakterze materialnoprawnym, badaną na etapie merytorycznego rozpoznawania sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00).”
„… prawdziwości twierdzeń powoda o tym, czy dany stosunek prawny lub prawo rzeczywiście istnieje (lub nie istnieje) - określone jako przesłanka zasadności powództwa (por. wyrok SN z 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, uchwała SN z 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96, OSNC 1997/4/35).”
„Wskazać bowiem należy, iż przepis art. 189 k.p.c., aczkolwiek zamieszczony w ustawie procesowej, w istocie daje materialną podstawę żądania i jako taki traktowany jest jako przepis prawa materialnego (wyroki SN: z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, LEX nr 52613; z dnia 19 kwietnia 2001 r., IV CKN 326/00, LEX nr 52537).”
„Dla uwzględnienia powództwa, którego podstawę stanowi art. 189 kpc, wymagane jest spełnienie dwóch przesłanek merytorycznych – istnienie interesu prawnego w żądaniu udzielenia ochrony prawnej przez wydanie wyroku ustalającego oraz istnienie bądź nieistnienie danego stosunku prawnego lub prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 roku w sprawie II CKN 898/00).”
„… zamieszczony w ustawie procesowej, w istocie daje materialną podstawę żądania i jako taki traktowany jest jako przepis prawa materialnego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, LEX nr 52613; z dnia 19 kwietnia 2001 r., IV CKN 326/00, LEX nr 52537).”
V ACa 593/17Sąd apelacyjny · wyrok · 2018-07-12
„… powoda, a wykazanie istnienia drugiej ma znaczenie dla oceny merytorycznej zasadności powództwa (wyroki SN: z dnia 18 kwietnia 2012 r., V CSK 149/11, LEX nr 1250574; z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, LEX nr 52613; uchwała SN z dnia 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96, OSNC 1997, Nr 4, poz. 35).”
„… 189 k.p.c., aczkolwiek zamieszczony w ustawie procesowej, w istocie daje materialną podstawę żądania i jako taki traktowany jest jako przepis prawa materialnego (wyroki SN: z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, LEX nr 52613; z dnia 19 kwietnia 2001 r., IV CKN 326/00, LEX nr 52537).”
„Nie ulega również wątpliwości, że powództwo o ustalenie stosunku prawnego lub prawa może być uwzględnione wyłącznie wtedy, gdy twierdzenia powoda o tym, że dane prawo lub stosunek prawny istnieje (nie istnieje) okażą się prawdziwe w świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału (wyrok Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, Lex nr 52613).”
„Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 189 k.p.c. Co prawda został on określony jako zarzut naruszenia prawa procesowego, ale pomimo tego, że zamieszczony jest w ustawie procesowej, w istocie daje on materialną podstawę żądania i jako taki traktowany jest jako przepis prawa materialnego (wyroki SN: z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00; z dnia 19 kwietnia 2001 r., IV CKN 326/00).”
„… - określone jako przesłanka zasadności powództwa (por. wyrok SN z 27.06.2001 roku, II CKN 898/00, uchwała SN z 19.11.1996 roku, III CZP 115/96, OSNC 1997/4/35).”
„Wykazanie zaś istnienia drugiej z tych przesłanek decyduje o kwestii zasadności powództwa (wyrok Sądu Najwyższego z 27.6.2001 r., sygn. akt II CKN 898/00).”
I ACa 452/16Sąd apelacyjny · wyrok · 2017-05-25
„Nietrafny jest również zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy art.189 k.p.c., który to przepis aczkolwiek zamieszczony w ustawie procesowej, w istocie daje materialną podstawę żądania i jako taki traktowany jest jako przepis prawa materialnego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, LEX nr 52613; z dnia 19 kwietnia 2001 r., IV CKN 326/00, LEX nr 52537),.”
I ACa 829/16Sąd apelacyjny · wyrok · 2017-02-27
„Przy czym pierwsza z wymienionych przesłanek, określana jako przesłanka skuteczności, decyduje o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, czyli ustalania istnienia przesłanki zasadności powództwa (zob. uchwala SN z 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96, OSNC 1997, nr 4, poz. 35; wyrok SN z 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00 - LEX nr 52 613).”
„… materialnoprawny stanowiąc w istocie niezbędną podstawę dochodzenia roszczeń o ustalenie (tak m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2012 r., V CSK 149/11 i z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00 oraz uchwała tego Sądu z dnia 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96, OSNC 1997 r., Nr 4, poz. 35).”
„Wykazanie zaś istnienia drugiej decyduje o kwestii zasadności powództwa (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, LEX nr 52613).”
I ACa 992/15Sąd apelacyjny · wyrok · 2016-06-22
„… zamieszczony w ustawie procesowej, w istocie daje materialną podstawę żądania i jako taki traktowany jest jako przepis prawa materialnego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, LEX nr 52613; z dnia 19 kwietnia 2001 r., IV CKN 326/00, LEX nr 52537), dlatego jego naruszenie powinno zostać podniesione przez apelujących jako naruszenie przepisów prawa materialnego, a nie …”
I ACa 275/15Sąd apelacyjny · wyrok · 2016-05-06
„Brak interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie wyłącza potrzebę odnoszenia się do twierdzeń strony skarżącej, że sporna umowa nie obowiązuje, nie istnieje, bo zawarto ją w warunkach nieważności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 r. II CKN 898/00 LEX nr 52613).”
I ACa 609/15Sąd apelacyjny · wyrok · 2016-02-05
„Na marginesie, zauważyć należy, że przepis art. 189 k.p.c., aczkolwiek zamieszczony w Kodeksie postępowania cywilnego, ma charakter materialnoprawny, stanowi bowiem podstawę dochodzenia roszczeń (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, LEX nr 52613, z dnia 19 kwietnia 2001 r., IV CKN 326/00, LEX nr 52537).”
I ACa 465/15Sąd apelacyjny · wyrok · 2015-10-09
„Przy czym podkreślenia wymaga, iż pierwsza z wymienionych przesłanek, określana jako przesłanka skuteczności, decyduje o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, czyli ustalania istnienia przesłanki zasadności powództwa (por. uchwała Sądu Najwyższego z 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96, OSNC 1997, Nr 4, poz. 35; wyrok Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00).”
„Podkreślenia wymaga, że art. 189 k.p.c., aczkolwiek umieszczony w ustawie procesowej, jest przepisem prawa materialnego (zobacz wyroki SN: z 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, LexisNexis nr 388302; z 19 kwietnia 2001 r., IV CKN 326/00, LexisNexis nr 388275).”
I ACa 786/13Sąd apelacyjny · wyrok · 2014-03-11
„Interes prawny powoda musi być ponadto zgodny z prawem i zasadami współżycia społecznego, jak również z celem któremu służy (wyrok SN z dnia 27.06.2001 r. II CKN 898/00 LEX nr 52613, i dnia 20.11.2002 r II CKN/104/00 LEX nr 75344).”
I ACa 714/13Sąd apelacyjny · wyrok · 2014-02-20
„Przy czym omawiany przepis, pomimo zamieszczenia go w Kodeksie postępowania cywilnego, ma charakter materialnoprawny, gdyż stanowi podstawę dochodzenia roszczeń (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2012 r., V CSK 149/11, LEX nr 1250574 i z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, LEX nr 52613 oraz uchwałę tego Sądu z dnia 19 listopada 1996r., III CZP 115/96, OSNC 1997 r., nr 4, poz. 35).”
I ACa 583/13Sąd apelacyjny · wyrok · 2013-12-02
„… przesłanek warunkujących uwzględnienie powództwa charakter materialnoprawny (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2001 r., IV CKN 326/00, Lex nr 52537., z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 898/00, LEX nr 52613, z dnia 17 listopada 2000 r., V CKN 221/00, LEX nr 52658) i dlatego fakt naruszenia przez sąd pierwszej instancji takiego przepisu sąd odwoławczy musi wziąć pod uwagę z urzędu w granicach …”
„Prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi zatem do wniosku, iż uwzględnienie powództwa wymaga spełnienia dwóch przesłanek merytorycznych, to jest istnienia interesu prawnego w żądaniu udzielenia ochrony prawnej przez wydanie wyroku ustalającego oraz istnienia bądź nieistnienia danego stosunku prawnego bądź prawa/vide wyrok SN z dnia 27 czerwca 2001 roku, sygn. akt II CKN 898/00/.”
„Ponadto interes prawny musi być zgodny z prawem, zasadami współżycia społecznego oraz z celem, któremu ma służyć art. 189 k.p.c. (zob. wyrok SN z 27.06.2001r, II CKN 898/00, LEX nr 52613).”
„Powyższy przepis aczkolwiek zamieszczony w ustawie procesowej, w istocie daje materialną podstawę żądania i jako taki traktowany jest jako przepis prawa materialnego (wyrok SN z dnia 27czerwca 2001r. II CKN 898/00).”
„SN z 27.06.2001 r., II CKN 898/00).”
