„Sąd dokonuje weryfikacji podstawy faktycznej żądania oraz jego podstawy prawnej, biorąc pod uwagę wszystkie miarodajne dla niego normy prawa materialnego (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97; z 23 lutego 1999 r., I CKN 252/98; z 6 grudnia 2006 r., IV CSK 269/06; z 18 marca 2005 r., II CK 556/04; z 24 maja 2007 r., V CSK 439/08 i z 12 października 2016 r., II CSK 14/16).”
V CSK 609/18Sąd Najwyższy · wyrok · 2020-10-16
„… tego obowiązku, również przez sąd drugiej instancji, nie narusza art. 321 § 1 k.p.c. (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 maja 1957 r, OSNC 1957, nr 3, poz. 72, z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, OSNC 1998, nr 11, poz.187, z dnia 28 lutego 2002 r., III CKN 182/01, niepubl., z dnia 5 września 2002 r., II CKN 829/00, niepubl., z dnia 6 grudnia 2006r., IV CSK 269/06, niepubl., z dnia 24 maja 2007 …”
III CSK 279/17Sąd Najwyższy · wyrok · 2019-10-23
„… to należy je uwzględnić, nawet jeśli powód wskazał błędnie podstawę prawną żądania (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 maja 1957 r., OSNC 1957, nr 3, poz. 72, z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, OSNC 1998, nr 11, poz. 187, z dnia 5 września 2002 r., II CKN 829/00, nie publ., z dnia 6 grudnia 2006 r., IV CSK 269/06, nie publ., z dnia 24 maja 2007 r., V CSK 25/07, OSNC – ZD 2008, nr B, poz. 32, …”
„… powoda i wskazanej przez niego podstawy faktycznej - normy prawa materialnego stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia należy do sądu (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, OSNC 1998, nr 11, poz.187, z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 252/98, OSNC 1999, nr 9, poz.152, z dnia 6 grudnia 2006 r., IV CSK 269/06, nie publ., z dnia 18 marca 2005 r., II CK 556/04, OSNC 2006, nr 2, …”
V CSK 540/17Sąd Najwyższy · wyrok · 2018-09-21
„… wszystkich możliwych podstaw faktycznych, w ramach których żądanie pozwu mogłoby zostać uwzględnione, nawet gdy powód ich nie przytoczył (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, OSNC 1998, nr 11, poz.187, z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 252/98, OSNC 1999, nr 9, poz. 152, z dnia 6 grudnia 2006 r., IV CSK 269/06, nie publ., z dnia 18 marca 2005 r., II CK 556/04, OSNC 2006, nr 2, …”
„… podstawy faktycznej żądania oraz jego podstawy prawnej, biorąc pod uwagę wszystkie miarodajne dla niego normy prawa materialnego (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, OSNC 1998, nr 11, poz. 187, z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 252/98, OSNC 1999, nr 9, poz. 152, z dnia 6 grudnia 2006 r., IV CSK 269/06, nie publ., z dnia 18 marca 2005 r., II CK 556/04, OSNC 2006, nr …”
„Tak wyrażone świadczenie było przedmiotem żądania w rozumieniu zarówno art. 321 § 1 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1998 r. II CKN 712/97, OSNC 1998/11/187) jak i art. 383 k.p.c. Wskazanie innej waluty dla wyrażenia wartości wierzytelności nie oznacza tylko żądania przekazania innej ilości innego pieniądza, ale od razu stawia pytanie, czy …”
„Naruszałoby to zakaz orzekania ponad żądanie, który dotyczy możliwości zastępowania przez sąd jednej waluty inną, nawet gdyby w grę nie wchodziło przeliczanie według obowiązującego w danej 7 chwili kursu, lecz odwołanie się do treści stosunku materialnoprawnego łączącego strony, stanowiącego podłoże orzeczenia (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1998, II CKN 712/97, OSNC 1998, nr 11, poz. 187).”
„… niemiecka przestała funkcjonować jako narodowy środek płatniczy, nie mogło być – bez obrazy naruszenia art. 321 § 1 k.p.c. – uwzględnione (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97 – OSNC 1998 nr 11, poz. 187).”
„Do tych kryteriów sięgnął zresztą Sąd Najwyższy w powoływanym przez Sąd Apelacyjny wyroku z dnia 12 grudnia 1997 r., II CKN 512/97 (OSNC 1998, nr 6, poz. 105), a także w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97 (OSNC 1998, nr 11, poz. 187 ze sprost. w OSNC 1999, nr 1, s.102).”
I ACa 583/23Sąd apelacyjny · wyrok · 2024-10-18
„… obcej, to spełnienie świadczenia następuje przez zapłatę sumy nominalnej w tej właśnie walucie, a nie w złotych polskich, stanowiących przelicznik umówionej sumy (por. wyrok SN z 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, OSNC 1998/11/187; postanowienie SN z 24 czerwca 2022 r., I CSK 1261/22, LEX nr 3456154; wyrok SA w Warszawie z 29 września 2022 r., I ACa 539/22, LEX nr 3502443).”
„W aspekcie procesowym reguła ta wymaga zatem, by z mocy nakazu art. 187 § 1 k.p.c. powód dokładnie i jednoznacznie określał żądanie, przy czym w odniesieniu do roszczeń pieniężnych wymagane jest wskazanie konkretnej sumy wyrażonej zarówno za pomocą liczby jednostek pieniężnych, jak też nazwy waluty (wyrok SN z 28.04.1998 r. II CKN 712/97 OSNC 1998/11/187).”
„… 321 § 1 k.p.c., które należy odnosić zarówno do treści wniosku o zasądzenie jak i do faktów powoływanych na jego uzasadnienie (por.m.in. wyroki SN z 24 maja 1995 r., I CRN 61/95; z 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97; z 23 lutego 1999 r.; z 18 marca 2005 r., II CK 556/04; z 19 stycznia 2006 r., IV CK 376/05; z 24 maja 2007 r., V CSK 25/07; z 29 października 2008 r., IV CSK 243/08; z 23 lipca 2015 r., I CSK 549/14).”
„Takie stanowisko wyraził również Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 kwietnia 1998 r. (II CKN 712/97), w którym wprost zaakcentował, że wskazanie przez powoda żądanej, kwoty w określonej walucie, wiąże sąd, zaś skutkiem tego związania jest niedopuszczalność przeliczania przez sąd, bez inicjatywy powoda, dochodzonej sumy na inną walutę.”
„… przepisów prawa, których strona nie wskazała, nawet jeśli powódka wskazała błędnie podstawę prawną żądania (na potwierdzenie tezy przywołano wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1998 r., sygn. akt II CKN 712/97; z dnia 5 września 2002 r., sygn. akt II CKN 829/00; z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt IV CSK 269/06; z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt V CSK 25/07).”
I ACa 1176/19Sąd apelacyjny · wyrok · 2021-03-03
„… (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97).”
I ACa 2/20Sąd apelacyjny · wyrok · 2021-02-16
„… 739/36, PPiA 1936, nr 4, poz. 285; orzeczenie SN z dnia 29 listopada 1949 r., Wa.C 165/49, DPP 1950, nr 3, s. 61; orzeczenie SN z dnia 21 kwietnia 1965 r., II CR 92/65, LEX nr 5781; wyrok SN z dnia 29 października 1993 r., I CRN 156/93, LEX nr 518175; wyrok SN z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, OSNC 1998, nr 11, poz. 187 [sprost.”
„Sąd dokonuje weryfikacji podstawy faktycznej żądania oraz jej podstawy prawnej, biorąc pod uwagę wszystkie miarodajne dla niej normy prawa materialnego (por. m.in. wyroki SN z dnia 28kwietnia 1998r., II CKN 712/97, OSNC 1998, nr 11, poz.187, z dnia 23 lutego 1999r., I CKN 252/98, OSNC 1999, nr 9, poz.152, z dnia 6 grudnia 2006r., IVCSK269/06, nie publ., z dnia 18 marca 2005r., IICK556/04, OSNC 2006, nr 2, poz.38, …”
„Takie stanowisko wyraził również Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 kwietnia 1998 r. (II CKN 712/97, Lex nr 33368), w którym wprost zaakcentował, że wskazanie przez powoda żądanej, kwoty w określonej walucie, wiąże sąd, zaś skutkiem tego związania jest niedopuszczalność przeliczania przez sąd, bez inicjatywy powoda, dochodzonej sumy na inną walutę.”
„Zasądzenie zatem na rzecz powoda kwoty wyrażonej w innej walucie niż określona w żądaniu pozwu stanowiłoby naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, Lex).”
I ACa 876/14Sąd apelacyjny · wyrok · 2015-03-18
„… jakiej świadczenie powinno zostać zasądzone, jest orzekaniem - wbrew art. 321 § 1 k.p.c. - o świadczeniu którego strona w ogóle nie dochodziła (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, OSNC 1998/11/187, i z dnia 23 lipca 2004 r., III CK 339/03, LEX nr 174197).”
„… zarówno do treści pozwu o zasądzenie jak i do faktów powoływanych na jego uzasadnienie (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 1995 r., I CRN 61/95, nie publ., z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, OSNC 1998, nr 11, poz. 187, z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 252/98, OSNC 1999, nr 9, poz. 152, z dnia 18 marca 2005 r., II CK 556/04, OSNC 2006, nr 2, poz. 38, z dnia 19 stycznia 2006 r., IV CK 376/05, …”
I C 1020/18Sąd powszechny · 2024-02-12
„Zasądzenie świadczenia w innej walucie niż żąda strona powodowa jest bowiem orzekaniem ponad żądanie (tak SN w wyroku z 26.05.2021 r., (...) 65/21, wyrok SN z 17.09.2015 r., II CSK 783/14, wyrok SA w Katowicach z dnia 13.04.2022 r., V AGa 372/20; wyrok SN z 28.04.1998 r., II CKN 712/97, wyrok SN z17.09.2015 r., II CSK 783/14).”
I C 1090/22Sąd powszechny · wyrok · 2023-06-19
„… 28.04.1998 r., II CKN 712/97, z dn.”
„Sąd nie ma podstaw, aby samodzielnie zmienić rodzaj żądanego przez stronę świadczenia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 2004 r., sygn. III CK 339/03, i z dnia 28 kwietnia 1998 r., sygn. II CKN 712/97).”
„… odnosić zarówno do treści wniosku o zasądzenie jak i do faktów powoływanych na jego uzasadnienie (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 1995 r., I CRN 61/95, z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, OSNC 1998, nr 11, poz. 187, z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 252/98, OSNC 1999, nr 9, poz. 152, z dnia 18 marca 2005 r., II CK 556/04, OSNC 2006, nr2, poz. 38, z dnia 19 stycznia 2006 r., IV CK 376/05, …”
II C 1324/19Sąd powszechny · 2022-04-11
„… równowartości tego świadczenia w innej walucie jest orzekaniem o roszczeniu, którego strona powodowa nie zgłosiła i stanowiłoby naruszenie art. 321 k.p.c. (por. wyrok SN z dnia 28 kwietnia 1998 roku, II CKN 712/97, OSNC nr 11 z 1998 roku, poz. 187 oraz wyrok SN z dnia 23 lipca 2004 roku, III CK 339/03).”
XIII Ga 442/21Sąd powszechny · 2022-04-08
„Tak wyrażone świadczenie było przedmiotem żądania w rozumieniu zarówno art. 321 § 1 KPC (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1998 r. II CKN 712/97, OSNC 1998/11/187) jak i art. 383 KPC.”
„Nadto należy wskazać, że „zasądzenie na rzecz powoda kwoty wyrażonej w innej walucie niż określona w żądaniu pozwu stanowi naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. ” (tak wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, OSNC 1998/11/187, z dnia 23 lipca 2004 r., III CK 339/03, LEX nr 174197, z dnia 19 marca 2008 r., LEX nr 465983).”
II C 827/20Sąd powszechny · 2021-05-06
„… tego świadczenia w walucie polskiej jest orzekaniem o roszczeniu, którego strona powodowa nie zgłosiła i stanowiłoby naruszenie art. 321 k.p.c. (por. wyrok SN z dnia 28 kwietnia 1998 roku, II CKN 712/97, OSNC nr 11 z 1998 roku, poz. 187 oraz wyrok SN z dnia 23 lipca 2004 roku, III CK 339/03).”
„… (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 1998r., II CKN 712/97, OSNC 1998/11/187).”
„Prawo materialne (art. 358 § 1 k.c.) wyraźnie wskazuje natomiast, że świadczenia pieniężne wyrażone w różnych walutach, są świadczeniami rodzajowo odmiennymi (w tym zakresie zob. m.in. wyrok SN z 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, Legalis nr 32311, wyrok SN z 23 lipca 2004 r., III CK 339/03, Legalis nr 77080).”
„Prawo materialne (art. 358 § 1 k.c.) wyraźnie wskazuje natomiast, że świadczenia pieniężne wyrażone w różnych walutach, są świadczeniami rodzajowo odmiennymi (w tym zakresie zob. m.in. wyrok SN z 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, Legalis nr 32311, wyrok SN z 23 lipca 2004 r., III CK 339/03, Legalis nr 77080, wyrok SN z 16 września 2016 r., IV CSK 75/11, Legalis 411295).”
III Ca 1781/18Sąd powszechny · wyrok · 2020-08-27
„Gudowskiego, Tom III, Zobowiązania, Część Ogólna, Wydanie II, WKP 2018 r., teza 15 do art. 358 i powołane tam wyroki Sądu Najwyższego z 12 grudnia 1997 roku, II CKN 512/97, OSNC 1998/6/105, z 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, OSNC 1998/11/187 i z 8 lutego 2002 r., II CKN 671/00, OSNC 2002/12/158, a także Komentarz do Kodeksu cywilnego pod red.”
„… wyrażonej w złotych polskich, nie znajduje uzasadnienia w treści łączącego strony stosunku prawnego zmienionego rzeczonym Aneksem nr (...) (w tym zakresie zob. m.in. wyrok SN z 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, Legalis nr 32311, wyrok SN z 23 lipca 2004 r., III CK 339/03, Legalis nr 77080).”
„… jednak dokonać samodzielnej zamiany waluty płatności ze złotych polskich na franka szwajcarskiego, gdyż nie było to objęte żądaniem pozwu (tym zakresie zob. m.in. wyrok SN z 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, Legalis nr 32311, wyrok SN z 23 lipca 2004 r., III CK 339/03, Legalis nr 77080).”
„… kredytu, wyrażonej w złotych polskich, nie znajduje uzasadnienia w treści łączącego strony stosunku prawnego zmienionego rzeczonym Aneksem (w tym zakresie zob. m.in. wyrok SN z 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, Legalis nr 32311, wyrok SN z 23 lipca 2004 r., III CK 339/03, Legalis nr 77080).”
„Z asądzenie na rzecz powoda kwoty wyrażonej w innej walucie niż określona w żądaniu pozwu stanowi naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. (por. wyrok SN z dnia 28.04.1998r., sygn. II CKN 712/97, Legalis nr 32311, wyrok SN z dnia 23.07.2004r., sygn. III CK 339/03, Legalis nr 77080).”
I C 975/18Sąd powszechny · wyrok · 2019-03-04
„Również zasądzenie na rzecz powoda kwoty wyrażonej w innej walucie niż określona w żądaniu pozwu stanowi naruszenie art. 321 § 1 KPC (zob. wyr. SN z 28.4.1998 r., II CKN 712/97, L.).”
„Zasądzenie zatem na rzecz powoda kwoty wyrażonej w innej walucie niż określona w żądaniu pozwu stanowiłoby naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, Lex, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2015 r. II CSK 783/14 LEX nr 1956347).”
III Ca 1536/17Sąd powszechny · 2019-01-28
„Weitz (red.), Aurea praxis, aurea theoria, s. 690; por. wyr. SN z 28.4.1998 r., II CKN 712/97, OSNC 1998, Nr 11, poz. 187; post. SN z 27.9.2000 r., V CKN 1099/00, Legalis.; uzasadnienie orz.”
„Z tego powodu, jeżeli w takim wypadku wierzyciel wytoczył powództwo o zapłatę należnej kwoty dłużnej wyrażonej w walucie wymienialnej, sąd, mając na względzie art. 321 § 1 k.p.c., nie powinien zasądzać równowartości tej kwoty w złotych (por. wyrok SN z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, OSNC 1998, nr 11, poz. 187, z omówieniem W.”
II C 591/18Sąd powszechny · 2018-07-16
„… równowartości tego świadczenia w walucie obcej jest orzekaniem o roszczeniu, którego strona powodowa nie zgłosiła i stanowiłoby naruszenie art. 321 k.p.c. (por. wyrok SN z dnia 28 kwietnia 1998 roku, II CKN 712/97, OSNC nr 11 z 1998 roku, poz. 187 oraz wyrok SN z dnia 23 lipca 2004 roku, III CK 339/03).”
„… którym „ zasądzenie na rzecz powoda kwoty wyrażonej w innej walucie niż określona w żądaniu pozwu stanowi naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. ” [por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97, OSNC 1998/11/187, z dnia 23 lipca 2004 r., III CK 339/03, LEX nr 174197, z dnia 19 marca 2008 r., LEX nr 465983].”