I ZZ 1/26
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 lutego 2026 r.
SSN Paweł Wojciechowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Zbigniew Korzeniowski
Ławnik SN Marek Molczyk
Protokolant st. inspektor sądowy Mariusz Pogorzelski
po rozpoznaniu na posiedzeniu, w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
w dniu 11 lutego 2026 r., w kwestii zarządzenia Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...]
z dnia 3 lutego 2026 r., w przedmiocie natychmiastowej przerwy w wykonywaniu
czynności służbowych przez sędziego Sądu Apelacyjnego w [...]- X. Y.
uchwalił:
uchylić zarządzenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 3
lutego 2026 r. o zarządzeniu natychmiastowej przerwy w
wykonywaniu czynności służbowych przez sędziego Sądu
Apelacyjnego w [...] - X. Y. uznając je w obecnej chwili za
bezprzedmiotowe z uwagi na treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia
4 lutego 2026 r., sygn. akt I ZI 9/26.
UZASADNIENIE
Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] 3 lutego 2026 r. zarządził wobec sędziego
Sądu Apelacyjnego w [...] X. Y., natychmiastową przerwę w pełnieniu czynności
służbowych od dnia 3 lutego 2026 r. do czasu wydania uchwały przez sąd
dyscyplinarny, nie dłużej niż na miesiąc, wskazując, iż ww. dopuścił się
przestępstwa umyślnego polegającego na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w
I ZZ 1/26
2
stanie nietrzeźwości.
Uchwałą z dnia 4 listopada 2026 r., sygn. I Zl 9/26, Sąd Najwyższy w pkt I.
zezwolił na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Apelacyjnego
w [...] X. Y. za to, że w dniu 2 lutego 2026 r. w T., woj. [...], ok. godz. 16:20,
znajdując się w stanie nietrzeźwości wynoszącym 0,90 mg/l - I badanie, 1,03 mg/l -
II badanie, alkoholu w wydychanym powietrzu (badanie urządzeniem Alcosensor
IV), prowadził w ruchu lądowym ulicą […] oraz […] pojazd mechaniczny marki M. nr
rej. [...], to jest czynu wyczerpującego znamiona występku z art. 178a § 1 k.k., w
pkt. II zawiesił X. Y. – sędziego Sądu Apelacyjnego w [...] w czynnościach
służbowych na okres 8 miesięcy, a w pkt III. obniżył X. Y. – sędziemu Sądu
Apelacyjnego w [...] wynagrodzenie o 30% na czas trwania zawieszenia w
czynnościach służbowych, kosztami postępowania obciążając Skarb Państwa.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Instytucja zarządzenia natychmiastowej przerwy w czynnościach
służbowych sędziego, określona w art. 130 § 1 u.s.p., głęboko ingeruje w
uprawnienia sędziego, gdyż odsuwa go od wykonywania obowiązków służbowych.
Co do zasady takie zarządzenia są wydawane przed wszczęciem postępowania
dyscyplinarnego. Stosowanie tej instytucji uzasadnia i usprawiedliwia wyłącznie
potrzeba bezpośredniego, natychmiastowego odsunięcia sędziego od pełnienia
przez niego służby sędziowskiej. W uzasadnieniu wyroku z dnia 15 stycznia 2009 r.
sygn. akt K 45/07, OTK – A 2009, z. 1, poz. 3, Trybunał Konstytucyjny określił
procedurę z art. 130 § 1 u.s.p. mianem „awaryjnej”. Jednocześnie wskazał, że
istotnym argumentem przemawiającym za uznaniem zgodności tego przepisu z art.
180 ust. 2 Konstytucji RP jest to, iż decyzja Ministra Sprawiedliwości jako
przedstawiciela władzy wykonawczej, czy prezesa sądu, zbliżona w swoich
skutkach do decyzji o zawieszeniu sędziego w czynnościach służbowych, podlega
obowiązkowej, szybkiej, lecz następczej kontroli przez sąd dyscyplinarny, który
może podtrzymać stanowisko Ministra Sprawiedliwości, czy prezesa sądu, lub
uchylić zarządzenie o przerwie w wykonywaniu czynności. Z tego punktu widzenia
I ZZ 1/26
3
chodzi tu o regulację wyjątkową, także w odniesieniu do przepisu art. 129 § 1
u.s.p., określającego kompetencję sądu dyscyplinarnego do zawieszenia w
czynnościach służbowych sędziego, przeciwko któremu wszczęto postępowanie
dyscyplinarne lub o ubezwłasnowolnienie. To zawieszenie, stosownie do art. 132
u.s.p., ustaje z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania dyscyplinarnego,
chyba, że sąd dyscyplinarny uchylił je wcześniej. Natomiast zawieszenie sędziego
w czynnościach służbowych w wyniku następczej kontroli zarządzenia prezesa
sądu albo Ministra Sprawiedliwości, podjętej w trybie wskazanym w art. 130 § 3
u.s.p., czyli kontroli zarządzenia o natychmiastowej przerwie w czynnościach
służbowych sędziego, trwa do czasu wydania uchwały przez sąd dyscyplinarny,
nie dłużej niż na miesiąc. Zawieszenie w czynnościach służbowych sędziego w tym
trybie, nie powinno trwać dłużej niż to jest uzasadnione nagłością przyczyny,
zwłaszcza, gdyby nie doszło do wszczęcia wobec sędziego postępowania
dyscyplinarnego, czy złożenia wniosku o zezwolenie na pociągniecie go do
odpowiedzialności karnej (por. W. Kozielewicz, Odpowiedzialność dyscyplinarna
sędziów. Komentarz, Warszawa 2005, s. 149 – 153).
Zgodnie z art. 130 § 1 u.s.p.: 1) jeżeli sędziego zatrzymano z powodu
schwytania na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa umyślnego, albo
2) jeżeli ze względu na rodzaj czynu dokonanego przez sędziego powaga sądu lub
istotne interesy służby wymagają natychmiastowego odsunięcia go od
wykonywania obowiązków służbowych, prezes sądu albo Minister Sprawiedliwości
mogą zarządzić natychmiastową przerwę w czynnościach służbowych sędziego aż
do czasu wydania uchwały przez sąd dyscyplinarny, nie dłużej niż na miesiąc.
Pierwsza z przesłanek skorelowana jest z sytuacją zatrzymania sędziego z powodu
schwytania go na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa, o której mowa w
zdaniu drugim art. 181 Konstytucji RP. Ten przepis Konstytucji RP pozwala
wówczas na zatrzymanie sędziego, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia
prawidłowego toku postępowania. Druga przesłanka, umożliwiająca zastosowanie
unormowania z art. 130 § 1 u.s.p., wiąże się z wykazaniem, iż czyn popełniony
przez sędziego, niezwiązany z konkretnym postępowaniem, jakie dany sędzia
I ZZ 1/26
4
prowadzi, jest tego rodzaju, że przekreślałby realne prawo stron do sądu, gdyby ten
sędzia nadal pełnił czynności urzędowe.
Poza sporem jest, że w dniu 2 lutego 2026 r. w T., X. Y. – sędzia Sądu
Apelacyjnego w [...], kierujący pojazdem mechanicznym marki M. nr rej. [...], został
zatrzymany, gdyż stwierdzono, iż znajduje się pod wpływem alkoholu. W trakcie
zatrzymania stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu u ww. wyniosło w
pierwszym badaniu - 0,90 mg/l, a w drugim badaniu - 1,03 mg/l.
Konsekwencją powyższego była uchwała z dnia 4 lutego 2026 r., sygn. I Zl
9/26, w której Sąd Najwyższy w pkt l. zezwolił na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Apelacyjnego w [...] X. Y., za to, że w dniu
2 lutego 2026 r. w T., woj. [...], ok. godz. 16:20, znajdując się w stanie nietrzeźwości
wynoszącym 0,90 mg/l - I badanie, 1,03 mg/l - II badanie, alkoholu w wydychanym
powietrzu (badanie urządzeniem Alcosensor IV), prowadził w ruchu lądowym ulicą
[…] oraz […] pojazd mechaniczny marki M. nr rej. [...], to jest czynu
wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 k.k, w pkt. II zawiesił X. Y.
– sędziego Sądu Apelacyjnego w [...] w czynnościach służbowych na okres 8
miesięcy, a w pkt III. obniżył X. Y. – sędziemu Sądu Apelacyjnego w [...]
wynagrodzenie o 30% na czas trwania zawieszenia w czynnościach służbowych,
kosztami postępowania obciążając Skarb Państwa.
Mając powyższe na uwadze, w realiach niniejszej sprawy, nie budzi
wątpliwości, że Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] zasadnie zarządził
natychmiastową przerwę w wykonywaniu czynności służbowych przez sędziego
Sądu Apelacyjnego w [...] X. Y. Przedmiotowe zarządzenie było prawidłowe,
zasadne i zgodne z prawem. Słusznie bowiem uznano, że zachowanie sędziego
podejrzewanego o popełnienie czynu z art. 178a § 1 k.k., godzi w powagę Sądu, w
którym Sędzia pełni służbę, naruszając istotne interesy tej służby oraz podważa
społeczne zaufanie do wymiaru sprawiedliwości.
Niemniej jednak, z uwagi na wydanie przez Sąd Najwyższy w dniu 4 lutego
2026 r. uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej
I ZZ 1/26
5
sędziego X. Y. – sędziego Sądu Apelacyjnego w [...] i zawieszenie go na okres
ośmiu miesięcy w czynnościach służbowych, zarządzenie Prezesa Sądu
Apelacyjnego w [...] z dnia z dnia 3 lutego 2026 r. o zarządzeniu natychmiastowej
przerwy w wykonywaniu czynności służbowych, zgodnie z art. 130 § 1 u.s.p.
należało uchylić. Odsunięcie sędziego od wykonywania obowiązków służbowych w
wyniku zarządzonej, przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...], przerwy w
czynnościach trwało do czasu podjęcia przez Sąd Najwyższy uchwały w dniu 4
lutego 2026 r. i jest kontynuowane na podstawie uchwały z dnia 4 lutego 2026 r.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[M. T.]
[r.g.]
