I ZO 82/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 marca 2025 r.
SSN Marek Motuk
w sprawie o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora
Prokuratury Rejonowej w L. X.Y. i asesora Prokuratury Rejonowej w L. X.Y.1
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 26 marca 2025 r.
wniosku pełnomocnika pokrzywdzonego
o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt
I ZI 41/23
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
postanowił: wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Pełnomocnik pokrzywdzonego w piśmie z dnia 28 lipca 2023 r. sformułował
wniosek o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału w rozpoznaniu sprawy
zarejestrowanej w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt I ZI 41/23. Jej przedmiotem
jest wniosek o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora
Prokuratury Rejonowej w L. X.Y. oraz asesora Prokuratury Rejonowej w L. X.Y.1
Okolicznością, która zdaniem pełnomocnika pokrzywdzonego przemawia
za koniecznością wyłączenia SSN Marii Szczepaniec od udziału w sprawie,
stanowi powołanie na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego z rekomendacji
I ZO 82/23
2
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej z zastosowaniem art. 9a ustawy z dnia
12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1186),
co zdaniem pełnomocnika – zakwestionował Trybunał Sprawiedliwości Unii
Europejskiej.
Ponadto pełnomocnik wskazał, że wyłączenie wymienionej sędzi jest uzasadnione
tym, że „dała dowód braku niezawisłości w głośnym procesie dotyczącym pana
sędziego X.Y.2” oraz tym, że „w sprawie niniejszej, gdzie mamy do czynienia
z bezprawiem prokuratury – oględnie mówiąc – pani sędzia nie występuje o akta
sprawy. Przyjmuje polecenia przewodniczącego do wezwania usunięcia
nieistniejących braków wniosku, co stanowi o rzeczywistym braku bezstronności w
sprawie”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Okoliczności przywołane w dość lakonicznym wniosku nie powodują
konieczności wyłączenia sędziego, zwłaszcza w oparciu o treść art. 41 § 1 k.p.k.
Należy przypomnieć, że skutecznej podstawy wyłączenia sędziego w trybie
określonym powołanym przepisem można doszukiwać się jedynie w
okolicznościach natury faktycznej, gdyż tylko one mogą prowadzić do wniosku, że
powstaną uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego, a więc
uzasadnione wątpliwości, że dana sprawa zostanie rozstrzygnięta w sposób
stronniczy, a więc z nieuzasadnioną korzyścią procesową dla którejkolwiek ze
stron. Wnioskodawca nie wykazał natomiast, by do takich wątpliwości prowadziła
okoliczność, która ma charakter wyłącznie prawny, a wręcz ustrojowy.
Okolicznością tą jest ukształtowana decyzją ustawodawcy procedura powołania na
stanowiska sędziowskie i bliżej nie sprecyzowane wadliwości tej procedury. Można
przy tym wskazać, że uznanie jakiejkolwiek okoliczności o charakterze prawnym za
okoliczność o charakterze przewidzianym w art. 41 § 1 k.p.k. może w konsekwencji
prowadzić do powołania takiej okoliczności, której, uwzględniając stanowisko
wnioskodawcy, nie będzie w stanie rozstrzygnąć żaden sąd, gdyż będzie dotyczyła
każdego sędziego. Z tego powodu ten kierunek wykładni, który dopuszcza
skuteczne stosowanie art. 41 § 1 k.p.k. z powodów ustrojowych nie może być
zaakceptowany, gdyż w rezultacie prowadzi do wniosków nie do zaakceptowania z
I ZO 82/23
3
punktu widzenia realizacji zadań wymiaru sprawiedliwości, a tym samym
funkcjonowania państwa prawa.
Należy też przypomnieć, że z dniem 15 lipca 2022 r. weszła w życie ustawa
z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259). Zgodnie z art. 29 § 4 ustawy o Sądzie
Najwyższym w brzmieniu nadanym powołaną nowelizacją, okoliczności
towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej
podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub
kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Powyższy przepis znajduje
zastosowanie do wszystkich przypadków, w których strona domaga się wyłączenia
sędziego, czyniąc rozpoznanie takiego żądania niedopuszczalnym.
Godzi się też zauważyć, że orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej nie mają mocy powszechnie obowiązującej normy prawnej i nie
wywierają skutków erga omnes. Mają jedynie moc wiążącą w sprawach, na tle
których zostały wydane. Niezależnie od tego wskazują państwom uznającym
zwierzchność tych Trybunałów na potrzebę określonego ukształtowania
obowiązującego w tych państwach porządku prawnego, nie ingerując samoistnie w
treść norm prawnych w tym porządku obowiązujących. W tej sytuacji powołanie się
przez wnioskodawcę w uzasadnieniu wniosku o wyłączenie na orzecznictwo
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – tym bardziej na orzecznictwo bliżej
nie sprecyzowane – nie mogło odnieść skutku w niniejszej sprawie.
Wyłączenia od udziału w sprawie nie uzasadniają również okoliczności
związane z zarzucanym we wniosku zaniechaniem przez SSN Marię Szczepaniec
zażądania akt bliżej nie sprecyzowanej sprawy. Należy zauważyć, że w sprawie o
sygn. akt I ZI 41/23 nie wyznaczono jeszcze terminu posiedzenia, ponieważ został
złożony wniosek o wyłączenie sędziego, zaś do czasu jego rozpoznania, sędzia
objęty wnioskiem nie podejmuje czynności związanych z jej merytorycznym
rozpoznaniem.
Wniosku o wyłączenie nie uzasadniają również ogólnikowe i niczym nie
poparte stwierdzenia o „wykonywaniu przez SSN Szczepaniec poleceń
I ZO 82/23
4
przewodniczącego do wezwania usunięcia nieistniejących braków”, ani
stwierdzenia o „daniu dowodu braku niezawisłości w procesie dotyczącym pana
sędziego X.Y.2”.
Wymaga podkreślenia, że nie jest rolą Sądu rozpoznającego wniosek
o wyłączenie, aby treściom zawartym we wniosku nadawać inne, szersze
znaczenie niż wynikające z literalnego brzmienia użytych w tym wniosku
sformułowań ani dokonywać ich wykładni celowościowej, w celu osadzenia
argumentacji zawartej we wniosku w ramach wyznaczonych przez art. 41 § 1 k.p.k.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdzie okoliczności mające
jakoby uzasadniać wyłączenie sędziego, zostały przywołane tylko hasłowo i przy
tym na tyle nieprecyzyjnie, że nie pozwala to na ich szerszą analizę.
Konkludując, należy stwierdzić, że wniosek o wyłączenie SSN Marii
Szczepaniec, pozbawiony jest podstaw zarówno formalnoprocesowych, jak i
merytorycznych, co w części wykluczało możliwość jego rozpoznania, a w
pozostałym zakresie czyniło niezasadnym.
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[M. T.]
[a.ł]
