I ZO 56/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Maria Szczepaniec
Dnia 20 maja 2026 r.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 20 maja 2026 r. bez udziału stron
wniosku prokuratora R. K. z dnia 23 kwietnia 2026 r. o wyłączenie SSN Marka
Dobrowolskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZI 14/26
na podstawie art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario w zw. z art.
171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (t.j. Dz. U. z 2024
r. poz. 390)
postanowił:
nie uwzględnić wniosku o wyłączenie SSN Marka
Dobrowolskiego od udziału w sprawie o sygn. akt I ZI 14/26.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 23 kwietnia 2026 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego)
prokurator R. K. wniósł o wyłączenie SSN Marka Dobrowolskiego od udziału w
sprawie prowadzonej pod sygn. I ZI 14/26. Argumentacja wniosku zawarta
w uzasadnieniu sprowadza się w istocie rzeczy do stwierdzenia, że sędzia SN
Marek Dobrowolski został powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Zdaniem
wnioskodawcy skutkuje to zagrożeniem naruszenia prawa strony do rozpoznania
sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 45
ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i
I ZO 56/26
2
Podstawowych Wolności, ale także do przyjęcia, że sąd z udziałem SSN Marka
Dobrowolskiego byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1
pkt 2 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Z art. 41 § 1 k.p.k. wynika, że sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli zachodzi
uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
W dotychczasowym orzecznictwie konsekwentnie prezentowany jest pogląd, iż
twierdzenie o bezstronności sędziego w danej sprawie, musi być wykazane
i racjonalnie uzasadnione. Uzasadniona wątpliwość, o której mowa w art. 41
§ 1 k.p.k. musi zatem istnieć obiektywnie, a nie tylko w subiektywnym odczuciu
strony składającej wniosek o wyłączenie. Chodzi wszakże o wątpliwość, którą
w oparciu o zaistniałą okoliczność mogłaby powziąć każda inna, rozsądnie
oceniająca sytuację i nie zaangażowana w spór osoba. Nie stanowi zarazem
przyczyny wyłączenia sędziego sama podejrzliwość strony, czy też utrata wiary
w bezstronność sędziego, wynikająca z jej subiektywnego odczucia. Uwagi
powyższe odnoszą się do takiego zachowania sędziego na sali rozpraw oraz poza
nią, z którego mogłoby wynikać, że sędzia jest w określony sposób nastawiony do
uczestników postępowania lub do sprawy. Chodzi tu o zachowanie sędziego
odnoszące się zarówno do oceny rozpoznawanej sprawy przed wydaniem
rozstrzygnięcia, jak i o wyrażanie pewnych opinii oceniających uczestników
postępowania, które może świadczyć o określonym nastawieniu sędziego do
sprawy lub osób w niej uczestniczących (zob. postanowienie Sądu Najwyższego
z 2 marca 2021 r., V KK 39/21). Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności
sędziego zachodzi jedynie wówczas, gdy sędzia swój pogląd ujawnia przed
rozpoznaniem sprawy lub w trakcie jej rozpoznawania, wyraźnie zmierzając w
kierunku potwierdzenia swojej pierwotnej oceny sprawy, lub wyraża swój stosunek
do strony (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 31 maja 1985 r., V KRN 333/85; z 27
stycznia 1971 r., III KR 213/70; z 8 lutego 2011 r., V KK 227/10; postanowienie
Sądu Najwyższego z 24 dnia 2008 r., III KK 73/08).
I ZO 56/26
3
W ocenie Sądu Najwyższego żądanie wnioskodawcy nie spełnia
powyższych kryteriów, zaś sama argumentacja wniosku nie zawiera żadnych
okoliczności, które mogłyby podawać w wątpliwość stronniczość SSN Marka
Dobrowolskiego tym samym nie spełniając wymogów wskazywanych przez
ustawodawcę w art. 41 k.p.k. Wnioskodawca w swoim wniosku nie wykazał, aby
SSN Marek Dobrowolski był w jakikolwiek sposób uprzedzony w stosunku do
wnioskującego.
W doktrynie wskazuje się, iż wątpliwość co do bezstronności sędziego musi
istnieć obiektywnie i poddawać się zewnętrznej ocenie. Przez pojęcie bezstronności
należy rozumieć obiektywną bezstronność sędziego, w tym zarówno subiektywne
poczucie sędziego co do własnej bezstronności, jak i bezstronność w odbiorze
zewnętrznym opartą na zobiektywizowanych przesłankach i analizowaną przez
odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie
rozumującego obserwatora procesu. Tym samym okoliczność należy uznać za
dostatecznie uzasadnioną, jeżeli jest ona w stanie wywołać wątpliwości co do
bezstronności sędziego u nieuprzedzonego w jakimkolwiek kierunku przeciętnie
wykształconego i logicznie myślącego członka społeczeństwa. Analizowany przepis
nie pozwala przy tym na wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu, a jedynie na
wyłączenie konkretnego imiennie wskazanego sędziego (lub sędziów)
wyznaczonego do rozpoznania sprawy (zob. J. Zagrodnik, M. Burdzik [w:] S.
Głogowska i in., Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2024, art.
41).
Przenosząc powołane judykaty na grunt niniejszej sprawy należy
stwierdzić, iż wnioskujący w złożonym wniosku nie wykazał, aby SSN Marek
Dobrowolski dokonał oceny sprawy o sygn. akt I ZI 14/26 przed jej rozpoznaniem,
bądź też wyrażał opinię oceniającą uczestników tego postępowania, która
świadczyłaby o jego nastawieniu do sprawy lub osób w nim uczestniczących.
Przede wszystkim zauważyć należy, iż zdecydowana większość okoliczności, na
których oparty jest wniosek, ma charakter abstrakcyjny i nie jest bezpośrednio
związana ze sprawą o sygn. akt I ZI 14/26, w której SSN Marek Dobrowolski jest
sprawozdawcą.
Mając na względzie powyższe Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
I ZO 56/26
4
[M. T.]
[a.ł]
Maria Szczepaniec
