I ZO 52/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Maria Szczepaniec
Dnia 20 maja 2026 r.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 20 maja 2026 r. bez udziału stron
wniosku obrońcy obwinionego sędziego X. Y. – adw. K. G. z dnia 16 kwietnia 2026
r. w przedmiocie wyłączenia SSN Tomasza Demendeckiego od rozpoznania
sprawy o sygn. akt I ZZ 5/22
na podstawie art. 42 § 1 i 4 k.p.k. i art. 41 § 1 k.p.k. a contrario w zw. z art. 128
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z
2024 r. poz. 334)
postanowił:
nie uwzględnić wniosku o wyłączenie SSN Tomasza
Demendeckiego od udziału w sprawie o sygn. akt I ZZ 5/22.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 16 kwietnia 2026 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego)
obrońca obwinionego sędziego X. Y. – adw. K. G. wniosła o wyłączenie SSN
Tomasza Demendeckiego od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. I ZZ 5/22.
Argumentacja wniosku zawarta w uzasadnieniu sprowadza się w istocie rzeczy do
stwierdzenia, że sędzia SN Tomasz Demendecki został powołany na stanowisko
sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Zdaniem wnioskodawcy skutkuje to zagrożeniem
I ZO 52/26
2
naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd
ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1
Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, ale także do
przyjęcia, że sąd z udziałem SSN Tomasza Demendeckiego byłby sądem
nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Z art. 41 § 1 k.p.k. wynika, że sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli zachodzi
uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
W dotychczasowym orzecznictwie konsekwentnie prezentowany jest pogląd, iż
twierdzenie o bezstronności sędziego w danej sprawie, musi być wykazane
i racjonalnie uzasadnione. Uzasadniona wątpliwość, o której mowa w art. 41
§ 1 k.p.k. musi zatem istnieć obiektywnie, a nie tylko w subiektywnym odczuciu
strony składającej wniosek o wyłączenie. Chodzi wszakże o wątpliwość, którą
w oparciu o zaistniałą okoliczność mogłaby powziąć każda inna, rozsądnie
oceniająca sytuację i nie zaangażowana w spór osoba. Nie stanowi zarazem
przyczyny wyłączenia sędziego sama podejrzliwość strony, czy też utrata wiary
w bezstronność sędziego, wynikająca z jej subiektywnego odczucia. Uwagi
powyższe odnoszą się do takiego zachowania sędziego na sali rozpraw oraz poza
nią, z którego mogłoby wynikać, że sędzia jest w określony sposób nastawiony do
uczestników postępowania lub do sprawy. Chodzi tu o zachowanie sędziego
odnoszące się zarówno do oceny rozpoznawanej sprawy przed wydaniem
rozstrzygnięcia, jak i o wyrażanie pewnych opinii oceniających uczestników
postępowania, które może świadczyć o określonym nastawieniu sędziego do
sprawy lub osób w niej uczestniczących (zob. postanowienie Sądu Najwyższego
z 2 marca 2021 r., V KK 39/21). Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności
sędziego zachodzi jedynie wówczas, gdy sędzia swój pogląd ujawnia przed
rozpoznaniem sprawy lub w trakcie jej rozpoznawania, wyraźnie zmierzając w
kierunku potwierdzenia swojej pierwotnej oceny sprawy, lub wyraża swój stosunek
do strony (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 31 maja 1985 r., V KRN 333/85; z 27
I ZO 52/26
3
stycznia 1971 r., III KR 213/70; z 8 lutego 2011 r., V KK 227/10; postanowienie
Sądu Najwyższego z 24 dnia 2008 r., III KK 73/08).
W ocenie Sądu Najwyższego żądanie wnioskodawcy nie spełnia
powyższych kryteriów, zaś sama argumentacja wniosku nie zawiera żadnych
okoliczności, które mogłyby podawać w wątpliwość stronniczość SSN Tomasza
Demendeckiego tym samym nie spełniając wymogów wskazywanych przez
ustawodawcę w art. 41 k.p.k. Wnioskodawca w swoim wniosku nie wykazał, aby
SSN Tomasz Demendecki był w jakikolwiek sposób uprzedzony w stosunku do
wnioskującego.
W doktrynie wskazuje się, iż wątpliwość co do bezstronności sędziego musi
istnieć obiektywnie i poddawać się zewnętrznej ocenie. Przez pojęcie bezstronności
należy rozumieć obiektywną bezstronność sędziego, w tym zarówno subiektywne
poczucie sędziego co do własnej bezstronności, jak i bezstronność w odbiorze
zewnętrznym opartą na zobiektywizowanych przesłankach i analizowaną przez
odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie
rozumującego obserwatora procesu. Tym samym okoliczność należy uznać za
dostatecznie uzasadnioną, jeżeli jest ona w stanie wywołać wątpliwości co do
bezstronności sędziego u nieuprzedzonego w jakimkolwiek kierunku przeciętnie
wykształconego i logicznie myślącego członka społeczeństwa. Analizowany przepis
nie pozwala przy tym na wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu, a jedynie na
wyłączenie konkretnego imiennie wskazanego sędziego (lub sędziów)
wyznaczonego do rozpoznania sprawy (zob. J. Zagrodnik, M. Burdzik [w:] S.
Głogowska i in., Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2024, art.
41).
Przenosząc powołane judykaty na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić,
iż wnioskujący w złożonym wniosku nie wykazał, aby SSN Tomasz Demendecki
dokonał oceny sprawy o sygn. akt I ZZ 5/22 przed jej rozpoznaniem, bądź też
wyrażał opinię oceniającą uczestników tego postępowania, która świadczyłaby o
jego nastawieniu do sprawy lub osób w nim uczestniczących. Przede wszystkim
zauważyć należy, iż zdecydowana większość okoliczności, na których oparty jest
wniosek, ma charakter abstrakcyjny i nie jest bezpośrednio związana ze sprawą o
sygn. akt I ZZ 5/22, w której SSN Tomasz Demendecki jest sprawozdawcą.
I ZO 52/26
4
Mając na względzie powyższe Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[M. T.]
[r.g.]
