I ZO 49/22
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 marca 2025 r.
SSN Marek Motuk
w sprawie obwinionej sędzi Sądu Rejonowego […] w K. X.Y.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 25 marca 2025 r.
wniosku obwinionej o wyłączenie SSN Beaty Janiszewskiej od udziału w
rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 31/22
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
postanowił: wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Obwiniona w piśmie z dnia 9 listopada 2022 r. sformułowała wniosek o
wyłączenie SSN Beaty Janiszewskiej od udziału w rozpoznaniu sprawy
zarejestrowanej w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt I ZB 31/22, której
przedmiotem jest wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i
bezstronności przez SSN Tomasza Demendeckiego.
Obwiniona wskazała, że we wskazanym wyżej wniosku o przeprowadzenie
tzw. testu niezawisłości i bezstronności zostały powołane okoliczności dotyczące
powołania Tomasza Demendeckiego na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego,
koncentrujące się wokół kwestii związanych z udziałem w tej procedurze Krajowej
Rady Sądownictwa ukształtowanej z zastosowaniem art. 9a ustawy z dnia 12 maja
2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1186, zwanej dalej
I ZO 49/22
2
„u.k.r.s.”). Okoliczności te, zdaniem obwinionej, wprost i bezpośrednio dotyczą
również SSN Beaty Janiszewskiej. W tej sytuacji, z punktu widzenia strony
postępowania, zachodzi poważne niebezpieczeństwo, że ocena wpływu sposobu
powołania SSN Tomasza Demendeckiego będzie nieobiektywna lub stronnicza. Nie
sposób bowiem oczekiwać, że SSN Beata Janiszewska będzie mogła dokonać
rzetelnej i kompetentnej oceny uchybień popełnionych przy procedurze
nominacyjnej w odniesieniu do SSN Tomasza Demendeckiego, w sytuacji, gdy
sama jest bezpośrednim beneficjentem kwestionowanej w tym wniosku procedury.
Jednocześnie obwiniona zaznaczyła, że nie wskazuje jako postawy
wyłączenia SSN Beaty Janiszewskiej wadliwości jej powołania na to stanowisko z
rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej z zastosowaniem art. 9a
u.k.r.s.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie jest zasadny.
Nieuzasadnione są wątpliwości obwinionej co do bezstronności SSN Beaty
Janiszewskiej, których źródeł obwiniona upatruje w jej powołaniu na stanowisko
sędziego Sądu Najwyższego w tej samej procedurze, w jakiej na stanowisko
sędziowskie został powołany SSN Tomasz Demendecki, objęty postępowaniem o
zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności.
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 29 § 5 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o
Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622) – zwanej dalej u.SN, dopuszczalne
jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego (lub sędziego
delegowanego) wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem
okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu,
jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia
standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z
uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.
W postanowieniu z dnia 28 grudnia 2023 r., sygn. akt III CB 55/23, Sąd Najwyższy
wskazał, że przez okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego na tle art. 29 § 5
u.SN należy rozumieć nie okoliczności o charakterze generalnym, odwołujące się
I ZO 49/22
3
do systemowych rozwiązań procesu powoływania sędziów (a zatem w istocie
okoliczności dotyczące sposobu ich powołania), lecz indywidualne okoliczności
powołania, odnoszące się do konkretnego sędziego objętego wnioskiem
o przeprowadzenie tzw. testu niezawisłości i bezstronności (tak też Sąd Najwyższy
w postanowieniu z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt III CB 18/24). Z kolei w
postanowieniu z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt III PUB 1/23, Sąd Najwyższy
stwierdził, że przedmiotem badania w trybie art. 29 § 5 u.SN jest dochowanie
„wymogów” (standardu) niezawisłości i bezstronności w kontekście konkretnej
sprawy w tym sensie, iż ewentualne deficyty niezawisłości i bezstronności mogą
oddziaływać na wynik tej sprawy. Ścisły związek badania z konkretną sprawą
potwierdza to, że powinno ono uwzględniać okoliczności dotyczące uprawnionego
oraz charakteru sprawy. (…) przez okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego
na tle art. 29 § 5 u.SN należy rozumieć nie okoliczności o charakterze generalnym,
odwołujące się do systemowych rozwiązań procesu powoływania sędziów (a zatem
w istocie okoliczności dotyczące sposobu ich powołania), lecz indywidualne
okoliczności powołania, odnoszące się do konkretnego sędziego objętego
wnioskiem o przeprowadzenie tzw. testu niezawisłości i bezstronności.
Należy zauważyć, że sytuacja poszczególnych sędziów rozumiana jako
konkretne okoliczności towarzyszące procesowi nominacji oraz wpływ tych
okoliczności na niezawisłość sędziego w danej sprawie – ma charakter
indywidualny i jest różna, zatem sam fakt otrzymania nominacji po wniosku
Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym z zastosowaniem art. 9a
u.k.r.s. nie powoduje orzekania w takiej samej jak własna sytuacji faktycznej.
Jedynie na marginesie należy zaznaczyć, że zgodnie z przyjętym orzecznictwem za
orzekanie we własnej sprawie nie jest uznawane rozpatrywanie tzw. sprawy
frankowej przez sędziego posiadającego kredyt we frankach szwajcarskich (o ile
nie zachodzi tożsamość umowy, jaka wiąże z tym samym bankiem stronę
postępowania i sędziego) czy też rozpatrywanie przez sądy powszechne spraw
dotyczących wynagrodzeń sędziów, które przecież dotyczą wszystkich sędziów.
Nie można zatem uznać, aby okoliczności badane w sprawie testu
niezawisłości i bezstronności dotyczące SSN Tomasza Demendeckiego, dotyczyły
I ZO 49/22
4
w równym stopniu SSN Beaty Janiszewskiej, nie są to bowiem (w świetlne
zaprezentowanej wyżej wykładni art. 29 § 5 u.SN) okoliczności tożsame. Oczywiste
jest przy tym, że rozstrzygnięcie w sprawie o sygn. akt I ZB 31/22 nie będzie
dotyczyło SSN Beaty Janiszewskiej.
Konkludując, należy stwierdzić, że wniosek obwinionej o wyłączenie SSN
Beaty Janiszewskiej pozbawiony jest merytorycznych podstaw.
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji.
[M. T.]
[a.ł]
