I ZO 35/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 1 kwietnia 2025 r.
SSN Marek Dobrowolski
w sprawie SSN w stanie spoczynku X. Y., po rozpoznaniu w Izbie
Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 1 kwietnia 2025 r. wniosku
SSN Marka Siwka w przedmiocie wyłączenia SSN Jerzego Grubby od udziału w
sprawie prowadzonej pod sygn. akt I ZB 10/25
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.
postanowił:
wyłączyć SSN Jerzego Grubbę od udziału w sprawie prowadzonej
pod sygn. akt I ZB 10/25.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 26 lutego 2025 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego) SSN
Marek Siwek wniósł o wyłączenie SSN Jerzego Grubby od udziału w sprawie
prowadzonej pod sygn. akt I ZB 10/25.
W uzasadnieniu formułowanego postulatu wnioskujący argumentował, iż
sędzia SN Jerzy Grubba, wylosowany do rozpoznania sprawy prowadzonej pod
sygn. akt I ZB 10/25, złożył w dniu 17 października 2022 r. oświadczenie, w którym
wskazał, że orzeczenia wydane przez osoby powołane na urząd sędziego SN w
trybie przewidzianym obecnie obowiązującą ustawą o KRS obarczone są wadą
prawną, a także naruszają prawo do sądu, w związku z czym odmawia orzekania z
osobami powołanymi do SN w takiej procedurze. Nadto, procedura ta wprost
I ZO 35/25
2
została określona przez niego w powołanym oświadczeniu jako wadliwa, a jej
skutkiem jest m.in. naruszenie prawa obywatela do sądu
Autor wniosku podkreślił, że powyższe oświadczenie zostało złożone w
czasie obowiązywania u.SN w obecnym kształcie co prowadzi do przekonania, że
stanowi wprost ustosunkowanie się do treści przepisów wprowadzonych m.in. do jej
art. 29, a więc wskazuje po pierwsze, że podpisani sędziowie deklarują, że nie
będą orzekać w składach „mieszanych”, a także, że ocena przesłanek zawartych w
art. 29 ust. 5 u.SN będzie dokonywana przez nich w jeden, wynikający z tego
oświadczenia sposób. Zdaniem wnioskującego w tej sytuacji nie sposób, by
przeciętny obserwator niniejszego postępowania nie miał wrażenia o jego
pozorności, jako że niezależnie od tego, jakie argumenty zostałyby w tym
postępowaniu przedstawione, wymieniony wyżej sędzia już dawno i publicznie
wyraził stanowisko co do oceny jego przedmiotu, która to ocena w sposób
oczywisty pozostaje w ścisłym związku z przedmiotem niniejszego postępowania
prowadzonego w trybie art. 29 § 5 u.SN. wskazał jednocześnie, iż w tym stanie
rzeczy powinno być oczywiste, że w sytuacji wylosowania wskazanych wyżej
sędziów do składu orzekającego na podstawie art. 29 § 5 u.SN powinni oni złożyć
żądania wyłączenia ich od rozpoznania sprawy, gdyż podstawowa okoliczność, a
więc ocena procedury, w jakiej wystąpił SSN Marek Siwek i w której został
powołany na urząd sędziego SN została już przez wskazanego sędziego publicznie
dokonana, co powoduje, że istnieje uzasadniona wątpliwość, że znajdzie to
stosowne odzwierciedlenie w sprawie I ZB 10/25.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Analiza okoliczności przytoczonych we wniosku prowadzi do wniosku, iż
żądanie wyłączenia SSN Jerzego Grubby od udziału w sprawie prowadzonej pod
sygn. akt I ZB 10/25 należy uznać za zasadne.
W postępowaniu w przedmiocie badania spełnienia przez sędziego Sądu
Najwyższego wymogów niezawisłości lub bezstronności, określonym w art. 29 § 4 –
25 u.SN, możliwe jest wyłączenie wylosowanego sędziego od udziału w
rozpoznaniu takiej sprawy. Może to nastąpić gdy: 1) zachodzą okoliczności
skutkujące wyłączeniem wylosowanego sędziego z mocy prawa (iudex inhabilis),
I ZO 35/25
3
lub 2) gdy wniosek o wyłączenie złoży strona wskazując na zaistnienie okoliczności,
o których mowa w art. 41 § 1 k.p.k., albo 3) gdy żądanie wyłączenia (wniosek o
wyłączenie) go od udziału w sprawie zgłosi wylosowany sędzia. Argumentacja
przedstawiona przez SSN Marka Siwka pozwala na zaliczenie tego wniosku o
wyłączenie sędziego do sytuacji przedstawionej w pkt 2).
Złożony wniosek w trybie art. 29 § 5 u.SN o zbadanie spełnienia wymogów
niezawisłości i bezstronności istotnie dot. SSN Marka Siwka, który tym samym jest
stroną w danym postępowaniu i ma uprawnienie do złożenia wniosku o wyłączenie
sędziego wylosowanego do składu orzekającego w sprawie o sygn. akt I ZB 10/25.
W myśl art. 41 § 1 k.p.k. (który to przepis znajduje zastosowanie w niniejszej
sprawie na mocy art. 128 u.s.p.) sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność
tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego
bezstronności w danej sprawie. Dla stwierdzenia podstawy wyłączenia sędziego,
wymagane jest zatem istnienie określonej kategorii okoliczności, która, jeżeli
zestawić ją z przedmiotem rozstrzygnięcia w określonej sprawie, prowadzi do
wniosku o uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego, mającego ją
rozstrzygnąć. Oznacza to, że pomiędzy podnoszonymi okolicznościami, które
powinny mieć charakter rzeczywisty i obiektywny, a rozstrzygnięciem konkretnej
sprawy musi zachodzić związek funkcjonalny, pozwalający na możliwości
wyprowadzenia z nich wniosku o istnieniu uzasadnionej wątpliwości co do braku
bezstronności rozstrzygnięciu tej sprawy. Uzasadniona wątpliwość co do
bezstronności, w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., zachodzi zatem zawsze in concreto,
a nie in abstracto. Nie może zatem stanowić jedynie subiektywnego przekonania
określonej osoby, lecz winna być konkretna, realna, obiektywna i poddająca się
zewnętrznej weryfikacji (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11
stycznia 2012 r., sygn. akt III KK 214/11, OSNKW 2012, z. 4, poz. 4). Wymóg
bezstronności sędziego należy rozumieć zarówno w aspekcie braku przejawów
subiektywnej stronniczości sędziego lub jego osobistych uprzedzeń, jak i
konieczności obiektywnej bezstronności sądu, który winien dawać wystarczające
gwarancje, by wykluczyć wszelkie uprawnione wątpliwości w tej mierze (zob. np.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt III KK
244/17, LEX nr 2433068). W orzecznictwie Sadu Najwyższego akcentowana jest
I ZO 35/25
4
konieczność zróżnicowania obiektywnej bezstronności sędziego i jego
bezstronności w odbiorze zewnętrznym, przy czym co do odbioru zewnętrznego z
reguły odwołać się można do oceny sytuacji dokonanej przez hipotetycznego,
przeciętnie wykształconego, logicznie myślącego członka społeczeństwa, który nie
jest osobiście zainteresowany wynikiem procesu. W uzasadnieniu wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt. SK 19/02, OTK ZU
2004, nr 7/A, poz. 67, znajdujemy wskazanie, że „instytucja wyłączenia sędziego w
równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu
autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku
bezstronności”. Znaczenie społecznej oceny bezstronności sędziego, a także
wynikająca z tego perspektywa interpretacji podstaw wyłączenia sędziego, skutkuje
tym, iż o potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia nie może decydować jedynie
zasadność in casu zarzutu będącego podstawą wniosku o wyłączenie, ale również
ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą, w realiach sprawy,
wystarczające okoliczności które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości
co do bezstronności sędziego (zob. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13
grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04).
Kierując się tym przekonaniem Sąd Najwyższy wyłączył SSN Jerzego
Grubbę od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I ZB 10/25, dotyczącej
rozpoznania wniosku, złożonego w trybie art. 29 § 5 u.SN, o zbadanie spełnienia
wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Marka Siwka, w sprawie o sygn.
akt II ZO 1/25, dotyczącej rozpoznania zażalenia wniesionego przez
Nadzwyczajnego Rzecznika Dyscyplinarnego na postanowienie Sądu Najwyższego
Izby Odpowiedzialności Zawodowej z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie o sygn.
akt I ZB 62/24.
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w części
dyspozytywnej postanowienia.
[M. T.]
[r.g.]
I ZO 35/25
5
