I ZI 51/22
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 lutego 2026 r.
SSN Marek Dobrowolski
Protokolant st. inspektor sądowy Mariusz Pogorzelski
przy udziale Instytutu Pamięci Narodowej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni
przeciwko Narodowi Polskiemu w Białymstoku, Rzecznika Dyscyplinarnego
Sędziów Sądów Wojskowych i pełnomocnika objętego wnioskiem sędziego, po
rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 25
lutego 2026 r. wniosku prokuratora Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni
przeciwko Narodowi Polskiemu w Białymstoku w przedmiocie zezwolenia na
pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Wojskowego Sądu
Garnizonowego w [...] w stanie spoczynku X. Y. za to, że:
I. w dniu 28 stycznia 1982 roku w [...], województwo [...] jako funkcjonariusz
publiczny - oficer śledczy Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w [...], będący
funkcjonariuszem państwa komunistycznego stosującego wobec osób
pozostających w opozycji do ówczesnej władzy masowe represje, w tym poprzez
bezzasadne wykorzystanie przepisów dotyczących stanu wojennego w Polsce
zaostrzających odpowiedzialność karną, wspólnie i w porozumieniu z innymi
prokuratorami Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w [...] przekroczył swoje
uprawnienia w ten sposób, iż pełniąc obowiązki oskarżyciela publicznego na
rozprawie przed Sądem Pomorskiego Okręgu Wojskowego w [...]1, orzekającym na
sesji wyjazdowej w [...] w sprawie o sygn. [...] przeciwko T. K., po uprzednim
sporządzeniu zatwierdzonego przez prokuratora wojskowego aktu oskarżenia
przeciwko T. K. i J. L. w śledztwie o sygnaturze akt […] Wojskowej Prokuratury
Garnizonowej w [...], działając w zamiarze uzyskania skazania na karę pozbawienia
wolności, nakłaniał członków składu orzekającego tegoż Sądu do bezprawnego
pozbawienia wolności T. K., wnioskując o uznanie T. K. za winnego popełnienia
zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu i wymierzenie mu kary 3 lat pozbawienia
I ZI 51/22
2
wolności i pozbawienia praw publicznych na okres 2 lat, podczas gdy zgromadzony
w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że T. K. swoim
zachowaniem wypełnił ustawowe znamiona zarzuconego mu czynu z art. 48 ust. 2
w zb. z art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, gdyż 30
plakatów rozlepionych przez J. L., T. K. w dniu 16 grudnia 1981 roku na ulicach K.,
zawierających wiersz Czesława Miłosza pod tytułem „Który skrzywdziłeś człowieka
prostego”, jak i treści: „Chcemy wolnej Polski”, „Wolnej Polski”, „Wolnej i
demokratycznej Polski”, „terror drogą do socjalizmu”, „nie wierzcie hasłom
pseudopatriotycznym”, „tylko władza niechciana używa przemocy”, „władza
robotnikom” nie zawierało jakichkolwiek fałszywych treści jednoznacznie mogących
wywołać w społeczeństwie niepokój publiczny lub rozruchy, nie było plakatami
nieprawdziwie opisującymi ówczesne wydarzenia, a więc ich sporządzenie i
rozlepienie na ulicach K. nie mogło zostać uznane jako popełnienie przez T. K.
czynu określonego w art. 48 ust. 2 w zb. z art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia
1981 r. o stanie wojennym, a zachowanie T. K. stanowiło wyłącznie wyraz jego
prawa do wolności myśli, sumienia i wyznania, obejmujące prawo uzewnętrznienia,
w tym publicznego, poglądów i przekonań, zagwarantowanego przez Konstytucję
PRL i akty prawa międzynarodowego, w następstwie czego utożsamiając się z
istniejącym wówczas ustrojem politycznym i naruszając prawa T. K. do wyrażania
przekonań i opinii, stosował wobec pokrzywdzonego represje z powodu
prezentowanych i wyrażanych przezeń przekonań i poglądów społeczno-
politycznych, które to represje stanowiły poważne prześladowanie z powodu
przynależności pokrzywdzonego do określonej grupy młodzieży sprzeciwiającej się
wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego, czym dopuścił się zbrodni
komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości
bezprawnego pozbawienia wolności T. K. w [...], […]1, województwo […], na czas
dłuższy niż 7 dni od dnia 22 grudnia 1981 roku do dnia 25 czerwca 1982 roku,
działając w ten sposób na szkodę interesu publicznego w postaci zapewnienia
prawidłowego toku postępowania karnego oraz prywatnego interesu
pokrzywdzonego, tj. o przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k. w zb.
z art. 189 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o
I ZI 51/22
3
Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu (dalej powoływana jako: ustawa o IPN);
II. w dniu 28 stycznia 1982 roku w [...], województwo [...], jako funkcjonariusz
publiczny - oficer śledczy Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w [...], będący
funkcjonariuszem państwa komunistycznego stosującego wobec osób
pozostających w opozycji do ówczesnej władzy masowe represje, w tym poprzez
bezzasadne wykorzystanie przepisów dotyczących stanu wojennego w Polsce
zaostrzających odpowiedzialność karną, wspólnie i w porozumieniu z innymi
prokuratorami Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w [...] przekroczył swoje
uprawnienia w ten sposób, iż pełniąc obowiązki oskarżyciela publicznego na
rozprawie przed Sądem Pomorskiego Okręgu Wojskowego w [...]1, orzekającym na
sesji wyjazdowej w [...] w sprawie o sygn. [...] przeciwko J. L., po uprzednim
sporządzeniu zatwierdzonego przez prokuratora wojskowego aktu oskarżenia
przeciwko J. L. i T. K. w śledztwie o sygnaturze akt […] Wojskowej Prokuratury
Garnizonowej w [...], działając w zamiarze uzyskania skazania na karę pozbawienia
wolności, nakłaniał członków składu orzekającego tegoż Sądu do bezprawnego
pozbawienia wolności J. L., wnioskując o uznanie J. L. za winnego popełnienia
zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu i wymierzenie mu kary 3 lat pozbawienia
wolności i pozbawienia praw publicznych na okres 2 lat, podczas gdy zgromadzony
w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że J. L. swoim
zachowaniem wypełnił ustawowe znamiona zarzuconego mu czynu z art. 48 ust. 2
w zb. z art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, gdyż 30
plakatów rozlepionych przez J. L., T. K. w dniu 16 grudnia 1981 roku na ulicach K.,
zawierających wiersz Czesława Miłosza pod tytułem „Który skrzywdziłeś człowieka
prostego”, jak i treści: „Chcemy wolnej Polski”, „Wolnej Polski”, „Wolnej i
demokratycznej Polski”, „terror drogą do socjalizmu”, „nie wierzcie hasłom
pseudopatriotycznym”, „tylko władza niechciana używa przemocy”, „władza
robotnikom” nie zawierało jakichkolwiek fałszywych treści jednoznacznie mogących
wywołać w społeczeństwie niepokój publiczny lub rozruchy, nie było plakatami
nieprawdziwie opisującymi ówczesne wydarzenia, a więc ich sporządzenie i
rozlepienie na ulicach K. nie mogło zostać uznane jako popełnienie przez J. L.
czynu określonego w art. 48 ust. 2 w zb. z art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia
I ZI 51/22
4
1981 r. o stanie wojennym, a zachowanie J. L. stanowiło wyłącznie wyraz jego
prawa do wolności myśli, sumienia i wyznania, obejmujące prawo uzewnętrznienia,
w tym publicznego, poglądów i przekonań, zagwarantowanego przez Konstytucję
PRL i akty prawa międzynarodowego, w następstwie czego utożsamiając się z
istniejącym wówczas ustrojem politycznym i naruszając prawa J. L. do wyrażania
przekonań i opinii, stosował wobec pokrzywdzonego represje z powodu
prezentowanych i wyrażanych przezeń przekonań i podglądów społeczno-
politycznych, które to represje stanowiły poważne prześladowanie z powodu
przynależności pokrzywdzonego do określonej grupy młodzieży sprzeciwiającej się
wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego, czym dopuścił się zbrodni
komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości
bezprawnego pozbawienia wolności J. L. w [...], B., województwo […] na czas
dłuższy niż 7 dni od dnia 22 grudnia 1981 roku do dnia 25 czerwca 1982 roku,
działając w ten sposób na szkodę interesu publicznego w postaci zapewnienia
prawidłowego toku postępowania karnego oraz prywatnego interesu
pokrzywdzonego - tj. o przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k. w zb.
z art. 189 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o IPN
uchwalił:
I. odmówić zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnej sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...] w stanie
spoczynku X. Y. za czyny opisane we wniosku prokuratora
Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
w Białymstoku z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. […];
II. odroczyć sporządzenie uzasadnienia uchwały;
III. kosztami postępowania immunitetowego obciążyć Skarb
Państwa.
[M. T.]
[r.g.]
