I ZI 35/25
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Siwek
Dnia 12 marca 2026 r.
w sprawie wniosku Naczelnika Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury
Krajowej
o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury
Krajowej X. Y., sygn. akt […]
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 12 marca 2026 r.
kwestii zastrzeżenia udostępnienia akt postępowania przygotowawczego
na podstawie art. 135 § 7 ustawy z 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz.
U. z 2024 r., poz. 390)
uchwalił
nie uwzględnić zastrzeżenia co do możliwości udostępnienia
dokumentów załączonych do wniosku Naczelnika Wydziału
Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej z dnia 29 maja
2025 r., sygn. akt […], o podjęcie uchwały w przedmiocie
wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej
prokuratora Prokuratury Krajowej X. Y. za czyn wymieniony we
wniosku i zezwolić prokuratorowi Prokuratury Krajowej X. Y. oraz
ustanowionym obrońcom, na zapoznanie się z dokumentami
dołączonymi do tego wniosku w całości.
UZASADNIENIE
Naczelnik Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej złożył do
Sądu Najwyższego Izby Odpowiedzialności wniosek z dnia 29 maja 2025 r. w
I ZI 35/25
2
sprawie […] o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora
Prokuratury Krajowej X. Y. za czyn z art. 231 § 2 k.k. w zb. z art. 239 § 1 k.k. w zw.
z art. 11 § 2 k.k. zastrzegając jednocześnie, że akta sprawy załączone do wniosku
nie mogą być udostępnione prokurator X. Y. ani ewentualnie ustanowionemu
obrońcy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zastrzeżenie wyłączające możliwość udostępnienia akt prokurator X. Y. i jej
obrońcy nie jest zasadne.
Zgodnie z treścią art. 135 § 7 ustawy Prawo o prokuraturze prokurator,
którego dotyczy postępowanie, ma prawo wglądu do dokumentów, które zostały
załączone do wniosku. Jeżeli jednak prokurator, kierując wniosek do sądu
dyscyplinarnego, zastrzegł, że dokumenty te lub ich część nie mogą być
udostępnione z uwagi na dobro postępowania przygotowawczego, w przedmiocie
zastrzeżenia rozstrzyga sąd dyscyplinarny, którego uchwała w tym zakresie jest
ostateczna.
Sąd Najwyższy wielokrotnie zajmował stanowisko, zgodnie z którym zasadą
jest prawo prokuratora, którego dotyczy wniosek o uchylenie immunitetu, wglądu do
dokumentów załączonych do tego wniosku. Sytuację, kiedy dokumenty te nie mogą
zostać udostępnione prokuratorowi ma zatem charakter wyjątku, przy czym
przesłanką takiego stanu rzeczy jest dobro postępowania przygotowawczego.
Negatywna przesłanka udostępnienia akt postępowania przygotowawczego w
postaci dobra tego postępowania, zawarta w art. 135 § 7 u.p.p., musi być
interpretowana w sposób ścisły, co oznacza, że obowiązkiem prokuratora jest
wykazanie, że zachodzi ona w sposób rzeczywisty, a więc istnieją konkretne
okoliczności, które powodują, że prawidłowość przebiegu postępowania
przygotowawczego może być naruszona lub zagrożona w wyniku uzyskania przez
prokuratora wiedzy o wykonanych w tym postępowaniu czynnościach procesowych
oraz ich treści (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego: z 18 marca 2021 r., I DI 12/21,
z 7 maja 2024 r., I ZI 92/23, z 29 kwietnia 2025 r., I ZI 13/25, z 29 lipca 2025 r., I ZI
33/25).
Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, że w uzasadnieniu wniosku o
zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokurator X. Y. nie zostały
I ZI 35/25
3
zawarte żadne szczególne okoliczności, jakie miałyby przemawiać za wyłączeniem
możliwości dostępu jej do akt sprawy. Należy podkreślić, że postępowanie w
przedmiocie uchylenia immunitetu jest postępowaniem represyjnym, w którym co
wydaje się oczywiste, winno być zapewnione uprawnienie do obrony. Uprawnienie
to z jednej strony nie ma charakteru nieograniczonego, także w zakresie dostępu
do akt sprawy zawierających materiał dowodowy, jednak jak wynika z treści
przywołanego przepisu ewentualne ograniczenia muszę mieć szczególny charakter,
wykraczający poza istotę każdego postępowania przygotowawczego. Co do zasady
natomiast prawo do obrony w postępowaniu w przedmiocie uchylenia immunitetu
nie może być postrzegane jako iluzoryczne, a jego realizacja, poza sytuacją
szczególnych wyjątków, może mieć miejsce przy znajomości akt sprawy, w której
do uchylenia immunitetu może dojść. Uzasadnienie wniosku w tym zakresie nie
wskazuje żadnych szczególnych okoliczności, jakie miałyby przemawiać za
odmową dostępu do akt sprawy. Twierdzenie co do dokonanych ustaleń z
przebiegu zdarzenia, jakie miałyby być ujawnione, jest z kolei niezrozumiałe, gdyż
ustalenia takie znajdują się we wniosku o uchylenie immunitetu i z natury rzeczy
muszą być znane osobie, której wniosek dotyczy. Chodzi natomiast o umożliwienie
obronie weryfikację prawidłowości tych ustaleń względem materiałów stanowiących
ich podstawę.
Ogóle twierdzenia zawarte we wniosku w niniejszej sprawie, zważywszy na
charakter czynu sprowadzającego się do wydania określonej treści polecenia,
którego materiały postępowania przygotowawczego mają dotyczyć, nie wskazują
zatem na istnienie wyjątku, uzasadniającego odmowę dostępu do akt prokurator i
jej obrońców, wobec czego należało orzec jak w sentencji.
[M. T.]
[r.g.]
