I ZI 33/25
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
Prezes SN Wiesław Kozielewicz
Dnia 29 lipca 2025 r.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 29
lipca 2025 r. zastrzeżenia dotyczącego odmowy udostępnienia dokumentów
załączonych do wniosku Naczelnika Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury
Krajowej z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt […], w sprawie o wyrażenie zgody na
pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X. Y. – prokuratora Prokuratury
Okręgowej w R. za czyn z art. 231 § 1 k.k. i art. 235 k.k. przy zast. art. 11 § 2 k.k. w
zw. z art. 12 § 1 k.k.
na podstawie art. 135 § 7 i 8 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o
prokuraturze – dalej powoływanej jako: p.p.
uchwalił:
nie uwzględnić zastrzeżenia Naczelnika Wydziału Spraw
Wewnętrznych Prokuratury Krajowej, co do możliwości udostępnienia
X. Y. – prokuratorowi Prokuratury Okręgowej w R. oraz ustanowionym
obrońcom, dokumentów załączonych do wniosku Naczelnika
Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej z dnia 13 maja
2025 r., sygn. akt [...], o podjęcie uchwały w przedmiocie wyrażenia
zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X. Y. –
prokuratora Prokuratury Okręgowej w R. za czyn wymieniony we
wniosku i zezwolić X. Y. – prokuratorowi Prokuratury Okręgowej w R.
oraz ustanowionym obrońcom, na zapoznanie się z dokumentami
dołączonymi do przedmiotowego wniosku w całości.
I ZI 33/25
2
UZASADNIENIE
W dniu 15 maja 2025 r. do Sądu Najwyższego Izby Odpowiedzialności
Zawodowej wpłynął wniosek Naczelnika Wydziału Spraw Wewnętrznych
Prokuratury Krajowej z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt [...], w przedmiocie
zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X. Y. – prokuratora
Prokuratury Okręgowej w R. za czyn z art. 231 § 1 k.k. i art. 235 k.k. przy zast. art.
11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. (k. 2-19v). We wniosku tym, zostało zawarte
zastrzeżenie, że akta sprawy przekazane wraz z wnioskiem nie mogą być
udostępnione zarówno X. Y. – prokuratorowi Prokuratury Okręgowej w R., jak i
ewentualnie ustanowionemu obrońcy, ze względu na dobro postępowania
przygotowawczego. Naczelnik Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury
Krajowej w uzasadnieniu wskazał na potrzebę zabezpieczenia prawidłowego toku
postępowania przed przyszłym ewentualnym zniekształceniem dowodów.
Zaznaczył, że nie można wykluczyć w niniejszej sprawie konieczności
zweryfikowania ewentualnej wersji przebiegu zdarzenia przedstawionej przez
prokuratora X. Y. zwłaszcza w drodze konfrontacji z przesłuchanymi prokuratorami
z Prokuratury Okręgowej w R. Według wnioskującego, odmienna decyzja w tym
zakresie, godziłaby w dobro prowadzonego śledztwa, nieposiadającego przymiotu
jawności i mogłaby uniemożliwić w przyszłości uzupełniające zebranie,
zabezpieczenie i w niezbędnym zakresie utrwalenie dowodów zgodnie z celem i
zakresem wyznaczonym dla postępowania przygotowawczego.
W dniu 11 czerwca 2025 r. X. Y. – prokurator Prokuratury Okręgowej w R.
zwrócił się z wnioskiem o nieuwzględnienie zastrzeżenia i zezwolenie zarówno
Jemu, jak i ustanowionym obrońcom, wglądu do dokumentów, które zostały
załączone do wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej z
dnia 13 maja 2025 r. złożonego przez Naczelnika Wydziału Spraw Wewnętrznych
Prokuratury Krajowej (k. 28-31). Wskazał, że nieznajomość treści zgormadzonego
materiału dowodowego znacząco utrudnia obecnie merytoryczne odniesienie się do
treści podnoszonych wobec Niego zarzutów i dowodów, na których zostały one
oparte, a tym samym ogranicza prawo do obrony.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
I ZI 33/25
3
Analiza przedstawionego Sądowi Najwyższemu materiału dowodowego nie
pozwala bowiem na przyjęcie, iż jego udostępnienie zainteresowanemu X. Y. –
prokuratorowi Prokuratury Okręgowej w R. bądź ustanowionym obrońcom, może
niekorzystnie wpłynąć na dobro postępowania przygotowawczego.
Z art. 135 § 5 zdanie pierwsze p.p. jasno wynika, iż prokurator objęty
postępowaniem o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej
ma prawo wglądu do dokumentów, które zostały załączone do wniosku.
Ustawodawca wprowadził tym samym domniemanie, iż wgląd prokuratora do
powyższych materiałów nie wpłynie niekorzystnie na dalszy bieg postępowania
karnego, a ograniczenie dostępności do wiedzy o podjętych w dotyczącej go
sprawie ustaleniach, kończy się z chwilą złożenia wniosku w sądzie
dyscyplinarnym, który jest właściwy do przeprowadzenia postępowania w
przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej.
W sytuacji jednak, gdy wnioskujący prokurator, kierując wniosek do sądu
dyscyplinarnego, zastrzegł, że dokumenty załączone do wniosku lub ich część nie
mogą być udostępnione z uwagi na dobro postępowania przygotowawczego, w
przedmiocie zastrzeżenia rozstrzyga sąd dyscyplinarny, którego uchwała w tym
zakresie jest ostateczna (por. art. 135 § 7 p.p.).
Treść wymienionego powyżej przepisu nie budzi wątpliwości co do tego, że
zasadą jest prawo prokuratora, którego dotyczy wniosek o uchylenie immunitetu,
wglądu do dokumentów załączonych do tego wniosku. Za wyjątek należy uznać
sytuację, kiedy dokumenty te nie mogą zostać udostępnione prokuratorowi, przy
czym przesłanką takiego stanu rzeczy jest dobro postępowania przygotowawczego.
Oczywiste jest przy tym, że negatywna przesłanka udostępnienia akt postępowania
przygotowawczego w postaci dobra tego postępowania, zawarta w art. 135 § 7 p.p.,
musi być interpretowana w sposób ścisły, co oznacza, że obowiązkiem
wnioskującego prokuratora jest wykazanie, że zachodzi ona w sposób rzeczywisty,
a więc istnieją konkretne okoliczności, które powodują, że prawidłowość przebiegu
postępowania przygotowawczego może być naruszona lub zagrożona w wyniku
uzyskania przez prokuratora, którego uchylenie immunitetu dotyczy, wiedzy o
wykonanych w tym postępowaniu czynnościach procesowych oraz ich treści (zob.
I ZI 33/25
4
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt I ZI 13/25,
LEX nr 3873584).
Należy przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28
listopada 2007 r., sygn. akt K 39/07, LEX nr 319447, badając zgodność z
Konstytucją RP ówczesnej treści przepisów art. 80 § 2f i 2g ustawy z dnia 27 lipca
2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, potwierdził, iż w toku
postępowania w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do
odpowiedzialności karnej (tzw. postępowanie o uchylenie immunitetu), sędziemu
objętemu wnioskiem, przysługuje prawo do obrony, a tym samym dostęp do
materiałów przedstawionych przez wnioskodawcę. Zaznaczono przy tym, że w
postępowaniu o uchylenie immunitetu sędziowskiego nie muszą towarzyszyć
wszystkie gwarancje i instrumenty ochronne towarzyszące prawu do obrony i
możliwe - a w niektórych wypadkach wręcz konieczne - jest wykluczenie dostępu
do dowodów załączonych do wniosku. Należy mieć, jednakże w polu widzenia, iż
takowa decyzja poważnie ogranicza przysługujące sędziemu prawo do obrony,
wobec czego sąd dyscyplinarny winien stwierdzić, iż zapoznanie się z
dokumentacją załączoną do wniosku przez zainteresowanego sędziego lub jego
obrońcę stanowi realne zagrożenie dla prawidłowego biegu postępowania
przygotowawczego. Przyjęty w wymienionym wyroku pogląd zachowuje swoją
aktualność również w przypadku postępowań w przedmiocie zezwolenia na
pociągnięcie do odpowiedzialności karnej dotyczących prokuratorów.
Należy również zauważyć, że prokurator jako organ postępowania
przygotowawczego określa jego przedmiot, zakres i cel, a także wyznacza kierunek
podejmowanych czynności procesowych. Rolą sądu dyscyplinarnego nie jest zatem
samodzielne poszukiwanie argumentów przemawiających za złożonym
zastrzeżeniem. Zastrzeżenie dokonane na podstawie art. 135 § 7 zdanie drugie p.p.
winno zatem wskazywać skonkretyzowane i osadzone w rozpoznawanej sprawie
przesłanki, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonej dokumentacji i są
związane z dobrem postępowania przygotowawczego w tej konkretnej sprawie.
Tylko bowiem wykazanie istnienia rzeczywistego zagrożenia dobra postępowania
przygotowawczego umożliwia przyjęcie, iż zastrzeżenie prokuratora nie ma
arbitralnego charakteru.
I ZI 33/25
5
Śledztwo prowadzone przez Wydział Spraw Wewnętrznych Prokuratury
Krajowej o sygn. akt [...], dotyczy przekroczenia uprawnień służbowych przez
funkcjonariusza publicznego oraz stosowania podstępnych zabiegów i skierowania
bezpodstawnego postępowania karnego wobec innego prokuratora. W toku
prowadzonego postępowania do chwili obecnej wykonano szereg czynności
niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności sprawy, które szczegółowo zostały
wymienione w treści uzasadnienia wniosku i należy uznać, że w zasadniczej części
materiał dowodowy w analizowanej sprawie został już zebrany oraz zabezpieczony.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uznał, iż brak jest okoliczności
uzasadniających odmowę udostępnienia akt X. Y. – prokuratorowi Prokuratury
Okręgowej w R. oraz ustanowionym obrońcom. W ocenie Sądu Najwyższego,
Naczelnik Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej składający wniosek
o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X. Y. – prokuratora
Prokuratury Okręgowej w R. wraz z zastrzeżeniem odnośnie do udostępnienia
załączonych materiałów postępowania przygotowawczego, nie wykazał istnienia
konkretnego i realnego zagrożenia dla dobra przedmiotowego postępowania.
Argumentacja w tym zakresie sprowadza się bowiem jedynie do powoływania
hipotetycznych przypuszczeń ewentualnego zniekształcenia dowodów. Odmowa
udostępnienia zgromadzonej dokumentacji z uwagi na ewentualną możliwość
wpływu na bieg prowadzonego śledztwa, nie została dostatecznie uzasadniona i
brak jest tym samym podstaw do uwzględnienia zastrzeżenia Naczelnika Wydziału
Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej.
Poza tym, prawo dostępu do akt jako zasada wynikająca z art. 135 § 7 p.p.,
jest jedną z podstawowych gwarancji procesowych, jakie prokurator posiada w
postępowaniu o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, której
pozbawienie może nastąpić wyłącznie w drodze wyjątku, a więc w szczególnych
okolicznościach.
Mając na uwadze, że takie okoliczności w niniejszym postępowaniu nie
zachodzą, Sąd Najwyższy nie uwzględnił zastrzeżenia i zezwolił na udostępnienie
w całości załączonych do wniosku dokumentów, a więc zarówno w zakresie części
jawnej akt, jak i niejawnej.
[M. T.]
I ZI 33/25
6
[r.g.]
