I ZI 27/23
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 kwietnia 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)
SSN Zbigniew Korzeniowski
SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca)
Protokolant starszy inspektor sądowy Mariusz Pogorzelski
przy udziale: R. I. - prokuratora Instytutu Pamięci Narodowej - Oddziałowej Komisji
Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w B., SSN Andrzeja Tomczyka -
Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Najwyższego oraz SSN X. Y. - obrońcy sędziego
Sądu Najwyższego w stanie spoczynku X1. Y1.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
na posiedzeniu jawnym w dniu 23 kwietnia 2025 r.
wniosku prokuratora Instytutu Pamięci Narodowej - Oddziałowej Komisji Ścigania
Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w B. z dnia 31 marca 2023 r. o sygn. akt
[…]
w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X1. Y1. -
sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku za czyny z art. 231 § k.k. w zw. z
art. 189 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o
Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu
uchwalił:
I. odmówić zezwolenia na pociągnięcie X1. Y1. - sędziego Sądu
Najwyższego w stanie spoczynku do odpowiedzialności karnej za to,
że:
1. jako funkcjonariusz państwa komunistycznego - sędzia, członek
składu orzekającego Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B.,
działając wspólnie i w porozumieniu z dwoma sędziami,
I ZI 27/23
2
przewodniczącym i drugim członkiem składu, stosował represje wobec
S. K., w ten sposób, że w dniu 27 stycznia 1982 r., w O., obecnie woj.
[…], w postępowaniu karnym, sygn. […], przekroczył swoje
uprawnienia i wydał z naruszeniem prawa wyrok skazujący S. K. za
działanie nie wyczerpujące znamion przypisanego mu przestępstwa z
art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym,
powodując bezprawne pozbawienie wolności S. K. na okres powyżej 7
dni, od daty wydania tego orzeczenia do chwili zwolnienia
pokrzywdzonego z zakładu karnego w dniu 20 września 1982 r., przy
czym było to także poważne prześladowanie S. K. z powodu uznania
go za członka grupy społecznej, opozycyjnej wobec ówczesnego
systemu władzy,
tj. zbrodni komunistycznej oraz przeciwko ludzkości z art. 231 § 1
kk w zb. z art. 189 § 2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18
grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania
Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu;
2. jako funkcjonariusz państwa komunistycznego - sędzia, członek
składu orzekającego Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B.,
działając wspólnie i w porozumieniu z dwoma sędziami,
przewodniczącym i drugim członkiem składu, stosował represje wobec
H. K., w ten sposób, że w dniu 27 stycznia 1982 r., w O., obecnie woj.
[…], w postępowaniu karnym, sygn. […], przekroczył swoje
uprawnienia i wydał z naruszeniem prawa wyrok skazujący H. K. za
działanie nie wyczerpujące znamion przypisanego mu przestępstwa z
art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym,
powodując bezprawne pozbawienie wolności H. K., na okres powyżej
7 dni, od daty wydania wspomnianego orzeczenie do chwili zwolnienia
pokrzywdzonego z zakładu karnego w dniu 28 marca 1983 r., przy
czym było to także poważne prześladowanie H. K. z powodu uznania
go za członka grupy społecznej, opozycyjnej wobec ówczesnego
systemu władzy,
I ZI 27/23
3
tj. zbrodni komunistycznej oraz przeciwko ludzkości z art. 231 § 1
kk w zb. z art. 189 § 2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18
grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania
Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu;
II. obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania.
[M. T.]
UZASADNIENIE
Prokurator Instytutu Pamięci Narodowej – Oddziałowej Komisji Ścigania
Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w B. wnioskiem z dnia 31 marca 2023 r.,
sygn. akt […]., zwrócił się do Sądu Najwyższego o podjęcie uchwały zezwalającej
na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X. Y. - sędziego Sądu Najwyższego w
stanie spoczynku za czyny polegające na tym, że:
1. jako funkcjonariusz państwa komunistycznego - sędzia, członek
składu orzekającego Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B., działając
wspólnie i w porozumieniu z dwoma sędziami, przewodniczącym i drugim
członkiem składu, stosował represje wobec S. K., w ten sposób, że
w dniu 27 stycznia 1982 r., w O., obecnie woj. […], w postępowaniu karnym, sygn.
[…], przekroczył swoje uprawnienia i wydał z naruszeniem prawa wyrok skazujący
S. K. za działanie nie wyczerpujące znamion przypisanego mu przestępstwa z art.
48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, powodując
bezprawne pozbawienie wolności S. K. na okres powyżej 7 dni, od daty wydania
tego orzeczenia do chwili zwolnienia pokrzywdzonego z zakładu karnego w dniu 20
września 1982 r., przy czym było to także poważne prześladowanie S. K. z powodu
uznania go za członka grupy społecznej, opozycyjnej wobec ówczesnego systemu
władzy,
tj. zbrodni komunistycznej oraz przeciwko ludzkości z art. 231 § 1 kk w zb.
z art. 189 § 2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r.
o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu (dalej powoływana jako: ustawa o IPN)
I ZI 27/23
4
2. jako funkcjonariusz państwa komunistycznego - sędzia, członek
składu orzekającego Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B., działając
wspólnie i w porozumieniu z dwoma sędziami, przewodniczącym i drugim
członkiem składu, stosował represje wobec H. K., w ten sposób, że w dniu 27
stycznia 1982 r., w O., obecnie woj. […], w postępowaniu karnym, sygn. […],
przekroczył swoje uprawnienia i wydał z naruszeniem prawa wyrok skazujący H. K.
za działanie nie wyczerpujące znamion przypisanego mu przestępstwa z art. 48 ust.
2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, powodując bezprawne
pozbawienie wolności H. K., na okres powyżej 7 dni, od daty wydania
wspomnianego orzeczenie do chwili zwolnienia pokrzywdzonego z zakładu karnego
w dniu 28 marca 1983 r., przy czym było to także poważne prześladowanie H. K. z
powodu uznania go za członka grupy społecznej, opozycyjnej wobec ówczesnego
systemu władzy,
tj. zbrodni komunistycznej oraz przeciwko ludzkości z art. 231 § 1 kk w zb.
z art. 189 § 2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o IPN
Sąd Najwyższy ustalił następujące okoliczności stanu faktycznego
X. Y. w trakcie swojej kariery zawodowej pełnił m.in. funkcję sędziego
zawodowego w Sądzie Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B., na które to
stanowisko został oddelegowany po wprowadzeniu stanu wojennego
13 grudnia 1981 r. W tym samym czasie na terenie Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej, zaczęły funkcjonować specjalne akty prawne, do których należał m.in.
Dekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (dalej: Dekret) oraz dwa dalsze
dekrety z tej samej daty: o postępowaniach szczególnych w sprawach
o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego oraz
kolejny - o przekazaniu do właściwości sądów wojskowych spraw o niektóre
przestępstwa oraz o zmianie ustroju sądów wojskowych i wojskowych jednostek
organizacyjnych Prokuratury Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w czasie
obowiązywania stanu wojennego.
Dekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym nakładał na sędziów
i prokuratorów szereg obowiązków, których celem było sprawne i szybkie
egzekwowanie represyjnych przepisów stanu wojennego, w tym rozpatrywanie
I ZI 27/23
5
spraw w trybie doraźnym, udział w sądach wojskowych, współpraca z prokuraturą
wojskową i MSW czy obowiązek działania w warunkach „przyspieszonego wymiaru
sprawiedliwości”.
15 grudnia 1981 r. został zatrzymany H. K., zaś 16 grudnia 1981 r. S. K.,
którzy stanęli pod podejrzeniem wywieszenia plakatów zdelegalizowanego NSZZ
„Solidarność” w swoim zakładzie pracy. Śledztwo w tej sprawie zostało wszczęte 17
grudnia 1981 r. w Prokuraturze Rejonowej w B., które było prowadzone w trybie
doraźnym. W tym samym dniu H. K. i S. K. przedstawiono zarzuty popełniania
wspólnie i w porozumieniu przestępstwa z art. 46 § 1 w zw. z art. 48 § 2 i 4 Dekretu
zw. z art. 10 § 2 kk z 1969 r. i wydano postanowienia o tymczasowym aresztowaniu
obu podejrzanych.
Postanowieniem z dnia 18 grudnia 1981 r. sprawa została przekazana
według właściwości do Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w O., gdzie 22
grudnia 1981 r. zostało wydane postanowienie o zamknięciu śledztwa, a następnie
do Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B. został skierowany akt oskarżenia,
gdzie została zarejestrowana pod sygn. […] i przydzielona do rozpoznania w
składzie: przewodniczącego, sędziego por. X1. Y1. oraz członków, sędziego por.
X.2 Y.2 i sędziego ppor. X. Y..
Wyrokiem z dnia 27 stycznia 1982 r., sygn. […], Sąd Pomorskiego Okręgu
Wojskowego w B. uznał H. K. i S. K. za winnych popełnienia zarzucanych im
czynów i H. K. wymierzono karę 3 lat pozbawienia wolności oraz pozbawienia praw
publicznych na okres 2 lat, a S. K. wymierzono karę roku i 6 miesięcy pozbawienia
wolności oraz pozbawienia praw publicznych na okres roku.
W dniu 20 września 1982 r. Sąd Marynarki Wojennej w G. zdecydował o
warunkowym przedterminowym zwolnieniu S. K. z odbycia reszty kary i tego
samego dnia skazany opuścił zakład karny w B.
W dniu 4 stycznia 1983 r. H. K. wystąpił o zastosowanie wobec niego prawa
łaski. Rada Państwa PRL 14 marca 1983 r. zadecydowała o warunkowym
zwolnieniu skazanego z odbycia reszty kary, wyznaczając trzyletni okres próby. H.
K. w dniu 28.03.1983 r. opuścił zakład karny w B.
I ZI 27/23
6
W dniu 8 sierpnia 1983 r. Sąd Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B. na
mocy przepisów ustawy z 21 lipca 1983 r. o amnestii darował H. K. orzeczoną karę
pozbawienia praw publicznych.
Ten sam sąd 25 października 1989 r. wydał postanowienia o przebaczeniu i
puszczeniu w niepamięć czynu, za który skazano S. K. i H. K., zgodnie z
przepisami ustawy abolicyjnej z 29 maja 1989 r.
W dniu 22 kwietnia 1992 r. Naczelny Prokurator Wojskowy wniósł o
wznowienie postępowania, uchylenie wyroku Sądu Pomorskiego Okręgu
Wojskowego w B., sygn. […], z 27 stycznia 1982 r. oraz uniewinnienie S. K. i H. K.
Powodem były nowe okoliczności, nieznane w momencie skazania. Ustalono
mianowicie, że tekst Dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym zaczął
faktycznie obowiązywać od 17 grudnia 1981 r., a więc po dacie czynu, którego
popełnienie przypisano S. K. i H. K. Nie mogli oni zatem odpowiadać za działania
nie stanowiące przestępstwa.
Wyrokiem, sygn. […], z dnia 2 czerwca 1992 r. Izba Wojskowa Sądu
Najwyższego wznowiła postępowanie, uznając, że Dekret z dnia 12 grudnia 1981 r.
o stanie wojennym zaczął faktycznie obowiązywać od 17 grudnia 1981 r., a więc po
dacie czynu, którego popełnienie przypisano S. K. i H. K. i uchyliła zaskarżony
wyrok sądu pierwszej instancji i uniewinniła obu skazanych od przypisanego im
przestępstwa.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgromadzony materiał dowodowy nie dał podstawy do przyjęcia, że w
niniejszej sprawie zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia
przez X. Y. - sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku przestępstw
zarzucanych mu we wniosku prokuratora Instytutu Pamięci Narodowej –
Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w B.
Poza sporem jest, że X. Y. jako podporucznik sędzia sądu wojskowego
orzekał, w okresie stanu wojennego, w Sądzie Pomorskiego Okręgu Wojskowego w
B. na sesjach wyjazdowych tego Sądu, uczestnicząc tym samym w sprawowaniu
wymiaru sprawiedliwości.
I ZI 27/23
7
Poza sporem jest także, że skład Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w
B., w którym uczestniczył sędzia X. Y., orzekający w postępowaniu karnym sygn.
[…], wydał orzeczenie wadliwe. Wadliwość ta wynikała z nowych okoliczności,
nieznanych wcześniej Sądowi Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B. Ustalono, że
Dekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym wprowadzający karalność
czynów, za które zostali skazani S. K. i H. K., zaczął obowiązywać z dniem 17
grudnia 1981 r., a więc po dacie popełnienia wskazanych czynów. Wyżej
wymienieni nie mogli zatem odpowiadać za działania, które w dacie ich
podejmowania nie wypełniały znamion przestępstwa. Powyższe potwierdził Sąd
Najwyższy w wyroku z dnia 2 czerwca 1992 r. sygn. akt Wo 72/92, którym to
wyrokiem uchylono zaskarżony wyrok Sądu II instancji i uniewinniono obu
skazanych od przypisanego im przestępstwa. Z okoliczności tych Prokurator
wywodzi, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadnia przyjęcie, że
sędzia X. Y. w dniu 27 stycznia 1982 r. jako członek składu orzekającego w
postępowaniu karnym Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B., sygn. […],
działając wspólnie i w porozumieniu z dwoma pozostałymi sędziami, dopuścił się
przestępstw przekroczenia uprawnień, poprzez przypisanie S. K. i H. K. czynów z
art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12.12.1981 r. o stanie wojennym. Tymczasem działania
oskarżonych nie wyczerpywały znamion tych deliktów.
Zgodnie z treścią zdania pierwszego art. 80 § 2c u.s.p., stosowanego do
sędziów Sądu Najwyższego na mocy odesłania zawartego w art. 10 § 1 u.SN, sąd
dyscyplinarny rozpatrując wniosek o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do
odpowiedzialności karnej, jest zobligowany do dokonania oceny, czy zachodzi
dostatecznie uzasadnione podejrzenie przestępstwa przez sędziego objętego
wnioskiem. Definicja dostatecznie uzasadnionego podejrzenia popełnienia
przestępstwa z art. 80 § 2c u.s.p. jako przesłanka uchylenia immunitetu sędziego
w świetle orzecznictwa dyscyplinarnego w tym Izby Odpowiedzialności Zawodowej
Sądu Najwyższego nie nasuwa wątpliwości. Podobnie jak definicja zbrodni sądowej,
za której popełnienie sędzia ponosi odpowiedzialność zarówno dyscyplinarną, jak
i karną (zob. uchwały Sądu Najwyższego z 19 września 2023 r., sygn. II ZZP 2/22)
dlatego też uzasadnienie w tym przedmiocie nie jest konieczne.
I ZI 27/23
8
W tym kontekście należy wskazać, że ustawą z 9 czerwca 2022 r. (Dz. U.
poz. 1259) został znowelizowany art. 72 u.SN i od 15 lipca 2022 r. według
zawartego w tej jednostce paragrafu 6 pkt 1 „nie stanowi przewinienia
dyscyplinarnego okoliczność, że orzeczenie sądowe wydane z udziałem danego
sędziego Sądu Najwyższego obarczone jest błędem w zakresie wykładni
i stosowania przepisów prawa krajowego lub prawa Unii Europejskiej lub w zakresie
ustalenia stanu faktycznego lub oceny dowodów”. W uchwale tej stwierdzono: błąd
w zakresie wykładni i stosowania przepisów prawa krajowego lub prawa Unii
Europejskiej lub w zakresie ustalenia stanu faktycznego czy też oceny dowodów,
jeżeli nie stanowi rażącej i oczywistej obrazy przepisów prawa, jako zachowanie
mieszczące się w istocie sprawowania wymiaru sprawiedliwości i przez to legalne,
nie może być podstawą do pociągnięcia członka składu orzekającego do
odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej. Jeżeli zachowanie sędziego, które
odpowiada znamionom typu deliktu dyscyplinarnego określonego w art. 107 § 1
u.s.p. [w przypadku sędziów Sądu Najwyższego – deliktu określonego w art. 72 § 1
u.SN] dotyczy błędu w zakresie wykładni i stosowania prawa krajowego lub prawa
Unii Europejskiej lub w zakresie ustalenia stanu faktycznego czy też oceny
dowodów, to nie stanowi ono przewinienia dyscyplinarnego i nie może
jednocześnie stanowić przestępstwa (por. pkt I lit. a i b wspomnianej uchwały).
Nie powielając obszernych rozważań Sądu Najwyższego zawartych w
uzasadnieniu powołanej uchwały i przytoczonej tam argumentacji, można
stwierdzić, że Sąd Najwyższy dokonując wykładni systemowej i celowościowej
szeregu regulacji będących przedmiotem rozpatrywanego zagadnienia prawnego,
stwierdził, że podstawa wyłączenia odpowiedzialności sędziego przewidziana w art.
107 § 3 pkt 1 u.s.p. (w wypadku sędziów Sądu Najwyższego – w art. 72 § 6 pkt 1
u.SN) ma zastosowanie również na gruncie prawa karnego, gdy podmiotem
odpowiedzialności jest sędzia.
W okolicznościach niniejszej sprawy wskazać należy, że w istocie skład
orzekający w postępowaniu karnym Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B.,
którego członkiem był ówcześnie ppor. X. Y., sygn. […] dopuścił się błędu w
ustaleniach faktycznych, co do znamion przestępstw przypisanych S. K. i H. K.,
uznając, że wypowiedzi zamieszone na plakatach rozwieszanych przez ww.
I ZI 27/23
9
zawierały fałszywe treści, kwalifikując te działania jako wyczerpujące dyspozycję art.
48 ust. 2 dekretu o stanie wojennym, przy czym w uzasadnieniu wyroku nie
przeprowadził analizy, które stwierdzenia w istocie wypełniały znamiona
przypisanego im czynu.
Niemniej jednak powyższe mieści się w kategorii błędu w zakresie
stosowania prawa oraz błędu w zakresie ustaleń faktycznych, co do których
zastosowanie ma treść art. 72 § 6 pkt 1 u.SN., który to przepis oceniany przez
pryzmat wskazań wynikających wprost z uchwały Sądu Najwyższego Izby
Odpowiedzialności Zawodowej z dnia 19 września 2023 r., zmiany stanu prawnego
z okresu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a ponadto regulację prawną przyjętą w
2022 r. (por. art. 107 § 3 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych – dalej jako
u.s.p.) znajduje zastosowanie w sprawie o zezwolenie do pociągnięcia sędziego
Sądu Najwyższego do odpowiedzialności karnej. Przepis ten nie różnicuje
okoliczności wyłączających odpowiedzialność karną w kontekście tego, jakiego
rodzaju błąd został popełniony, a więc czy jest to błędna ocena dowodów, wadliwe
ustalenia faktyczne czy też naruszenie prawa materialnego, jak również czy ten
błąd był usprawiedliwiony czy też nie. W konsekwencji za tego typu działanie,
którego istotą jest jedynie błąd orzeczniczy, sędzia nie ponosi odpowiedzialności
karnej.
Taka też sytuacja ma miejsce w przypadku czynów zarzucanych sędziemu
Sądu Najwyższego w stanie spoczynku X. Y., co do których zgromadzony w
sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, że wskazane wyżej błędy orzecznicze
zostały popełnione intencjonalnie lub w warunkach świadomiej nieumyślności i że
stanowiły element mechanizmu zwalczania opozycji przez państwo totalitarne przy
wykorzystaniu w tym wypadku składu sądu, w którym orzekał wskazany sędzia.
Oceniając zachowanie SSN w stanie spoczynku X. Y. nie można pomijać
również tego, że wyrok w sprawie […] zapadł w okresie obowiązywania Konstytucji
Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r., zgodnie z którą Polska
Rzeczpospolita Ludowa była państwem socjalistycznym, w którym władza należała
do ludu pracującego miast i wsi. Przewodnią siłą polityczną społeczeństwa w
budowie socjalizmu była Polska Zjednoczona Partia Robotnicza. Współdziałanie
I ZI 27/23
10
Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego i
Stronnictwa Demokratycznego stanowiło podstawę Frontu Jedności Narodu w
budowie socjalizmu oraz ich współdziałanie ze stojącymi na gruncie zasad
ustrojowych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej organizacjami i stowarzyszeniami
społecznymi stanowiły podstawę Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala też na przyjęcie, że
doszło do popełnienia przez sędziego w trakcie orzekania w sprawie o sygn. akt […]
tzw. zbrodni sądowej. Odwołując się zatem do konkluzji płynącej z pkt I lit. c
uchwały całego składu Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego z
dnia 19 września 2023 r. (zgodnie z którą brak odpowiedzialności dyscyplinarnej jak
i będący tego konsekwencją brak odpowiedzialności karnej, nie obejmuje sytuacji
wyjątkowych, jak ta wskazana powyżej), należy uznać, że w sprawie nie zaistniała
jakakolwiek okoliczność wyjątkowa, której zaistnienie umożliwia poniesienie przez
sędziego odpowiedzialności karnej. Akceptując wszystkie ustalenia historyczne
przywołane trafnie przez prokuratora, nie sposób uznać, by poza samym faktem
wydania orzeczenia obarczonego wadliwością, istniał dowód wskazujący na
kwalifikowany charakter tej wadliwości, wskazujący zatem z dostatecznym
prawdopodobieństwem, że wyrok będący przedmiotem oceny w niniejszej sprawie,
został wydany z negatywnych pobudek politycznych.
Jak więc stwierdzono, prokurator składając wniosek o uchylenie immunitetu
nie wykazał, by poza wadliwością orzeczniczą, wyrok sądu, w składzie którego
orzekał sędzia X. Y., w jego świadomości był zarazem mechanizmem realizacji
celów państwa totalitarnego, do których należały działania dyskryminacyjne, czy
wręcz eliminacyjne, ze względu na poglądy polityczne.
Ponadto, Sąd Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B., którego członkiem był
ówcześnie ppor. X. Y., sygn. […] wymierzył pierwszemu z oskarżonych karę równą
minimum wynikającemu z trybu doraźnego, a drugiemu z oskarżonych przy
zastosowaniu zasad nadzwyczajnego złagodzenia kary. Należy przypomnieć, że
sprawy o przestępstwo określone w art. 48 ust. 2 dekretu o stanie wojennym,
zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 5 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach
szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania
I ZI 27/23
11
stanu wojennego mogły być rozpoznawane w trybie doraźnym, a zgodnie z art. 4
ust. 1 tego dekretu za przestępstwa podlegające postępowaniu doraźnemu sąd
mógł wymierzyć, bez względu na rodzaj i granice ustawowego zagrożenia danego
przestępstwa, karę zasadniczą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3,
chyba że przepis szczególny przewidywał wyższą dolną granicę ustawowego
zagrożenia.
Uwzględniając powyższe, a zarazem treść dowodów przedstawionych z
wnioskiem, nie sposób uznać, aby powyższy wyrok był czymś więcej niż
orzeczeniem obarczonym błędami w zakresie wadliwego stosowania przepisów
prawa oraz wadliwych ustaleń faktycznych. Z żadnych dowodów zgromadzonych w
sprawie nie wynika, że wydanie wspominanego wadliwego orzeczenia zostało
dokonane z przekroczeniem kompetencji sędziego X. Y. do sprawowania wymiaru
sprawiedliwości, która to kompetencja wynikała z aktu Rady Państwa o powołaniu
na stanowisko sędziowskie.
Ubocznie należy wskazać, że wyrok Sądu Pomorskiego Okręgu
Wojskowego w B. z dnia 27 stycznia 1982 r. został wydany w składzie trzech
sędziów, któremu przewodniczył sędzia X1.Y1., wobec którego Sąd Najwyższy
uchwałą z dnia 12 maja 2025 r., sygn. akt II ZIZ 28/24 utrzymał w mocy uchwałę
Sądu Najwyższego z dnia 09 października 2024 r., nie uwzględniającą wniosku o
zezwolenie ww. sędziego na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej za tożsame
czyny będące przedmiotem niniejszego postępowania.
Uwzględniając powyższe należało stwierdzić, że w odniesieniu do wniosku,
jaki rozpatrywany były w niniejszej sprawie, nie było podstaw do jego uwzględnienia,
wobec czego Sąd Najwyższy orzekł jak uchwale, stosownie rozstrzygając
o kosztach postępowania.
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji uchwały.
[M. T.]
[r.g.]
I ZI 27/23
12