I ZI 10/22
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 8 kwietnia 2026 r.
SSN Marek Siwek
Protokolant st. inspektor sądowy Mariusz Pogorzelski
w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w S. X. Y.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 8 kwietnia 2026 r.
wniosku pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego X.2 Y.2
o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu
Rejonowego w S. X. Y. za to, że latach 2011 i 2012 w S. i R., woj. […], działając
wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą prokuratorem Prokuratury Rejonowej
w S., przekroczył swoje uprawnienia i nie dopełnił obowiązków w związku z
rozpoznawaniem zażalenia X.2 Y.2 w sprawie o sygn. akt [...], czym udzielił
korzyści osobistej przez zaniechanie ścigania i karania protokolantki I. O. i sędziego
Sądu Rejonowego X.1 Y.1 w związku z pełnieniem tej funkcji, czym działał na
szkodę interesu prywatnego X.2 Y.2, tj. za czyn z art. 231 § 1 k.k. i art 229 § 1 k.k.
w zw. z art. 11 § 2 k.k.
na podstawie art. 80 § 2c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów
powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, z późn. zm.)
uchwalił:
I. odmówić zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnej sędziego Sądu Rejonowego w S. X. Y. za czyn wskazany we
wniosku pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego X.2 Y.2 z dnia 3
sierpnia 2021 r.;
II. kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.
I ZI 10/22
2
UZASADNIENIE
Pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego X.2 Y.2 wnioskiem z dnia 3
sierpnia 2021 r. zwróciła się do Sądu Najwyższego o zezwolenie na pociągnięcie
do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w S. X. Y. za to, że latach
2011 i 2012 w S. i R., woj. […], działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną
osobą, prokuratorem Prokuratury Rejonowej w S., przekroczył swoje uprawnienia i
nie dopełnił obowiązków w związku z rozpoznawaniem zażalenia X.2 Y.2 w sprawie
o sygn. akt [...], czym udzielił korzyści osobistej przez zaniechanie ścigania i
karania protokolantki I. O. i sędziego Sądu Rejonowego X.1 Y.1 w związku z
pełnieniem tej funkcji, czym działał na szkodę interesu prywatnego X.2 Y.2, tj. za
czyn z art. 231 § 1 k.k. i art 229 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, na skutek
zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa dokonanego przez X.2 Y.2,
Komenda Powiatowa Policji w S. prowadziła dochodzenie w sprawie o
poświadczenie nieprawdy w protokole rozprawy z dnia 7 września 2010 r. w Sądzie
Rejonowym w R. w sprawie o sygn. akt […] przez protokolantkę I. O.
Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2012 r. dochodzenie to zostało umorzone
wobec stwierdzenia, że nie doszło do popełnienia czynu zabronionego. W tym
samym dniu postanowienie to zostało zatwierdzone przez prokuratora Prokuratury
Rejonowej w S.
Zażalenie na to postanowienie wniósł X.2 Y.2 Prokurator Rejonowy w S. nie
przychylił się do tego zażalenia, w związku z czym pismem z dnia 16 lipca 2012 r.
zostało ono przekazane wraz z aktami sprawy do Sądu Rejonowego w R., gdzie
zostało zarejestrowane pod sygn. akt [...].
W związku ze wskazaną wyżej sprawą sędzia Sądu Rejonowego w R. X. Y.
złożył oświadczenie datowane na 18 lutego 2013 r., z którego wynikało, że nie zna
osobiście ani pokrzywdzonego X.2 Y.2, ani I. O. i nie istnieją żadne okoliczności
tego rodzaju, że mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwości co do jego
bezstronności w sprawie.
I ZI 10/22
3
Zarządzeniem prezesa Sądu Rejonowego w R. z dnia 29 kwietnia 2013 r. do
rozpoznania wskazanej sprawy został wyznaczony sędzia Sądu Rejonowego w R.
X. Y.
Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2013 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w
R. w […] Wydziale Karnym w składzie jednoosobowym tworzonym przez sędziego
Sądu Rejonowego w R. X. Y. nie uwzględnił zażalenia wniesionego przez X.2 Y.2 i
zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.
W dniu 11 czerwca 2014 r. sędzia Sądu Rejonowego w R. X.2 Y.2 na
potrzeby postępowania prowadzonego w sprawie o sygn. akt […] złożył
oświadczenie, że zna osobiście protokolanta I. D. (wcześniej noszącą nazwisko
„O.”) i że okoliczność ta może świadczyć o braku jego bezstronności przy
rozpatrywaniu wskazanej sprawy.
Kwestia złożenia obu tych oświadczeń była przedmiotem postępowania
wyjaśniającego prowadzonego przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego przy
Sądzie Okręgowym w R.. W ramach tego postępowania sędzia X. Y. wyjaśnił, że
do 31 grudnia 2012 r. pełnił obowiązki sędziego Sądu Rejonowego w S., zaś z
dniem 1 stycznia 2013 r. z powodu likwidacji macierzystego Sądu, pełnił on
obowiązki sędziego w Wydziale Zamiejscowym w S. – będącym zamiejscowym
wydziałem Sądu Rejonowego w R.. Na początku 2013 r. prezes Sądu Rejonowego
w R. wyznaczył go do rozpoznania sprawy zalegającej w […] Wydziale Karnym
Sądu Rejonowego w R., która dotyczyła zażalenia X.2 Y.2. W dniu 18 lutego 2013 r.
nie znał więc I. O. i z tego powodu złożył oświadczenie potwierdzające tę
okoliczność.
We wrześniu lub październiku 2013 r. sędzia X. Y. został wyznaczony do
prowadzenia kilkunastu spraw z Wydziału […] i […] Sądu Rejonowego w R. i w
związku z czynnościami wykonywanymi w tychże sprawach nawiązał służbową
znajomość z I. D. Składając zatem oświadczenie na potrzeby sprawy o sygn. akt
[…], wskazał zatem na tę znajomość jako okoliczność uzasadniają jego wyłączenie
od rozpoznania tejże sprawy.
Mając w polu widzenia powyższy stan faktyczny, należy przypomnieć, że
zgodnie z art. 80 § 2c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów
powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, z późn. zm.), sąd dyscyplinarny
I ZI 10/22
4
rozpatrując wniosek o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności
karnej, jest zobligowany do dokonania oceny, czy zachodzi dostatecznie
uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa przez sędziego objętego
wnioskiem. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym spraw
immunitetowych wskazuje się, że pod pojęciem „dostatecznie uzasadnionego
podejrzenia popełnienia przestępstwa” należy rozumieć podejrzenie w pełni
uzasadnione, nie nasuwające żadnych istotnych wątpliwości ani zastrzeżeń,
zarówno co do popełnienia czynu, jak i występowania innych znamion objętych
przez ustawę ramami zasad odpowiedzialności karnej (por. uchwały Sądu
Najwyższego: z dnia 12 czerwca 2003 r., SNO 29/03; z dnia 27 stycznia 2009 r.,
SNO 95/08; z dnia 20 lipca 2011 r., SNO 32/11).
W niniejszej sprawie wnioskodawca kwalifikuje zachowanie sędziego jako
wyczerpujące znamiona przestępstw wskazanych w treści art. 231 § 1 k.k. i art 229
§ 1 k.k.
Zgodnie z art. 231 § 1 k.k. odpowiedzialność karną ponosi funkcjonariusz
publiczny, który przekraczając swoje uprawienia lub nie dopełniając obowiązków,
działa na szkodę interesu publicznego lub interesu prywatnego. Z okoliczności
zaistniałych w sprawie nie wynika, aby sędzia X. Y. nie dopełnił jakiegokolwiek
obowiązku wymaganego przez obowiązujące przepisy prawa lub przekroczył swoje
uprawnienia wynikające z racji sprawowania urzędu sędziego. Oświadczenia o
znajomości z osobą zajmującą stanowisko protokolanta w Sądzie Rejonowym w R.
sędzia ten składał zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy. W świetle jego
wyjaśnień nie zachodzą żadne wątpliwości co do tego, że składając w dniu
18 lutego 2013 r. oświadczenie co do potencjalnych okolicznościach
uzasadniających jego ewentualne wyłączenie od udziału w sprawie o sygn. akt [...],
jako sędzia pełniący na co dzień obowiązki w Wydziale Zamiejscowym w S., nie
znał I. O.. Osobę tę poznał dopiero w końcu 2013 r. podczas wykonywania
obowiązków orzeczniczych w Wydziałach […] i […] Sądu Rejonowego w R., gdzie
urzędniczka ta świadczyła pracę, stąd jego oświadczenie z dnia 11 czerwca 2014 r.
różniło się od tego złożonego 18 lutego 2013 r. Nie sposób też przyjąć, aby
złożenie prawdziwego oświadczenia o tym, że nie zachodzą okoliczności
I ZI 10/22
5
uzasadniające wyłączenie sędziego od udziału w sprawie, mogło być ujmowane
jako działanie szkodzące interesowi publicznemu lub prywatnemu.
Z kolei w myśl art. 229 § 1 k.k. odpowiedzialności karnej podlega sprawca,
który udziela albo obiecuje udzielić korzyści majątkowej lub osobistej osobie
pełniącej funkcję publiczną w związku z pełnieniem tej funkcji. Również i w tym
przypadku żadne dowody zgromadzone w sprawie nie wskazują z minimalnym
nawet prawdopodobieństwem, że sędzia X. Y. swoim zachowaniem wyczerpał
znamiona wskazanego wyżej czynu zabronionego. Wbrew temu, co twierdzi autor
wniosku, nie doszło bowiem do udzielenia korzyści osobistej ani urzędniczce
sądowej I. D., ani sędziemu X.1 Y.1
Wszystko to powoduje, że wniosek o zezwolenie na pociągnięcie sędziego
Sądu Rejonowego w S. X. Y. do odpowiedzialności karnej – jako oczywiście
bezzasadny – nie mógł zostać uwzględniony. Nie zachodzi bowiem jakiekolwiek
prawdopodobieństwo popełnienia przez wymienionego sędziego zarzucanych mu
czynów zabronionych.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy uchwalił jak w sentencji.
[M. T.]
[r.g.]
