I ZB 64/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 czerwca 2026 r.
SSN Małgorzata Bednarek
w sprawie zażalenia Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie
Apelacyjnym w [...] na postanowienie Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2025 r. I ZB
50/25
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
w dniu 25 czerwca 2026 r.,
wniosku obrońcy obwinionego X. Y. o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu
Najwyższego Marię Szczepaniec wymogów niezawisłości i bezstronności w
sprawie II ZO 63/25
na podstawie art. 29 § 10 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
(Dz.U.2024.622 tj. z 2024.04.23)
postanawia: wniosek odrzucić.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy obwinionego SSO X. Y. o
zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego
Sądu Najwyższego Marię Szczepaniec w związku z prowadzoną przed Sądem
Najwyższym, Izbą Odpowiedzialności Zawodowej, sprawą w przedmiocie zażalenia
złożonego przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w
[...] na postanowienie Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2025 r., I ZB 50/25.
I ZB 64/25
2
W części motywacyjnej złożonego wniosku wnioskodawca podniósł, że SSN
Maria Szczepaniec nie daje gwarancji zachowania standardów niezawisłości i
bezstronności przy rozpoznawaniu powyższej sprawy (zarejestrowanej w Sądzie
Najwyższym pod sygn. II ZO 63/25). W tym zakresie wnioskodawca powołał się na
treść wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz uchwałę Sądu Najwyższego z 23 stycznia
2020 r. r., odp. sygn. BSA I-4110-1/20.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Wniosek o stwierdzenie niespełniania w niniejszej sprawie wymogów
niezawisłości i bezstronności przez SSN Marię Szczepaniec podlegał odrzuceniu
z dwóch powodów. W pierwszej kolejności wskazać należy w ślad za
postanowieniem Sądu Najwyższego z 21 maja 2026 r., sygn. III KB 31/26, wraz z
powołanym tamże orzecznictwem Sądu Najwyższego, iż w wyroku z 25 lutego
2026 r., SK 68/25 (OTK ZU A/20026, poz. 40), Trybunał Konstytucyjny stwierdził,
że art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
(Dz.U. z 2024 r. poz. 1267; dalej: „p.u.s.a.”) jest niezgodny z art. 60 w zw. z art. 31
ust. 3 w zw. z art. 2 w zw. z art. 178 ust. 1, art. 179 i art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji
RP. Jednocześnie w punkcie III.8. uzasadnienia doprecyzowano, że już z chwilą
ogłoszenia tego wyroku „przez Trybunał Konstytucyjny na sali rozpraw ustało
domniemanie konstytucyjności skontrolowanych regulacji. Brak niezwłocznej
promulgacji wyroku we właściwym dzienniku urzędowym nie może być rozumiany
jako przeszkoda w jego stosowaniu przez organy władzy publicznej (zob. wyrok TK
z 23 września 2025 r., P 3/25, OTK ZU A/2025, poz. 97). Artykuł 5a p.u.s.a. traci
moc; orzeczenie skutkuje derogacją całego mechanizmu prawnego tzw. testowania
niezawisłości sędziów w toku postępowania sądowoadministracyjnego”. Usunięty w
ten sposób z systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej art. 5a p.u.s.a. wykazuje
daleko idącą zbieżność z unormowaniami art. 29 § 5 i n. ustawy z 8 grudnia 2017 r.
o Sądzie Najwyższym (zwaną dalej u.SN). W szczególności dotyczy to zbieżności
między art. 5a § 1 p.u.s.a. oraz art. 29 § 5 u.SN, które dopuszczają badanie
I ZB 64/25
3
spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z
uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania
po powołaniu. Jedyne różnice w brzmieniu tego przepisu dotyczą elementów
hipotezy tych unormowań i wynikają z faktu, że regulacje te dotyczą innego rodzaju
sądownictwa oraz są inaczej zorganizowane redakcyjnie, przez co odwołują się do
innej numeracji artykułów oraz paragrafów. W zakresie dyspozycji poszczególnych
unormowań obie regulacje są natomiast tożsame lub dalece analogiczne tam, gdzie
ich treść jest zdeterminowana odrębnościami między postępowaniem sądowym i
sądowoadministracyjnym. Istniejące literalne odrębności nie pozwalają przyjąć, że
ocena zgodności odpowiednich regulacji ustawy o Sądzie Najwyższym (art. 29 § 5-
25) z art. 178 ust. 1, art. 179 i art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji RP mogłaby być inna,
niż to zostało stwierdzone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lutego 2026 r.,
SK 68/25. Z tego względu, pomimo braku formalnej derogacji unormowań art. 29 §
5-25 u.SN, czy to na ścieżce legislacyjnej, czy też poprzez wyrok Trybunału
Konstytucyjnego, Sąd Najwyższy stwierdza, że z tych samych racji konstytucyjnych,
które legły u podstaw wyroku w sprawie SK 68/25, ustało również domniemanie
konstytucyjności tych samych unormowań funkcjonujących na gruncie ustawy o
Sądzie Najwyższym jako paragrafy 5-25 w art. 29 u.SN.
Niezależnie od niedopuszczalności wniosku z ww. przyczyn, podlegałby on
również odrzuceniu, gdyby domniemanie jego konstytucyjności nie zostało
uchylone jako wtórny efekt wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lutego 2026 r.,
SK 68/25, a to ze względu na braki formalne wniosku, o których mowa w art. 29 § 9
pkt 2 u.SN, stanowiących podstawę jego odrzucenia w świetle art. 29 § 10 u.SN.
Zgodnie bowiem z art. 29 § 5 u.SN dopuszczalne jest badanie spełnienia
przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności
z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania
po powołaniu, na wniosek uprawnionego, jeżeli w okolicznościach danej sprawy
może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności,
mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących
uprawnionego oraz charakteru sprawy (tzw. test niezawisłości i bezstronności
sędziego). Artykuł 29 § 9 uSN stanowi, że wniosek inicjujący test niezawisłości i
bezstronności sędziego powinien – pod rygorem jego odrzucenia bez wezwania do
I ZB 64/25
4
usunięcia braków formalnych (art. 29 § 10 u.SN) – czynić zadość wymaganiom
przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia,
że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w § 5 (pkt 1) oraz
przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami
na ich poparcie (pkt 2).
W założeniu ustawodawcy wniosek ma zmierzać do stwierdzenia
niespełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów (naruszenia standardu)
niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie, powinien zatem wskazywać
okoliczności, do których odwołuje się art. 29 § 5 u.SN tj.:
1. towarzyszące powołaniu danego sędziego Sądu Najwyższego,
2. dotyczące jego postępowania po powołaniu, które mogą wywoływać
uzasadnione wątpliwości co do spełnienia przezeń wymagań niezawisłości
i bezstronności,
3. świadczące o tym, że tak ujęty deficyt niezawisłości bezstronności, może
oddziaływać na wynik konkretnej sprawy, z uwzględnieniem okoliczności
dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.
Brak któregokolwiek z tych trzech elementów musi skutkować uznaniem,
że wniosek nie spełnia wymagań określonych w art. 29 § 9 u.SN.
Wbrew wskazanym wymogom, wnioskodawca nie wskazał żadnych
okoliczności towarzyszących powołaniu SSN Marii Szczepaniec na urząd sędziego
Sądu Najwyższego ani okoliczności dotyczących jego postępowania po powołaniu,
które wypełniałyby ustawowe przesłanki z art. 29 § 9 u.SN. Nie są takimi
okolicznościami - okoliczności prawne w oparciu, o które odbyła się procedura
oceny kandydatów na urząd sędziego Sądu Najwyższego dokonana przez Krajową
Radę Sądownictwa.
Wniosek nie zawiera też żadnych dowodów, o których mowa w art. 29
§ 5 u.SN, a które by świadczyły o kierunkowym nastawieniu do sprawy, w której
sędzia Sądu Najwyższego Maria Szczepaniec miałaby orzekać.
Mając powyższe okoliczności na uwadze orzeczono jak w części
dyspozytywnej nn. postanowienia.
I ZB 64/25
5
[M. T.]
[r.g.]
