I ZB 57/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 4 grudnia 2025 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie adw. M. C.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 4
grudnia 2025 roku wniosku adw. A. T. - obrońcy adw. M. C. o zbadanie spełnienia
wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Pawła Wojciechowskiego w
sprawie o sygn. II ZK 55/25,
wniosek odrzucić.
postanowił:
UZASADNIENIE
W sprawie kasacyjnej, oznaczonej sygnaturą II ZK 55/25, skarżący wniósł o
stwierdzenie, że sędzia Sądu Najwyższego Paweł Wojciechowski, wyznaczony do
składu do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie spełnia wymogów niezawisłości i
bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i
postępowania po powołaniu oraz wyłączenie go od rozpoznania tej sprawy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Jednym z wymagań formalnych wniosku złożonego przez pozwanego jest
"przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie" (art. 29 § 9 pkt 2 ustawy z
I ZB 57/25
2
dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, tekst jedn. z 2024 r., poz. 622, zwana
dalej u.s.n.).
Z kolei na podstawie art. 29 § 5 u.s.n. żądanie spełnienia przez sędziego
Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności należy uzasadnić
okolicznościami danej sprawy mogącymi doprowadzić do naruszenia standardu
niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z
uwzględnieniem okoliczności dotyczących składającego wniosek oraz charakteru
sprawy.
Wnioskodawca w ogóle nie odniósł się do okoliczności sprawy II ZK 55/25, z
wniosku nie wiadomo co jest przedmiotem sprawy. Przy tym pominięcie
okoliczności sprawy nie jest przeoczeniem. Wnioskodawca podniósł, że sprzeczne
z prawem będzie rozpoznanie ich skargi kasacyjnej przez sędziego powołanego na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa po wejściu w życie nowelizacji ustawy o KRS
z 8 grudnia 2017 r. Jednak Sąd Najwyższy, jak każdy organ władzy
Rzeczypospolitej Polskiej, działa na podstawie i w granicach prawa (art. 7
Konstytucji RP). Wnioskodawca powołując się na orzeczenia TSU i ETPC nie
wskazał przepisu prawa unijnego lub Konwencji o ochronie praw człowieka i
podstawowych wolności, z którymi powoływanie sędziów po wejściu w życie
nowelizacji ustawy o KRS z 8 grudnia 2017 r. byłoby sprzeczne. Ponadto
hipotetyczna sprzeczność ustawy z Konwencją lub prawem unijnym byłaby
podstawą do orzekania z pominięciem ustawy (art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji) tylko w
przypadku zawierania przez prawo międzynarodowe normy mogącej być podstawą
rozstrzygnięcia. Tymczasem prawo unijne i Konwencja nie regulują podstaw
wniosku o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i
bezstronności, więc nie mogą być stosowane dla oceny wniosku. Gdyby nawet
powołane przez wnioskodawcę orzecznictwo SN i ETPC prowadziło do wniosku, że
prawo unijne lub Konwencja wymagają istnienia w prawie krajowym wniosku o
zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności i na
dodatek ustawa o Sądzie Najwyższym reguluje tę instytucję niezgodnie z prawem
unijnym lub Konwencją, to odpowiednia zmiana ustawy należy do władzy
ustawodawczej. Także Trybunał Konstytucyjny mógłby jedynie stwierdzić
niezgodność tych przepisów z prawem międzynarodowym, lecz nie mógłby
I ZB 57/25
3
zastąpić ustawodawcy w stworzeniu nowej normy w miejsce norm, które na mocy
wyroku TK miałyby utracić moc prawną.
Ustawodawca w art. 29 § 5 u.s.n. wykluczył abstrakcyjne badanie spełnienia
przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, bez związku ze sprawą, i
dopuścił stosowanie tej instytucji tylko, gdy w okolicznościach konkretnej sprawy
pozostałe fakty przytoczone na uzasadnienie wniosku wskazują na możliwość
braku niezawisłości lub bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu tej konkretnej
sprawy.
Możliwość braku niezawisłości lub bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu
konkretnej sprawy jest podstawą wyłączenia sędziego SN na podstawie art. 41 § 1
k.p.k. Ustawodawca wprowadził dodatkowy wniosek o wyłączenie, uregulowany w
art. 29 § 5-25 u.s.n., w celu umożliwienia stronie podniesienia okoliczności
towarzyszących powołaniu sędziego Sądu Najwyższego w ramach uzasadniania
zagrożenia braku niezawisłości lub bezstronności przy rozstrzyganiu tej konkretnej
sprawy. Art. 29 § 3 u.s.n. zabrania składowi Sądu Najwyższego, rozpoznającemu
wniosek o wyłączenie, oceny zgodności z prawem powołania sędziego lub
wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu
wymiaru sprawiedliwości. Nie jest ostra granica między oceną okoliczności
towarzyszących powołaniu sędziego jako mogących wywołać uzasadnioną
wątpliwość co do bezstronności sędziego w konkretnej sprawie, a oceną
uprawnienia tego sędziego do wykonywania zadań z zakresu wymiaru
sprawiedliwości w ogólności. Wniosek uregulowany w art. 29 § 5-25 u.s.n.
przesądza o legalności uwzględnienia okoliczności towarzyszących powołaniu
sędziego przy rozstrzyganiu wniosku o wyłączenie sędziego w tym trybie. Poza tą
jedną różnicą przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie z art. 41 § 1 k.p.k. oraz
z art. 29 § 5 u.s.n. w istocie są takie same - są to okoliczności stanowiące
zagrożenie dla bezstronności sędziego, a przynajmniej mogące wywoływać
wątpliwości w tym zakresie u stron. Wyłączenie sędziego od wszystkich spraw ze
względu na jego powołanie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa po wejściu w
życie nowelizacji ustawy o KRS z 8 grudnia 2017 r., wprost narusza art. 29 § 3
u.s.n. oraz służy osiągnięciu celu sprzecznego z art. 180 pkt 1 i 2 Konstytucji.
I ZB 57/25
4
Wnioskodawca świadomie pominął element uzasadnienia wniosku konieczny
do jego merytorycznego rozpoznania, a tym samym wniosek podlega odrzuceniu
na podstawie art. 29 § 9 pkt 2 i § 10 u.s.n.
[r.g.]
