I ZB 42/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Bednarek
Dnia 18 lipca 2025 r.
w sprawie r.pr. M. Z.
ukaranej za czyn z art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych i in.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
w dniu 18 lipca 2025 r.,
wniosku ukaranego o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego
Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie II ZK
25/25
na podstawie art. 29 § 10 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
(Dz.U.2024.622 tj. z 2024.04.23)
postanawia:
wniosek odrzucić.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy ukaranego radcy prawnego
M. Z. o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego
Sądu Najwyższego Tomasza Demendeckiego w związku z prowadzoną przed
Sądem Najwyższym, Izbą Odpowiedzialności Zawodowej, sprawą w przedmiocie
kasacji od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców
Prawnych z 20 maja 2024 r., sygn. […]
W części motywacyjnej złożonego wniosku wnioskodawca podniósł, że SSN
Tomasz Demendecki może nie dawać gwarancji zachowania standardów
niezawisłości i bezstronności przy rozpoznawaniu powyższej sprawy
(zarejestrowanej w Sądzie Najwyższym pod sygn. II ZK 25/25). W tym zakresie
wnioskodawca powołał się na treść uchwały Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020
I ZB 42/25
2
r., sygn. BSA I-4110-1/20. Nadto sędzia ten orzeka w Izbie Odpowiedzialności
Zawodowej, której - jak to określił wnioskodawca - legalność podważyła w swoim
orzeczeniu Przewodnicząca jednego z wydziałów tej Izby – SSN Barbara
Skoczkowska – co już samo w sobie – zdaniem wnioskodawcy nie daje gwarancji
bezstronności i nie realizuje prawa do sprawiedliwego procesu dla strony. Nadto
wnioskodawca powołał się na stanowisko Stowarzyszenia […], które miało
przygotować ranking 12 kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu
Najwyższego, a z którego wynikało, że sędzia ten nie zajmuje żadnych stanowisk
politycznych, nie był członkiem partii politycznej przed powołaniem na stanowisko
sędziego a z doniesień medialnych wynika, że utrzymuje kontakty z innym sędzią,
byłym wiceministrem sprawiedliwości, który też zadawał pytania do Trybunału
Konstytucyjnego ograniczające – zdaniem wnioskodawcy - kompetencje Sądu
Najwyższego w zakresie bezstronności sądu, nie ma też doświadczenia
orzeczniczego, przez kilka lat – przed objęciem urzędu sędziego Sądu
Najwyższego toczyło się wobec tego sędziego postępowanie dyscyplinarne, które
zakończyło się umorzeniem a nominację do Sądu Najwyższego odebrał wbrew
orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnioskodawca również przywołał
szereg orzeczeń tak Sądu Najwyższego, jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Zgodnie z art. 29 § 5 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
(Dz.U.2024.622 tj. z 2024.04.23 – zw. dalej uSN) dopuszczalne jest badanie
spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości
i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu
i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, jeżeli
w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu
niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy
z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy
(tzw. test niezawisłości i bezstronności sędziego). Artykuł 29 § 9 uSN stanowi, że
wniosek inicjujący test niezawisłości i bezstronności sędziego powinien – pod
I ZB 42/25
3
rygorem jego odrzucenia bez wezwania do usunięcia braków formalnych (art. 29 §
10 uSN) – czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego,
a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki,
o których mowa w § 5 (pkt 1) oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających
żądanie wraz z dowodami na ich poparcie (pkt 2).
W założeniu ustawodawcy wniosek ma zmierzać do stwierdzenia
niespełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów (naruszenia standardu)
niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie, powinien zatem wskazywać
okoliczności, do których odwołuje się art. 29 § 5 uSN tj.:
1. towarzyszące powołaniu danego sędziego Sądu Najwyższego,
2. dotyczące jego postępowania po powołaniu, które mogą wywoływać
uzasadnione wątpliwości co do spełnienia przezeń wymagań niezawisłości
i bezstronności,
3. świadczące o tym, że tak ujęty deficyt niezawisłości bezstronności, może
oddziaływać na wynik konkretnej sprawy, z uwzględnieniem okoliczności
dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.
Brak któregokolwiek z tych trzech elementów musi skutkować uznaniem,
że wniosek nie spełnia wymagań określonych w art. 29 § 9 uSN.
Wbrew wskazanym wymogom, wnioskodawca nie wskazał żadnych
konkretnych okoliczności towarzyszących powołaniu SSN Tomasza
Demendeckiego na urząd sędziego Sądu Najwyższego ani okoliczności
dotyczących jego postępowania po powołaniu, które wypełniałyby ustawowe
przesłanki z art. 29 § 9 uSN. Nie są takimi okolicznościami - okoliczności dot.
sytuacji prawnej sędziego przed powołaniem na urząd sędziego Sądu Najwyższego,
zwłaszcza, że wzmiankowane przez wnioskodawcę postępowanie dyscyplinarne
zakończyło się umorzeniem. Natomiast co do pozostałych okoliczności
uzasadnienie przedmiotowego wniosku sprowadza się jedynie do stwierdzeń, które
odnoszą się do znajomości z innym sędzią i ogólnych poglądów sędziego
o charakterze prawnym nie odnoszących się do przedmiotu sprawy.
Wniosek też nie zawiera żadnych dowodów, o których mowa w art. 29
§ 5 uSN, a które by świadczyły o kierunkowym nastawieniu do sprawy, w której
sędzia Sądu Najwyższego Tomasz Demendecki miałby orzekać. Powoływanie się
I ZB 42/25
4
natomiast przez wnioskodawcę na okoliczności subiektywnie oceniane, mające
przy tym charakter publicystyczny, przez wskazane przez autora wniosku podmioty
- nie jest wystarczające do przyjęcia, że wniosek spełnia przesłanki określone w art.
29 § 5 i n. uSN.
W związku z powyższym wniosek podlegał odrzuceniu o czym postanowiono
w części dyspozytywnej niniejszego postanowienia.
[M. T.]
[r.g.]
