I UZ 30/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 12 marca 2025 r.
SSN Piotr Prusinowski
w sprawie z odwołania D. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych
o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawnych,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 12 marca 2025 r.,
zażalenia odwołującej się Spółki na postanowienie Sądu Apelacyjnego
w Katowicach z dnia 14 października 2024 r., sygn. akt III AUa 624/23,
uchyla postanowienie.
[SOP]
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Katowicach, postanowieniem z dnia 14 października
2024 r., odrzucił skargę kasacyjną spółki. Skarga została wniesiona od wyroku
Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 maja 2024 r., który w punkcie
pierwszym zmienił częściowo zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego i oddalił
odwołanie w zakresie uznania za prawidłowe stanowiska odwołującej się
przedstawione we wniosku o interpretację.
W sprawie tej, zarządzeniem z 17 września 2024 r. Sąd Apelacyjny wezwał
pełnomocnika odwołującej się spółki do uzupełnienia braków formalnych skargi
kasacyjnej przez nadesłanie pełnomocnictwa do reprezentowania strony przed
Sądem Najwyższym oraz wskazanie sposobu obliczenia podanej wartości
I UZ 30/24
2
przedmiotu zaskarżenia w terminie tygodniowym od daty doręczenia wezwania pod
rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Korespondencja zawierająca wezwanie
została odebrana przez pełnomocnika w dniu 23 września 2024 r. Pismem z dnia
30 września 2024 r. pełnomocnik nadesłał do Sądu Apelacyjnego pełnomocnictwo,
kopię pełnomocnictwa poświadczoną za zgodność z oryginałem oraz odpisy skargi.
Pełnomocnik nie przedstawił sposobu wyliczenia podanej wartości przedmiotu
zaskarżenia.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że przedmiotem
postępowania było wydanie pisemnej interpretacji przepisów w zakresie podlegania
ubezpieczeniom społecznym przez cudzoziemców - obywateli Republiki Ukrainy.
W konsekwencji uznano, że sprawa dotyczy prawa majątkowego. Wobec tego
skarga kasacyjna w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych
jest niedopuszczalna, kiedy wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa od
dziesięciu tysięcy złotych. Następnie przytoczono art. 3984 § 3 k.p.c.,
przypominając, że w sprawach o prawa majątkowe, skarga powinna zawierać
oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia.
W ocenie Sądu, pełnomocnik ubezpieczonej nie uczynił zadość wezwaniu do
wskazania sposobu wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia. Sąd Apelacyjny
podkreślił, że przedmiotem sprawy jest wydanie pisemnej interpretacji przepisów, a
co za tym idzie, nie jest to sprawa, w której niezależnie od wartości przedmiotu
zaskarżenia przysługiwałaby skarga kasacyjna. Wobec tego zdaniem Sądu kwestia
odpowiedniego wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia jest priorytetowa.
W konsekwencji stwierdzono, że odwołująca się nie uzupełniła braków formalnych
skargi kasacyjnej w terminie, a braki są tego rodzaju, że uniemożliwiają nadanie
sprawie dalszego biegu, i w konsekwencji skargę kasacyjną należało odrzucić.
Postanowienie Sądu Apelacyjnego zaskarżył w całości zażaleniem
pełnomocnik odwołującej się, zarzucając naruszenie art. 3984 § 3 k.p.c. przez
przyjęcie, że w sprawie konieczne jest wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia,
podczas gdy meritum przedmiotowego postępowania jest uznania prawa, a nie
roszczenie majątkowe dające się określić jako wartość przedmiotu zaskarżenia.
W razie niepodzielenia przez Sąd Najwyższy tego zarzutu, wskazano na
naruszenie art. 3982 § 1 k.p.c. przez przyjęcie, że w sprawie wniesienie skargi
I UZ 30/24
3
kasacyjnej jest warunkowane wysokością wartości przedmiotu zaskarżenia w
minimalnej kwocie 10 000 złotych, podczas gdy w sprawach o objęcie obowiązkiem
ubezpieczenia społecznego skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości
przedmiotu zaskarżenia. Zarzucono wreszcie naruszenie art. 3984 § 3 k.p.c. przez
przyjęcie, że brak wskazania sposobu wyliczenia wartości przedmiotu sporu
stanowi brak formalny wniesionej skargi kasacyjnej, podczas gdy przepis nakłada
na skarżącego jedynie obowiązek wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia, a
nie sposobu wyliczenia tej wartości. W konsekwencji wniesiono o uchylenie
postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie okazało się uzasadnione, a wobec tego postanowienie podlega
uchyleniu.
Zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w
sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia w
sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych jest niższa niż
10 000 zł. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga
kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach
o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem
ubezpieczenia społecznego.
Sprawa o wydanie pisemnej interpretacji na wniosek złożony w trybie art. 34
ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (jednolity tekst: Dz.U. z
2024 r., poz. 236 ze zm.), podobnie jak w przypadku uprzednio obowiązującego
art. 10 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (ostatni
jednolity tekst: Dz.U. z 2017 r., poz. 2168 ze zm.), jest sprawą o prawa majątkowe
w rozumieniu art. 3982 § 1 k.p.c. Przedmiot interpretacji może dotyczyć zaistniałego
stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych. Nadmierne semantyczne przywiązanie
do terminu „wydanie interpretacji przepisów” nie jest zabiegiem poprawnym, skoro
interpretacja wiąże się z konkretnym zagadnieniem i nie ma charakteru całkowicie
abstrakcyjnego, mimo że może dotyczyć zdarzenia przyszłego. W takim razie
oceniając dopuszczalność skargi kasacyjnej należy mieć na uwadze faktyczny
I UZ 30/24
4
przedmiot sporu, który nie musi stanowić synonimu z oznaczeniem
terminologicznym identyfikującym sprawę. Jako wzorzec oceny powinno przyjąć się
założenie, że jeżeli sprawa stanowiłaby odwołanie od decyzji organu rentowego w
trybie podstawowym i z tej racji dopuszczalne byłoby wniesienie skargi kasacyjnej,
to te same okoliczności zadecydują o dopuszczalności skargi w sprawie o wydanie
interpretacji. Subsumcja w takiej sprawie wymaga analizy normy z art. 3982 § 1 zd.
drugie k.p.c. i oceny, czy sprawa de facto nie dotyczy jednego z zagadnień w nim
wymienionych. Tym samym Sąd Najwyższy w niniejszym składzie potwierdza
trafność i aktualność twierdzeń zawartych między innymi w postanowieniach Sądu
Najwyższego: z dnia 15 listopada 2018 r., I UZ 42/18 (LEX nr 2577418) czy z dnia
24 marca 2015 r., II UZ 1/15 (LEX nr 1666892).
Wobec powyższego konieczne jest ustalenie treści wniosku o wydanie
pisemnej interpretacji, na skutek którego organ rentowy wydał decyzję będącą
przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Nie ulega wątpliwości, że w
rozpoznawanym przypadku spór dotyczył obowiązku podlegania ubezpieczeniom
cudzoziemców zatrudnianych przez skarżącą. U podstaw sprawy leży wobec tego
zagadnienie stosunku ubezpieczenia społecznego (powstanie tytułu do
ubezpieczenia społecznego). Oznacza to, że skarga kasacyjna przysługuje
niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.
Niezależnie od tego, trzeba wskazać, że uzasadniony okazał się zarzut
naruszenia art. 3984 § 3 k.p.c. z uwagi na przyjęcie przez Sąd Apelacyjny, że brak
wskazania sposobu wyliczenia wartości przedmiotu sporu w tej konkretnej sprawie
stanowi brak formalny wniesionej skargi kasacyjnej. Wartość przedmiotu
zaskarżenia została wskazana przez skarżącego, a wobec tego Sąd nie mógł
stwierdzić, że z tego powodu jest możliwe odrzucenie skargi. Sąd Najwyższy miał
na względzie stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 18 listopada 2014 r.,
II UZ 48/14 (LEX nr 1565768), w którym, z jednej strony, potwierdzono, że
wskazanie sposobu wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia nie jest elementem
pisma, które powinna zawierać skarga kasacyjna, z drugiej jednak zauważył, że
określenie kwoty mieszczącej się w ramach dopuszczalności skargi kasacyjnej
wymaga odpowiedniego wyliczenia. Oznacza to, że nie wystarczy tylko wskazanie
odpowiednio wysokiej kwoty. Jeżeli dopiero przedstawienie sposobu jej wyliczenia
I UZ 30/24
5
umożliwia sprawdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia przez sąd, to wezwanie
do przedstawienia sposobu wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżania jest
wezwaniem do usunięcia braku formalnego skargi. Sąd Najwyższy zastrzegł przy
tym, że w sprawach, w których dopuszczalność środka zaskarżenia zależy od
wartości przedmiotu zaskarżenia, sąd ma obowiązek sprawdzenia wartości
oznaczonej przez skarżącego i zarządzenia w tym celu dochodzenia, a podstawą
jego działania są przepisy regulujące dopuszczalność środka oraz skutki
wynikające z jego niedopuszczalności (por. postanowienia Sądu Najwyższego z
dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 71/97, "Wokanda" 1997 nr 7, z dnia 7 lipca 1997 r.,
II CKN 257/97, niepubl., i z dnia 22 listopada 2007 r., II UZ 37/07, OSNP 2009 nr 1-
2, poz. 30). W niniejszej sprawie wobec ustalenia, że skarga kasacyjna przysługuje
niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia, nie można potwierdzić, iż
wezwanie do przedstawienia sposobu wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżania
jest wezwaniem do usunięcia braku formalnego skargi. Oznacza to, że należy
uznać za błędne restrykcyjne stanowisko Sądu drugiej instancji, iż w
rozpoznawanym przypadku skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2
k.p.c., z uwagi na nieusunięcie w terminie jej braków formalnych.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.
w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie.
T.L.
[a.ł]
