I USKP 92/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 listopada 2025 r.
SSN Robert Stefanicki (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Leszek Bielecki
SSN Renata Żywicka
w sprawie z odwołania P. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Częstochowie
o datę przyznania prawa do emerytury,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 17 listopada 2025 r.,
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt III AUa 105/24,
oddala skargę kasacyjną.
UZASADNIENIE
W wyroku z 14 marca 2024 r., sygn. akt III AUa 105/24, Sąd Apelacyjny w
Katowicach – w sprawie z odwołania P. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń
Społecznych Oddziałowi w Częstochowie o datę przyznania prawa do emerytury –
oddalił apelację organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z
6 grudnia 2023 r., sygn. akt IV U 766/23.
I USKP 92/25
2
Decyzją z 14 sierpnia 2023 r. (zaskarżoną w niniejszym postępowaniu) organ
rentowy odmówił ubezpieczonemu P. K. ponownego ustalenia wysokości przyznanej
emerytury i podjęcia jej wypłaty od dnia spełnienia wymaganych warunków, tj. od 24
maja 2022 r., ponieważ wniosek o ustalenie daty początkowej prawa do emerytury
złożył po uprawomocnieniu się decyzji z 26 kwietnia 2023 r. (decyzji o przyznaniu
prawa do emerytury).
W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony zarzucił zaskarżonej decyzji
naruszenie art. 31zy9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach
związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych
chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2025 r.,
poz. 764; dalej jako: „ustawa covidowa”), który umożliwia nabycie prawa do
świadczenia od dnia, w którym zostały spełnione przesłanki do jego nabycia, nie
zawiera żadnych ograniczeń i dodatkowych kryteriów, a zwłaszcza nie wskazuje, że
wniosek w sprawie świadczenia długoterminowego (formularz ERO) należy złożyć
przed uprawomocnieniem się decyzji przyznającej świadczenie emerytalne.
Wyrokiem z 6 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Częstochowie zmienił
zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury za okres od
1 marca 2020 r. do 28 lutego 2023 r. W podstawie faktycznej swojego wyroku Sąd
pierwszej instancji przedstawił następujące ustalenia. Ubezpieczony (ur. 24 maja
1952 r.) 31 marca 2023 r. złożył wniosek o emeryturę. Organ rentowy prawomocną
decyzją z 26 kwietnia 2023 r. przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury,
poczynając od 1 marca 2023 r., tj. od miesiąca, w którym został złożony wniosek o
świadczenie. 31 lipca 2023 r. ubezpieczony złożył oświadczenie w sprawie
świadczenia długoterminowego dotyczące przyznania/ponownego ustalenia
wysokości/podjęcia wypłaty świadczenia - od dnia spełnienia warunków, w którym
wniósł o ponowne ustalenie wysokości przyznanego świadczenia od dnia spełniania
wymaganych warunków, nie wcześniej niż od 1 marca 2020 r. oraz o podjęcie
wypłaty przyznanego świadczenia, od dnia spełnienia wymaganych warunków, nie
wcześniej niż od 1 marca 2020 r. W następstwie tego wniosku organ rentowy wydał
zaskarżoną decyzję z 14 sierpnia 2023 r. Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony,
składając 31 marca 2023 r. wniosek o emeryturę, nie miał świadomości, że na mocy
przepisów covidowych może domagać się przyznania emerytury za okres przeszły tj.
I USKP 92/25
3
od momentu spełnienia warunków nabycia prawa do tego świadczenia. Informacji w
tym przedmiocie nie udzielił mu także pracownik Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych w Myszkowie, gdzie osobiście składał wniosek o świadczenie.
Uwzględniając odwołanie, Sąd pierwszej instancji przedstawił, że zgodnie z
art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251; dalej jako: „ustawa
emerytalna”) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje
emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla
kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i
184. W myśl art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej, prawo do świadczeń określonych w
ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia
tego prawa, z zastrzeżeniem ust. 2. Jeżeli ubezpieczony pobiera zasiłek chorobowy,
świadczenie rehabilitacyjne lub wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy
wypłacane na podstawie przepisów Kodeksu pracy, prawo do emerytury, renty z
tytułu niezdolności do pracy lub renty szkoleniowej powstaje z dniem zaprzestania
pobierania tego zasiłku, świadczenia lub wynagrodzenia (ust. 2). Zgodnie z art. 129
ust. 1 ustawy emerytalnej, świadczenia wypłaca się, poczynając od dnia powstania
prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono
wniosek lub wydano decyzję z urzędu, z uwzględnieniem ust. 2.
Sąd pierwszej instancji powołał regulację określoną w art. 31zy9 ust. 1 ustawy
covidowej, zgodnie z którą, osobom, które w okresie 30 dni po ustaniu
obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii związanych z
COVID-19 zgłoszą wniosek o przyznanie, ponowne ustalenie wysokości lub podjęcie
wypłaty emerytury, renty lub innego świadczenia o charakterze długoterminowym, do
którego przyznania właściwy jest organ rentowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
prawo do świadczenia, prawo do świadczenia w ponownie ustalonej wysokości lub
wypłata świadczenia przysługuje, na ich żądanie wyrażone w formie oświadczenia,
od dnia, w którym zostały spełnione warunki do przyznania, ponownego ustalenia
wysokości lub podjęcia wypłaty świadczenia, nie wcześniej jednak niż od dnia
1 marca 2020 r.
Sąd Okręgowy podał, że z zestawienia przywołanych powyżej przepisów
jednoznacznie wynika, że aktualnie jedyną przesłanką nabycia prawa do emerytury,
I USKP 92/25
4
o której stanowi art. 24 ustawy emerytalnej (emerytura powszechna lub emerytura z
powszechnego wieku emerytalnego), jest osiągnięcie określonego w tym przepisie
wieku emerytalnego, które z mocy prawa (art. 100 ustawy emerytalnej) powoduje
nabycie prawa do emerytury. Decyzja „przyznająca” ubezpieczonemu prawo do
emerytury ma de facto charakter deklaratoryjny, tj. nie tyle tworzy prawo do
świadczenia, ile formalnie potwierdza jego istnienie. Odrębną kwestię stanowi
natomiast moment podjęcia przez organ rentowy wypłaty nabytego przez
ubezpieczonego świadczenia, który co do zasady nie może być wcześniejszy, niż
data złożenia przez uprawnionego wniosku w tym przedmiocie (art. 129 ust. 1 ustawy
emerytalnej). Sąd Okręgowy zaznaczył, że wyłom w powyższej regule został
uczyniony w art. 31zy9 ust. 1 ustawy covidowej, który wprost dopuścił możliwość
złożenia wniosku o wypłatę świadczenia za okres przeszły - od momentu spełnienia
wszystkich przesłanek nabycia prawa do świadczenia, nie wcześniej jednak niż od
1 marca 2020 r. Powyższy przepis nie zawiera żadnych ograniczeń co do daty, do
której może zostać złożony wniosek o świadczenie za okres przeszły, a zwłaszcza
nie stanowi, aby wniosek taki można było złożyć jedynie do momentu
uprawomocnienia się decyzji przyznającej prawo do świadczenia, którego na mocy
tego wniosku ubezpieczony domaga się za okres przeszły. Sąd Okręgowy podał, że
w tym zakresie organ rentowy sam stworzył taki warunek, który nie jest przewidziany
w ustawie. Organy administracji publicznej nie są jednak uprawnione do tworzenia
prawa, a jedynie zobowiązane są do stosowania prawa ustanowionego przez
właściwe organy państwowe.
Przepis ustawy covidowej nie zawiera szczegółowego uregulowania, w jaki
sposób oświadczenie to (wniosek o świadczenia za okres przeszły) powinno być
złożone (tj. jak powinno ono wyglądać, czy np. powinno być złożone na formularzu,
czy wystarczy wniosek własnoręczny, czy trzeba swoje żądanie umotywować np.
trwającym stanem epidemii), nie odsyła również w tym zakresie do aktów
wykonawczych. Nie wynika z niego także, że oświadczenie musi być złożone do
momentu uprawomocnienia się decyzji.
Sąd drugiej instancji – rozpoznając apelację organu rentowego od
powyższego wyroku Sądu pierwszej instancji – podzielił w całości stanowisko
zaskarżonego wyroku. Według Sądu drugiej instancji kwestia sporna w sprawie
I USKP 92/25
5
dotyczy wykładni art. 31zy9 ust. 1 ustawy covidowej – czy ubezpieczony mógł
domagać się podjęcia świadczenia sprzed daty podanej w prawomocnej decyzji
przyznającej prawo do emerytury. Norma prawna zawarta w powołanym przepisie
stanowi wyjątek od art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej, normującego przyznanie
prawa do świadczenia od daty spełnienia warunków ustawowych, jednakże nie
wcześniej niż od miesiąca, w którym został złożony wniosek. Norma prawa zawarta
w art. 31zy9 ust. 1 ustawy covidowej ustala początkowy termin przyznania prawa do
świadczenia nie wcześniej niż od 1 marca 2020 r. pod warunkiem, że uprawniony
złoży wniosek najpóźniej w terminie do 30 dni od ustania stanu zagrożenia
epidemicznego. Termin określony w ustawie covidowej odnosi się do świadczeń, co
do których przesłanki umożliwiające nabycie, ponowne ustalenie wysokości bądź
podjęcie wypłaty zostały spełnione do tej daty.
W sprawie było bezsporne, że ubezpieczony na dzień 1 marca 2020 r. miał
już spełnione przesłanki do nabycia emerytury z powszechnego wieku emerytalnego.
Nadto, ubezpieczony złożył wniosek w trybie art. 31zy9 ust. 1 ustawy covidowej w
terminie do 30 dni od ustania stanu zagrożenia epidemicznego. Norma prawna
zawarta w art. 31zy9 ust. 1 ustawy covidowej w swym literalnym brzmieniu wymaga
jedynie: a) zgłoszenia wniosku o dane świadczenie o charakterze długoterminowym,
do którego przyznania właściwy jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, najpóźniej w
okresie 30 dni po ustaniu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego,
b) zgłoszenia żądania przyznania tego świadczenia od dnia, w którym zostały
spełnione warunki jego przyznania, nie wcześniej jednak niż od 1 marca 2020 r., przy
czym żądanie to powinno być wyrażone w formie oświadczenia.
Zdaniem Sądu drugiej instancji prawidłowe jest stanowisko zawarte w
zaskarżonym wyroku, że w ustawie covidowej brak jest uregulowania, w jaki sposób
oświadczenie to winno być złożone (tj. jak powinno ono wyglądać, czy np. winno być
złożone na formularzu, czy wystarczy wniosek własnoręczny, czy trzeba swoje
żądanie umotywować np. trwającym stanem epidemii), nie odsyła również w tym
zakresie do aktów wykonawczych. Nie wynika z niego także, że oświadczenie musi
być złożone do momentu uprawomocnienia się decyzji o przyznaniu prawa do
świadczenia. Norma prawna zawarta w art. 31zy9 ust. 1 ustawy covidowej nie
wymaga, aby wniosek o wcześniejsze przyznanie świadczenia musiał być złożony
I USKP 92/25
6
przed uprawomocnieniem się decyzji o przyznaniu prawa do tego świadczenia.
Istotne jest to, że ubezpieczony nie został pouczony o możliwości przyznania
świadczenia od 1 marca 2020 r. na podstawie art. 31zy9 ustawy covidowej.
Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego organ rentowy zaskarżył skargą
kasacyjną. W skardze – opartej na pierwszej podstawie kasacyjnej (art. 3983 § 1 pkt 1
k.p.c.) zarzucono naruszenie art. 31zy9 ust. 1 ustawy covidowej w związku z art. 129
ust. 1 ustawy emerytalnej przez błędną wykładnię i przyznanie ubezpieczonemu
prawa do emerytury za okres od 1 marca 2020 r. do 28 lutego 2023 r.
Skarżący wniósł o: 1) zmianę zaskarżonego wyroku w całości oraz wyroku
Sądu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie odwołania
ubezpieczonego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w
Częstochowie z 14 sierpnia 2023 r.; 2) zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz
organu rentowego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego
według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga nie ma uzasadnionej podstawy.
Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251) prawo
do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich
warunków wymaganych do nabycia tego prawa, z zastrzeżeniem ust. 2. Zgodnie z
art. 100 ust. 2 powołanej ustawy, jeżeli ubezpieczony pobiera zasiłek chorobowy,
świadczenie rehabilitacyjne lub wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy
wypłacane na podstawie przepisów Kodeksu pracy, prawo do emerytury, renty z
tytułu niezdolności do pracy lub renty szkoleniowej powstaje z dniem zaprzestania
pobierania tego zasiłku, świadczenia lub wynagrodzenia. Stosownie do treści art. 100
ust. 2 ustawy przepis ust. 2 nie ma zastosowania do emerytury, o której mowa w
dziale II rozdział 1. Przepis art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej precyzuje moment
nabycia prawa do świadczeń określonych w ustawie emerytalnej w art. 100 ust. 1,
ustanawiając generalną zasadę, zgodnie z którą prawo do świadczeń określonych w
ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia
I USKP 92/25
7
tego prawa. Nabycie prawa do świadczenia następuje ex lege i co do zasady nie jest
uzależnione ani od złożenia przez ubezpieczonego stosownego wniosku, ani też od
ustalenia (potwierdzenia) tego prawa decyzją organu rentowego, która ma jedynie
charakter deklaratoryjny. Przewidziany w ustawie emerytalnej wniosek o
świadczenie nie jest elementem prawa do świadczenia, lecz stanowi jedynie żądanie
realizacji świadczenia nabytego z mocy prawa. Wniosek ma natomiast znaczenie dla
powstania prawa do wypłaty świadczenia, co wynika wprost z art. 129 ust. 1 ustawy
emerytalnej, zgodnie z którym świadczenia wypłaca się, poczynając od dnia
powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym
zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Prawo do świadczenia (in abstracto)
powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jego nabycia.
Zatem następuje jego inicjacja i istnieje niezależnie od decyzji organu rentowego, a
tylko jego realizacja w postaci wypłaty świadczenia wymaga potwierdzenia decyzją.
Tak więc istnienie prawa do świadczeń, związanego ze spełnieniem ustawowych
warunków nabycia tego prawa, nie można utożsamiać z przyznaniem i wypłatą
świadczenia (zob. uchwały Sądu Najwyższego z: 27 listopada 1989 r., III UZP 11/89,
OSNCP 1990 Nr 6, poz. 72 i 10 sierpnia 1988 r., III UZP 22/88, OSNCP 1989 Nr 12,
poz. 194 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2015 r., I UK 174/14, LEX nr
1650278). Zadaniem organu rentowego, na etapie nabycia in concreto prawa, jest
jedynie ustalenie, że zostały spełnione warunki uzyskania uprawnienia emerytalnego
oraz jego konkretyzacja w drodze decyzji (zob. wyroki Sądu Najwyższego z:
6 sierpnia 2014 r., II UK 528/13, LEX nr 1514770; 16 grudnia 2016 r., II UK 515/15,
LEX nr 2198203; postanowienie Sądu Najwyższego z 8 maja 2025 r., II USK 239/24,
Lex nr 3866043).
Zgodnie z art. 31 zy9 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych
rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem
COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
(Dz. U. z 2025 r., poz. 764) osobom, które w okresie 30 dni po ustaniu obowiązywania
stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii związanych z COVID-19
zgłoszą wniosek o przyznanie, ponowne ustalenie wysokości lub podjęcie wypłaty
emerytury, renty lub innego świadczenia o charakterze długoterminowym, do którego
przyznania właściwy jest organ rentowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, prawo
I USKP 92/25
8
do świadczenia, prawo do świadczenia w ponownie ustalonej wysokości lub wypłata
świadczenia przysługuje, na ich żądanie wyrażone w formie oświadczenia, od dnia,
w którym zostały spełnione warunki do przyznania, ponownego ustalenia wysokości
lub podjęcia wypłaty świadczenia, nie wcześniej jednak niż od dnia 1 marca 2020 r.
Zgodnie z art. 31zy9 ust. 2. powołanej ustawy przepisu ust. 1, nie stosuje się do
emerytur i rent, o których mowa w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o
emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz.
1251) i w art. 16 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych
osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z
2022 r. poz. 2039) oraz do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym
mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu
uzupełniającym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1051).
Art. 31zy9 został dodany przez art. 73 pkt 68 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r.
o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa
SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020, poz. 695) zmieniającej m.in. ustawę z dniem 18
kwietnia 2020 r. Został on wprowadzony w związku z epidemią SARS-CoV-2 – wirusa
wywołującego chorobę COVID-19, która pojawiła się pod koniec 2019 r. i
wprowadzonym w Polsce stanem epidemii, który obowiązywał do 15 maja 2022 r.
Został on zniesiony i zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego według
przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie
ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego
(Dz. U. z 2022 r., poz. 1028). Stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał do
30 czerwca 2023 r. i został zniesiony od 1 lipca 2023 r., w myśl przepisów
rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na
obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z
2023 r. poz. 1118). Zgodnie z przedmiotowym przepisem, 30-dniowy termin na
skorzystanie z regulacji rozpoczął się 1 lipca 2023 r. i upłynął 31 lipca 2023 r.
Powołany przepis stanowi wyjątek od ogólnych – przedstawionych wyżej reguł
– określonych w przepisach art. 100 ust. 1 i art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej.
W literaturze przyjmuje się, że w art. 31zy9 ust. 1 ustawy covidowej przewidziano
wyjątek od zasady wyrażonej w art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej. W myśl tego
przepisu w okolicznościach wskazanych w ustawie organ rentowy, ustalając prawo
I USKP 92/25
9
do określonego świadczenia, wyliczając nową kwotę świadczenia bądź podejmując
wypłatę zawieszonego świadczenia, bierze pod uwagę datę spełnienia warunków
określonych w przepisach ubezpieczeniowych. Czyni to w odniesieniu do osób, które
w okresie 30 dni od ustania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii,
wprowadzonych w związku z COVID-19, wystąpią do Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych ze stosownym wnioskiem. W ustawie zastrzega się, że przyznanie,
ponowne ustalenie wysokości lub podjęcie wypłaty może nastąpić nie wcześniej niż
od 1 marca 2020 r. Termin określony w ustawie odnosi się do świadczeń, co do
których przesłanki umożliwiające nabycie, ponowne ustalenie wysokości bądź
podjęcie wypłaty zostały spełnione do tej daty. W przypadku świadczeń, w
odniesieniu do których okoliczności warunkujące nabycie, ponowne ustalenie bądź
podjęcie wypłaty zostaną spełnione po tej dacie, organ rentowy, podejmując
określone działania, będzie brał pod uwagę termin ich ziszczenia się (postanowienie
Sądu Najwyższego z 6 listopada 2024 r., II UZ 39/24, LEX nr 3844164. K. W. Baran
(red.), Komentarz do niektórych przepisów ustawy o szczególnych rozwiązaniach
związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych
chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (w:) Tarcza
antykryzysowa 1.0 - 4.0, ustawa o dodatku solidarnościowym i inne regulacje, jako
szczególne rozwiązania w prawie pracy, prawie urzędniczym i prawie ubezpieczeń
społecznych związane z COVID-19. Warszawa 2020).
Zdaniem Sądu Najwyższego – w składzie rozpoznającym niniejszą skargę
kasacyjną – art. 31zy9 ust. 1 ustawy covidowej miał na celu czasowe złagodzenie
skutków pandemicznych ograniczeń i umożliwienie uzyskania świadczenia z mocą
wsteczną przez osoby, które z różnych powodów nie mogły złożyć wniosku w okresie
pandemii. Z treści powołanego przepisu wynika, że możliwość skorzystania z
określonej w nim regulacji odnosi się do uprawnionych osób, które przedmiotowe
wnioski złożą w okresie 30 dni po ustaniu obowiązywania stanu zagrożenia
epidemicznego albo stanu epidemii związanych z COVID-19. Uwzględniając
przedstawione wyżej założenia interpretacyjne, należy stwierdzić, że Sąd drugiej
instancji nie naruszył w zaskarżonym wyroku wskazanych w rozpatrywanej skardze
kasacyjnej – w ramach zarzutów materialnoprawnej podstawy skargi (art. 3983 § 1
I USKP 92/25
10
pkt 1 k.p.c.) – przepisów art. 31zy9 ust. 1 ustawy covidowej oraz art. 129 ust. 1 ustawy
emerytalnej.
Zgodnie z zasadniczymi ustaleniami podstawy faktycznej wyroku Sądu drugiej
instancji ubezpieczony na dzień 1 marca 2020 r. miał już spełnione przesłanki do
nabycia emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, a wniosek w trybie
art. 31zy9 ust. 1 ustawy covidowej ubezpieczony złożył w terminie do 30 dni od
ustania stanu zagrożenia epidemicznego. Te – wskazane wyżej – ustalenia faktyczne
stanowiły punkt odniesienia do zastosowania w sprawie określonych w uzasadnieniu
zaskarżonego wyroku przepisów prawa materialnego. Zdaniem Sądu Najwyższego
prawidłowe jest stanowisko zaskarżonego wyroku, że norma określona w art. 31zy9
ust. 1 ustawy covidowej ustala początkowy termin przyznania prawa do świadczenia
nie wcześniej niż od 1 marca 2020 r. pod warunkiem, że uprawniony złoży wniosek
najpóźniej w terminie do 30 dni od ustania stanu zagrożenia epidemicznego. Termin
określony w ustawie covidowej odnosi się do świadczeń, co do których przesłanki
umożliwiające nabycie, ponowne ustalenie wysokości bądź podjęcie wypłaty zostały
spełnione do tej daty. Prawidłowo Sąd Apelacyjny w Katowicach przyjął, że norma
prawna zawarta w art. 31zy9 ust. 1 ustawy covidowej w swoim literalnym brzmieniu
wymaga jedynie: a) zgłoszenia wniosku o dane świadczenie o charakterze
długoterminowym, do którego przyznania właściwy jest Zakład Ubezpieczeń
Społecznych, najpóźniej w okresie 30 dni po ustaniu obowiązywania stanu
zagrożenia epidemicznego, b) zgłoszenia żądania przyznania tego świadczenia od
dnia, w którym zostały spełnione warunki jego przyznania, nie wcześniej jednak niż
od 1 marca 2020 r., przy czym żądanie to powinno być wyrażone w formie
oświadczenia.
Żaden przepis ustawy covidowej nie zawiera szczegółowego uregulowania, w
jaki sposób oświadczenie to powinno być złożone (tj. jak powinno ono wyglądać, czy
np. powinno być złożone na formularzu, czy wystarczy wniosek własnoręczny, czy
trzeba swoje żądanie umotywować np. trwającym stanem epidemii), nie odsyła
również w tym zakresie do aktów wykonawczych. Nie wynika z niego także, że
oświadczenie to musi być złożone do momentu uprawomocnienia się decyzji o
przyznaniu prawa do świadczenia.
I USKP 92/25
11
Z powyższych względów – uznając, że skarga nie ma uzasadnionej podstawy
– Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji przy zastosowaniu przepisu art. 39814 k.p.c.
[a.ł]