I USK 91/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 października 2025 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z odwołania D. D.
przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych i Administracji w Warszawie
o wysokość emerytury policyjnej i policyjnej renty inwalidzkiej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 21 października 2025 r.,
wniosku ubezpieczonego z dnia 5 sierpnia 2025 r. o wyłączenie sędziego
Sądu Najwyższego Renaty Żywickiej od rozpoznania sprawy I USK 91/25,
oddala wniosek.
UZASADNIENIE
Sędzia Sądu Najwyższego Renata Żywicka została wyznaczona do
rozpoznania sprawy skarżącego D. D. w sprawie przeciwko Dyrektorowi Zakładu
Emerytalno – Rentowego MSWiA w Warszawie na etapie przedsądu.
W piśmie z 5 sierpnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o wyłączenie
sędziego od orzekania w tej sprawie.
Sędzia Renata Żywicka nie zajęła stanowiska w sprawie wniosku o jej
wyłączenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I USK 91/25
2
Wniosek o wyłączenie sędziego nie podlega uwzględnieniu.
W postanowieniu Sądu Najwyższego z 23 października 2023 r.
(III USK 298/22, LEX nr 3617973) wyjaśniono, że z chwilą powołania sędzia Sądu
Najwyższego jest niezawisły (art. 178 ust. 1 Konstytucji). Ustrój i postępowanie
przez Sądami określają ustawy (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP). Oznacza to, że
instytucja wyłączenia sędziego jest ściśle określona w ustawie, a zatem nie może
być dowolnie interpretowana. Zgłoszony we wniosku problem nie jest nowy.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 stycznia 2022 r., P 10/19, orzekł, iż:
1. Art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania
cywilnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1805, ze zm.) w zakresie, w jakim za przesłankę
mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej
sprawie uznaje jakąkolwiek okoliczność odnoszącą się do procedury powoływania
tego sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej
Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu, jest niezgodny z: a) art. 45
ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 179 w związku z art. 144
ust. 3 pkt 17 Konstytucji.
2. Art. 31 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
(jednolity tekst: Dz.U. z 2024 r., poz. 622 ze zm., dalej jako ustawa o Sądzie
Najwyższym) w związku z art. 49 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim za przesłankę
wyłączenia sędziego z orzekania uznaje okoliczność, że obwieszczenie Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym,
na podstawie którego rozpoczyna się proces nominacyjny sędziów, stanowi akt
wymagający dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów (kontrasygnaty),
a konsekwencją jego braku jest wątpliwość co do bezstronności sędziego
powołanego do pełnienia urzędu w procedurze nominacyjnej rozpoczętej takim
obwieszczeniem, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 2 oraz
art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji.
3. Art. 1 w związku z art. 82 § 1 i art. 86, art. 87, art. 88 ustawy o Sądzie
Najwyższym w zakresie, w jakim stanowi normatywną podstawę rozstrzygania
przez Sąd Najwyższy o statusie osoby powołanej do sprawowania urzędu na
stanowisku sędziego, w tym sędziego Sądu Najwyższego, i wynikających z tego
uprawnieniach takiego sędziego oraz związanej z tym statusem skuteczności
I USK 91/25
3
czynności sądu dokonanej z udziałem tej osoby, jest niezgodny z art. 2 w związku
z art. 10, art. 144 ust. 3 pkt 17 i art. 183 ust. 1 i 2 Konstytucji. Wprawdzie wyrok
Trybunału dotyczy art. 49 k.p.c., jednak pozwala stwierdzić, że przedstawiona
w nim wykładnia prawa rozciąga się również na problem stosowania art. 48 § 1
pkt 1 k.p.c. ze względu zbieżną podstawę oceny dopuszczalności wyłączenia
sędziego od rozpoznania sprawy (ad maiori ad minus).
W tym miejscu przywołać także należy wyrok Trybunału Konstytucyjnego
z 2 czerwca 2020 r., (P 13/19, OTK-A 2020/45), w którym orzeczono, że:
Art. 49 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie
sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest
niezgodny z art. 179 Konstytucji.
Nie może zatem budzić wątpliwości, że to właśnie polskie prawo
w art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. określa, kiedy sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy
(w związku z art. 176 ust. 2 Konstytucji). Nie ma więc prymatu umów
międzynarodowych ani orzeczeń Sądów Europejskich, gdyż ustrój i postępowanie
przed sądami polskimi to wyłączna kompetencja ustawodawcy (art. 176 ust. 2
Konstytucji). Powołanie sędziego jest wyłączną kompetencją Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskie, którą wykonuje na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
(postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 21 kwietnia 2020 r., Kpt 1/20).
W przypadku konfliktu w tym zakresie między prawem polskim a europejskim
(orzeczenie TSUE albo ETPCz) dla sądu polskiego pierwszeństwo ma orzeczenie
Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego:
z 7 października 2021 r., K 3/21; z 24 listopada 2021 r., K 6/21, z 10 marca 2022 r.,
K 7/21).
Powyższe potwierdza także w sposób jednoznaczny ustawa o Sądzie
Najwyższym, która stanowi, że niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd
Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub
wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu
wymiaru sprawiedliwości. Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu
Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia
wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości
I USK 91/25
4
i bezstronności (art. 29 § 3 i 4 ustawy o Sądzie Najwyższym). Inaczej ujmując
orzeczenie sądu, także Sądu Najwyższego nie może być sprzeczne z ustawą
(art. 87 § 1 Konstytucji).
Przedstawione stanowisko znajduje także oparcie w orzecznictwie Sądu
Najwyższego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 6 lipca 2022 r.,
I NWW 151/21, Legalis nr 2736972; 11 lipca 2023 r., III USK 298/22, Legalis
nr 3003246, z 22 listopada 2023 r., I USK 138/23, LEX nr 3632421).
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania uznać należy, że wniosek
o wyłączenie sędziego w przedmiotowej sprawie nie znajduje podstaw prawnych.
Z tych motywów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
[a.ł]
