I USK 80/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 stycznia 2026 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z odwołania M.B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie
z udziałem A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
w likwidacji
o podleganie ubezpieczeniom społecznym,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 21 stycznia 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Krakowie z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt III AUa 456/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 12 czerwca 2024 r., III AUa 456/24, oddalił apelację odwołującej się
M.B. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 3 lipca 2019 r., VII U 991/19,
oddalającego jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału
w Krakowie stwierdzającej, że odwołująca nie podlega od 23 czerwca do 31 lipca
2017 r i od 15 maja 2018 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu,
rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek A.
spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła odwołująca się. Wniosła
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 i 4
I USK 80/26
2
KPC, wskazując, że skarga jest oczywiście uzasadniona z uwagi na naruszenie art.
2 w związku z art. 22 § 1 k.p. oraz przepisów postepowania, a nadto sformułowała
istotne zagadnienie prawne: 1/ Czy Sąd orzekający w sprawie o podleganie
ubezpieczeniom społecznym jest związany decyzją organu rentowego także co do
treści jej uzasadnienia, tj. w zakresie przyczyn niepodlegania ubezpieczeniom
społecznym przez odwołującego się wskazanym w motywach decyzji i czy może
zakwestionować okoliczności, które nie były sporne w postępowaniu
administracyjnym przed organem rentowym i nie były przez ten organ
kwestionowane w postępowaniu sądowym oraz nie stanowiły przyczyny odmowy
uznania podlegania ubezpieczeniom społecznym przez odwołującego się? Czy
decyzja organu rentowego także w zakresie jej uzasadnienia wyznacza ramy
kognicji Sądu w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych i czy Sąd może
odmówić stronie podlegania tym ubezpieczeniom z powodów innych niż te, które
skutkował negatywną decyzją organu rentowego?, 2/ Jaka jest istota przesłanki
podporządkowania w rozumieniu art. 22 k.p. niezbędnej do uznania, że wspólnik
spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pełniący jednocześnie funkcje członka jej
zarządu pozostaje z nią w stosunku pracy na podstawie zawartej umowy i czy fakt
podlegania przez takiego wspólnika uchwałom Zgromadzenia Wspólników w
ogólności jest wystarczający dla uznania, że zachodzi takie podporządkowanie w
jego ujęciu autonomicznym? Sformułowanych zagadnień nie poparła żadnym
wywodem prawnym ani uzasadnieniem.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego
rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
I USK 80/26
3
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż
tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2
k.p.c. Wiosek ten powinien zawierać profesjonalny wywód prawny nawiązujący do
wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z
nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego
(postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06).
Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że nawiązanie do przesłanki z art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta
rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego
ocenie - wyraża się "oczywistość" zasadności skargi oraz podać argumenty
wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam
zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie
prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać
kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego
polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej (postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca
2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4 poz. 75; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ
28/06, LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z 1
stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto przez oczywistą
zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie
sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego
uzasadnieniu, niezbędne jest zatem powołanie konkretnych przepisów prawa, z
którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr
1675171). Jednak o tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona, nie może
decydować argumentacja zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (postanowienie
Sądu Najwyższego z 2 kwietnia 2008 r., II PK 347/07, LEX nr 465860). Ponadto w
przyczynie kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie chodzi o wskazanie
I USK 80/26
4
naruszenia prawa przez sąd meriti, choćby oczywistego, co dotyczy zwłaszcza
uchybień w sferze prawa procesowego, lecz o to, aby wykazane uchybienia sądu
skutkowały wydaniem oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (postanowienia
Sądu Najwyższego: z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 Nr 13, poz. 230;
z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 28 lutego 2012 r., I PK
157/11, LEX nr 1215115).
Skarżąca powołała się również na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.,
jednak nie przedstawiła istotnego zagadnienia prawnego sprawy w rozumieniu tego
przepisu. Uzasadnienie wniosku zostało ograniczone do ogólnikowego zarysowania
pewnych kwestii bez powiązania ich z odpowiednią jurydyczną argumentacją, którą
skarżąca wykazałaby, że w sprawie rzeczywiście występują przyczyny przyjęcia
skargi do rozpoznania.
Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem
nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu
Najwyższego i dla rozwikłania, którego dotychczasowe orzecznictwo jest
niewystarczające. W przypadku powołania jako podstawy wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania istnienia w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego, skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale
także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną
argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu
prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu
rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez
Sąd drugiej instancji. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty
przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art.
390 k.p.c. Samo zaś zagadnienie prawne, w formie pytania sformułowanego w taki
sposób, by możliwe było rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego wątpliwości,
musi w swej treści zawierać odwołanie do przepisu lub przepisów prawa, na tle
których takie zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma
podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście
zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to zagadnienie "istotne". Nie można przy
tym zasadnie twierdzić, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli
Sąd Najwyższy we wcześniejszym orzecznictwie wyraził swój pogląd w
I USK 80/26
5
podnoszonej kwestii, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające jego zmianę
(postanowienie Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2014 r., I UK 64/14). Tego w
uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zabrakło.
Dodatkowo wskazać należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego
przyjmuje się, że dozwolone jest zatrudnienie wspólników dwuosobowej spółki z
ograniczoną odpowiedzialnością, w tym także na stanowiskach zarządczych, gdy z
ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności rzeczywiście realizowanego stosunku
prawnego, na podstawie którego wspólnik wykonywał czynności na rzecz spółki,
wynikało, że był on poddany zarówno ekonomicznej zależności od swojego
pracodawcy, jak i formalnemu nadzorowi sprawowanemu przez zgromadzenie
wspólników, na którym podjęcie uchwał wymagało uzyskania takiej kwalifikowanej
większości głosów, że posiadane przez wspólnika-zarządcę udziały własnościowe,
jako wspólnika większościowego, nie dawały mu statusu wspólnika dominującego,
który mógłby samodzielnie decydować w sprawach istotnych dla spółki (wyrok
Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2008 r., I UK 162/08, Monitor Prawa Pracy 2009,
nr 5, s. 268-271; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 listopada 2024 r., III USK
71/24, LEX nr 3811295).
Natomiast w niniejszej sprawie z wiążących ustaleń Sądu wynikało, że drugi
wspólnik w spornym okresie mieszkał na stałe za granicą i rzadko przebywał w
Polsce, zatem wszystkie decyzje dotyczące spółki podejmowała odwołująca się.
Brak zatem było podstaw do przyjęcia, że wykonywała ona czynności na rzecz tej
spółki w ramach stosunku pracy i nie mógł łączyć jej ze spółką stosunek prawny
spełniający konstytutywną przesłankę podporządkowania pracowniczego, o której
mowa w art. 22 k.p. Tym samym nie doszło do skutecznego (ważnego) nawiązania
stosunku prawnego jako stosunku pracy, a tylko w takim wypadku stosunek pracy
może być podstawą objęcia odwołującej się obowiązkowo ubezpieczeniami
społecznymi z tego tytułu.
Tym samym strona skarżąca nie zdołała wykazać, że zachodzi potrzeba
rozpoznania przez Sąd Najwyższy wniesionej przez nią skargi kasacyjnej, wobec
czego na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.
[SOP]
I USK 80/26
6
