I USK 788/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 czerwca 2026 r.
SSN Bohdan Bieniek
w sprawie z odwołania S. C.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Koszalinie
o wysokość świadczenia,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 2 czerwca 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Szczecinie z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt III AUa 193/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od skarżącej na rzecz organu rentowego kwotę 270
(dwieście siedemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 19 marca 2024 r., oddalił
apelację S. C. od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 7 marca 2023 r.,
mocą którego oddalono jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych, Oddział w Koszalinie z dnia 30 czerwca 2022 r. odmawiającej
ubezpieczonej wszczęcia postępowania w sprawie o ponowne ustalenie wysokości
świadczenia.
Pełnomocnik ubezpieczonej wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu
drugiej instancji. We wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania wskazał, że jest ona
I USK 788/26
2
oczywiście uzasadniona. W orzecznictwie sądowym i doktrynie prawa przyjmuje się,
że rażące naruszenia przepisów prawa procesowego w postaci przekroczenia
swobodnej oceny dowodów, ich ocena w sposób sprzeczny z zasadami logiki
stanowi uzasadnioną przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są powszechnie
znane i nie budzą wątpliwości w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Stąd warunkiem
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wykazanie przez skarżącego, że
zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4
k.p.c. W tym celu powinien on zawrzeć w uzasadnieniu wniosku argumenty
świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie
kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.
W tym kontekście należy wskazać, że podstawowym celem instytucji
przedsądu jest ustalenie, czy w skardze kasacyjnej podniesiono okoliczności,
których rozważenie przez Sąd Najwyższy będzie wkładem w rozwój prawa i
zapewnienie jednolitości jego sądowej wykładni. Tylko wtedy wykazany zostaje
publicznoprawny charakter skargi kasacyjnej (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147; z 9
listopada 2005 r., V CSK 70/05). Wymaganie dotyczące przedstawienia
okoliczności uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ma
umożliwić stronie wnoszącej skargę kasacyjną przekonanie Sądu Najwyższego o
istnieniu przesłanek, na których opiera się wstępne badanie skargi pod kątem
przyjęcia jej (dopuszczenia jej) do rozpoznania (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z 11 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06). Dla spełnienia obowiązku
określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest przedstawienie argumentacji
przekonującej o potrzebie przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. należy
zauważyć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego trzeba uznać,
iż wynika ona zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów
prawa polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego
I USK 788/26
3
brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji. Dotyczy to więc
jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym
sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym, polegających w
szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście
sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i
nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na
oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie
faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK
263/15, LEX nr 1940571). Nie chodzi bowiem o takie naruszenie prawa, które może
stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie
kwalifikowane (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II
UK 317/07, LEX nr 453107, z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109, z
dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20 poz. 494, z dnia 17
października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003 nr 18, poz. 437, z dnia 8
marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100, wyrok Sądu Najwyższego
z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616).
Jeżeli więc przesłanką wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
miałaby być okoliczność, że skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 3984 § 1 w
związku z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), skarżący powinien w uzasadnieniu wniosku
zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość” i
przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia, koncentrując się na
wykazaniu kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub
procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274).
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania brak jednak
stosownego wywodu. W istocie rzeczy uwagi skarżącej stanowią polemikę z
ustaleniami dowodowymi i oceną dowodów dokonaną przez sądy meriti, co,
zgodnie z art. 3983 §3 k.p.c., uchyla się spod kontroli kasacyjnej.
Skarżąca wskazuje wprawdzie, że oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu
przez Sąd drugiej instancji art. 233 k.p.c. jest dopuszczalne, przywołując w tym
kontekście wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 maja 2021 r., I CSKP 122/21. Jest to
I USK 788/26
4
jednak odwołanie nietrafne, gdyż z przywołanego orzeczenia wynika w istocie, że
sformułowane przez nią zarzuty skargi nie zasługują na kontrolę kasacyjną. W
przedmiotowym wyroku Sąd Najwyższy potwierdził bowiem, że „przepis art. 233 § 1
k.p.c. może (…) stanowić skuteczną podstawę kasacyjną”. Zarazem wskazał
jednak, że może to mieć miejsce „jedynie wyjątkowo”, odnośnie do sytuacji „gdy
dokonana przez sąd drugiej instancji ocena dowodów jest rażąco wadliwa,
sprzeczna z zasadami logicznego rozumowania”. Dalej podkreślił także, że „w
ramach kontroli kasacyjnej Sąd Najwyższy nie kontroluje samej oceny dowodów, a
jedynie jej legalność”. Skarżący może zatem zakwestionować stanowiącą podstawę
ustaleń faktycznych ocenę dowodów, gdy oparta jest na materiale dowodowym
zebranym z naruszeniem przepisów regulujących postępowanie dowodowe; w
takim wypadku jednak obowiązkiem skarżącego jest przytoczenie tych przepisów i
wyjaśnienie, jaki wpływ na treść rozstrzygnięcia to naruszenia miało (zob. np. wyrok
Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2005 r., I CK 178/05, niepubl.). Jest to
istotne, gdyż zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą
być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest
bowiem związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego
orzeczenia (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.).
W analizowanej sprawie skarżąca nie wykazuje w żaden sposób, że doszło
do naruszenia przepisów regulujących postępowanie dowodowe lub też, że ocena
dowodów dokonana przez sądy była „rażąco wadliwa, sprzeczna z zasadami
logicznego rozumowania”, a jedynie polemicznie prezentuje swoją wersję
wydarzeń. Dostrzegł to już zresztą Sąd drugiej instancji, który – odnośnie do
zarzutu co do dowolnego przyjęcia przez Sąd Okręgowy, jakoby ubezpieczona nie
wykazała, iż została wprowadzona w błąd przez pracownika organu rentowego,
podczas gdy zdaniem skarżącej prawidłowa ocena dowodów nakazuje
uwzględnienie jej zeznań – wskazał, że ma on czysto polemiczny charakter i
jednocześnie stanowi odzwierciedlenie zarzutu i argumentów podnoszonych w
odwołaniu od spornej decyzji pozwanego, co do których Sąd Okręgowy w sposób
drobiazgowy odniósł się w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku. Sąd drugiej
instancji podkreślił przy tym, że ubezpieczona, reprezentowana przez
profesjonalnego pełnomocnika, nie podjęła nawet próby skonfrontowania swoich
I USK 788/26
5
twierdzeń ze stanowiskiem pracownika ZUS przyjmującego wniosek (choć znała
jego personalia - co przyznała w trakcie rozprawy apelacyjnej) i nie zawnioskowała
o jego przesłuchanie. Niezrozumiała językowo jest przy tym uwaga, jakoby Sąd
drugiej instancji „w sposób całkowicie ambiwalentny, bez uzasadnienia przyjął
niektóre ustalenia Sądu pierwszej instancji za własne”. Nawet jeśli przyjąć, że
zarzut dotyczył arbitralności działań Sądu drugiej instancji, to w świetle
uzasadnienia jego orzeczenia zarzut taki należy odrzucić jako zupełnie
bezzasadny.
Konkludując należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała oczywistego
naruszenia przepisów regulujących postępowanie dowodowe, a uzasadnienie
wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania sprowadza się do polemiki z ustaleniami
dowodowymi i oceną dowodów dokonaną przez Sąd odwoławczy.
W świetle powyższego nie zachodzi zatem potrzeba rozpoznania
przedmiotowej skargi przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 3989 § 2
k.p.c., należało postanowić jak w sentencji.
AGM
[a.ł]
