I USK 658/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Piotr Prusinowski
Dnia 7 maja 2026 r.
w sprawie z odwołania L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. w likwidacji
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ostrowie Wielkopolskim
z udziałem J.C.
o ustalenie ubezpieczenia,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 7 maja 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. w
likwidacji od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z dnia 20 maja 2025 r., sygn. akt III AUa 448/24,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w
K. w likwidacji na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Oddział
w
Ostrowie
Wielkopolskim
240
zł
(dwieście czterdzieści) z odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem
zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 3 stycznia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w Ostrowie Wielkopolskim stwierdził, że J.C., jako osoba wykonująca pracę na
podstawie umowy zlecenia u płatnika składek L. Spółka z o.o., podlega
obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, to jest emerytalnemu, rentowemu i
I USK 658/26
2
wypadkowemu w okresie od 1 lutego 2020 r. do 23 września 2020 r., ze wskazaną
podstawą wymiaru składek, gdyż z analizy konta ubezpieczonego wynika, że ma
ustalone prawo do emerytury, a zgłoszony został w w/w okresach tylko do
ubezpieczenia zdrowotnego i wprawdzie posiadał drugi tytuł do ubezpieczeń w
postaci zatrudnienia na podstawie umowy o pracą u innego płatnika, ale nie osiągał
z tego tytułu co najmniej minimalnego wynagrodzenia.
Wyrokiem z dnia 27 marca 2024 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił
odwołanie płatnika składek. Sąd Okręgowy wskazał, że istota sporu dotyczy
wykładni art. 9 ust. 2c i 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Odwołał
się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, przytaczając wyrok z dnia 21 marca 2019
r. (III UK 548/17, Lex nr 2638597), w którym stwierdzono, że zawarte w art. 9 ust.
4a ustawy systemowej zastrzeżenie odsyłające do ust. 2c tego przepisu powoduje,
iż zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający równocześnie w
stosunku pracy nie będzie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z
tytułu wykonywania umowy zlecenia tylko wówczas, gdy wynagrodzenie
uzyskiwane przez niego w ramach stosunku pracy osiągnie kwotę co najmniej
równą kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 20 maja 2025 r. oddalił apelację
płatnika składek. Sąd ten w pełni podzielił argumentację Sądu pierwszej instancji,
wywiedzioną z utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego. W sprawie
bezspornym było, że J.C. w kwestionowanym okresie był emerytem i jednocześnie
pozostawał w stosunku pracy z innym płatnikiem składek, przy czym z tytułu tego
zatrudnienia, w wymienionych miesiącach nie osiągnął minimalnego
wynagrodzenia za pracę. Zdaniem Sądu Apelacyjnego Sąd pierwszej instancji
trafnie powołał się na motywację zawartą w orzeczeniach Sądu Najwyższego,
rozstrzygających wątpliwości interpretacyjne wokół spornego przepisu. Wskazał, że
w najnowszym orzecznictwie, szeroko przytoczonym przez Sąd pierwszej instancji,
ugruntował się pogląd co do tego, że zawarte w art. 9 ust. 4a ustawy systemowej
zastrzeżenie „odsyłające” do ust. 2c tego przepisu powoduje, iż zleceniobiorca
uprawniony do emerytury lub renty, pozostający równocześnie w stosunku pracy,
nie będzie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu
wykonywania umowy zlecenia tylko wówczas, gdy wynagrodzenie uzyskiwane
I USK 658/26
3
przez niego w ramach stosunku pracy osiągnie kwotę co najmniej równą kwocie
minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 18 ust. 4 pkt 5a tejże ustawy). Sąd
Najwyższy wyjaśnił, że co do zasady każda osoba, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt
4 ustawy systemowej (tu - zleceniobiorca), podlega obowiązkowym
ubezpieczeniom społecznym niezależnie od tego, czy jest uprawniona do
emerytury i renty (z wyjątkiem osób wymienionych w art. 6 ust. 4 - uczniowie i
studenci do 26 roku życia). Zwolnienie zleceniobiorcy z tego obowiązku wynika
natomiast z faktu równoczesnego pozostawania w stosunku pracy, który z mocy
art. 9 ust. 1 ustawy systemowej wyprzedza inne tytuły podlegania obowiązkowym
ubezpieczeniom społecznym, co dotyczy również emerytów i rencistów (art. 9 ust. 4
w zw. z art. 9 ust. 4a). Dlatego właśnie emeryci i renciści, tak jak pozostali
zleceniobiorcy, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu
wykonywania umów zlecenia „jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy”.
Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu prawa materialnego:
1. art. 9 ust. 2c oraz ust. 4a ustawy systemowej przez ich wadliwą wykładnię,
co w konsekwencji doprowadziło do ich błędnego zastosowania,
2. art. 9 ust. 2c oraz ust. 4a ustawy systemowej przez ich niewłaściwe
zastosowanie, a w konsekwencji zobowiązanie płatnika składek do opłacenia
składek ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego, podczas gdy
tego rodzaju zobowiązanie składkowe w ogóle nie powstało.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na jej
oczywistą zasadność oraz potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości oraz wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, które
występują między innymi między wykładnią prezentowaną przez Sąd Okręgowy w
Kaliszu oraz Sąd Apelacyjny w Łodzi, a Sądem Okręgowym w Warszawie.
Wskazał, że brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska Sądu Apelacyjnego
w kwestii przyjęcia, że zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych zastrzeżenie „odsyłające” do ust. 2c tego przepisu powoduje, że
zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający równocześnie w
stosunku pracy nie będzie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z
tytułu wykonywania umowy zlecenia tylko wówczas, gdy wynagrodzenie
uzyskiwane przez niego w ramach stosunku pracy osiągnie kwotę co najmniej
I USK 658/26
4
równą kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 18 ust. 4 pkt 5a powołanej
ustawy). Zdaniem odwołującego uznać należy, że zleceniobiorca - emeryt będzie
podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu umowy
zlecenia, o ile nie pozostaje równocześnie w stosunku pracy z innym pracodawcą.
Mając na uwadze, że ubezpieczony J.C. miał ustaloną emeryturę, a nadto był
zatrudniony u innego niż odwołujący podmiotu na podstawie umowy o pracę w
niepełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem niższym niż minimalne, nie
podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z
tytułu wykonywania umowy zlecenia.
Sąd Najwyższy zważył:
Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania.
W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., wymaga wykazania, że chodzi o
wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie
wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich
dotychczasowej wykładni, podania na czym polegają wątpliwości związane z ich
rozumieniem oraz przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają
rzeczywisty i poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą
się z procesem stosowania prawa. Konieczne jest wskazanie argumentów, które
prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej
propozycji interpretacyjnej. Skarżący nie podjął nawet próby spełnienia tak
scharakteryzowanych wymogów ograniczając się do sformułowania ogólnego
stwierdzenia, że występują bliżej nie scharakteryzowane rozbieżności w
orzecznictwie między sądami warszawskimi, a łódzkimi.
I USK 658/26
5
Podobnie skarżący nie sprostał wykazaniu, że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce
wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez
głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa
materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o
charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu
rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i
ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na
zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście
błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX
nr 1940571). W rozpoznawanej sprawie żadna taka okoliczność nie miała miejsca.
Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,
czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. W rozpoznawanym przypadku
skarżący sformułował jedynie postulat potraktowania emeryta łączącego
zatrudnienie pracownicze z umową zlecenia w taki sam sposób, jak osób
pobierających emeryturę, które prowadzą działalność gospodarczą. W
sformułowaniu postulatu, który opiera się na odstąpieniu od wykładni językowo-
logicznej przepisu na rzecz zastosowaniu per analogiam w sposób rozszerzający
wyjątku ustanowionego dla innej grupy w oparciu o zasadę równości, nie sposób
dostrzec spełnienia przesłanki oczywistej, tj. widocznej bez głębszej analizy,
zasadności skargi kasacyjnej.
Wobec powyższego już tylko uzupełniająco Sąd Najwyższy przypomina, że
zawarte w art. 9 ust. 4a ustawy systemowej zastrzeżenie „odsyłające” do ust. 2c
tego artykułu powoduje, że zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty
pozostający równocześnie w stosunku pracy nie będzie podlegał obowiązkowym
ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia tylko wówczas,
gdy wynagrodzenie uzyskiwane przez niego w ramach stosunku pracy osiągnie
kwotę co najmniej równą kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę. Tak orzekł
Sąd Najwyższy między innymi w wyroku z dnia 21 marca 2019 r., II UK 548/17
(LEX nr 2638597), co Sąd rozpoznający niniejszą sprawę potwierdza.
I USK 658/26
6
Ze względu na powyższe argumenty, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989
§ 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach procesu rozstrzygnięto na podstawie
reguły z art. 98 § 1 k.p.c. i art. 99 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.
[A.P.]
[a.ł]
