I USK 467/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Leszek Bielecki
Dnia 6 maja 2026 r.
w sprawie z odwołania J. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie
o wysokość emerytury,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 6 maja 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Katowicach z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt III AUa 530/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od organu rentowego na rzecz odwołującego się
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego kwotę 240 zł
(dwieście czterdzieści złotych) z ustawowymi odsetkami za czas
po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu
orzeczenia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 28 października 2024 r., III AUą 530/23, oddalił apelację organu
rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z 14 lutego 2023 r., VIII U
859/22, którym to Sąd zobowiązał Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w
Rzeszowie do obliczenia wysokości emerytury ubezpieczonego J. M. na podstawie
kapitału początkowego ustalonego w decyzji ZUS z dnia 6 stycznia 2006 r.
I USK 467/26
2
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ rentowy. Wniósł o
przyjęcie skargi do rozpoznania z uwagi na występowanie w sprawie istotnego
zagadnienia prawnego wymagającego rozstrzygnięcia przeź Sąd Najwyższy, tj. czy
w przypadku osoby, która złożyła wniosek o emeryturę i wykazała oprócz polskich
okresów ubezpieczenia również ukraińskie okresy ubezpieczenia, i jednocześnie
nie złożyła wniosku o emeryturę ukraińską, zatem wobec osoby, której instytucja
ukraińska nie wydała decyzji odmawiającej prawa do emerytury, która w czasie
zatrudnienia za granicą nie była obywatelem polskim, jeżeli powróciła do kraju po
dniu 22 lipca 1944 r. i została uznana za repatrianta, należy okresy jej zatrudnienia
na Ukrainie w świetle art. 6 ust. 1 pkt 9 w związku z art, 9 pkt 1 ustawy z dnia
17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
(jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 1749 ze zm., dalej jako ustawa emerytalna) w
związku z art. 12 ust. 1 umowy między Rzeczpospolitą Polską a Ukrainą o
zabezpieczeniu społecznym sporządzoną w Kijowie dnia 18 maja 2012 r. (Dz.U. z
2013 r., poz.1373) uznać za okresy składkowe uwzględniane przy ustalaniu
wartości kapitału początkowego?
W odpowiedzi na skargę kasacyjną ubezpieczony o wydanie postanowienia
odmawiającego przyjęcia skargi do rozpoznania oraz zasądzenie od organu
rentowego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa
procesowego, według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego
rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Funkcje
postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do
rozpoznania i jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w
I USK 467/26
3
konkretnej sprawie zachodzą istotne okoliczności przemawiające za interwencją
Sądu Najwyższego.
Skarżący organ rentowy powołał się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem
nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu
Najwyższego i dla rozwikłania, którego dotychczasowe orzecznictwo jest
niewystarczające. W przypadku powołania jako podstawy wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania istnienia w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego, skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale
także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną
argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu
prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu
rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez
Sąd drugiej instancji. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty
przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie
art. 390 k.p.c. Samo zaś zagadnienie prawne, w formie pytania sformułowanego w
taki sposób, by możliwe było rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego
wątpliwości, musi w swej treści zawierać odwołanie do przepisu lub przepisów
prawa, na tle których takie zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy
ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście
zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to zagadnienie "istotne". Nie można przy
tym zasadnie twierdzić, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli
Sąd Najwyższy we wcześniejszym orzecznictwie wyraził swój pogląd w
podnoszonej kwestii, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające jego zmianę
(postanowienie Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2014 r., I UK 64/14).
Przedstawiony przez skarżącego problem prawny nie ma takiego charakteru,
bowiem Sąd Najwyższy zajmował się już zagadnieniem, które zostało podniesione
w niniejszej skardze kasacyjnej. W wyroku z 22 listopada 2022 r., III USKP 149/21,
(OSNP 2024, Nr 9, poz. 93) Sąd Najwyższy wyraził pogląd prawny, zgodnie z
którym przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz przy obliczaniu ich
wysokości, a także wartości kapitału początkowego, uwzględnia się okresy
zatrudnienia w Ukrainie jako składkowe osób, które w tym czasie nie były
I USK 467/26
4
obywatelami polskimi, jeżeli powróciły do kraju po 22 lipca 1944 r. i zostały uznane
za repatriantów (art. 8 i 6 ust. 1 pkt 9 ustawy emerytalnej w związku z art. 12 ust. 1
umowy polsko- ukraińskiej), a nie uwzględnia się tych okresów wyłącznie wtedy,
gdy z ich tytułu jest wypłacane świadczenie z instytucji ukraińskiej (art. 9 in fine
ustawy emerytalnej). Także w sprawie o identycznym stanie faktycznym, w wyroku
z 17 października 2024 r., III USKP 21/24 (Legalis nr 3133496, LEX nr 3770943)
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy ustawy emerytalnej są jednoznaczne i jasno
wykluczają uwzględnianie (przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz przy
obliczaniu ich wysokości) okresów, o których mowa w jej art. 9 pkt 1,2 i 3 wyłącznie
wówczas (verba legis), "jeżeli z ich tytułu jest wypłacane świadczenie rentowe z
instytucji zagranicznej". Dlatego należy przyjąć, że jeżeli świadczenie takie nie jest
"wypłacane" (choćby nawet prawo do niego zostało wcześniej przyznane przez
instytucję zagraniczną), to te okresy zatrudnienia są uwzględniane, niezależnie od
przyczyny niewypłacania świadczenia z instytucji zagranicznej (w Ukrainie).
Ponadto przepisy ustawy emerytalnej dla potraktowania zagranicznych
okresów zatrudnienia jako okresów składkowych nie wprowadzają konieczności
wydania przez instytucję właściwą danego państwa odpowiedniej decyzji. Jedyną
przesłanką wyłączającą prawo do uwzględnienia powyższych okresów jako
okresów składkowych wypłacanie świadczenia rentowego z instytucji zagranicznej
innego niż renta z ubezpieczenia dodatkowego (art. 9 in fine ustawy emerytalnej).
Należy przy tym podkreślić, że świadczeniem rentowym wypłacanym z instytucji
zagranicznej, w rozumieniu tego przepisu, będzie nie tylko świadczenie
odpowiadające rencie z tytułu niezdolności do pracy czy rencie rodzinnej, lecz
także świadczenie z ubezpieczenia społecznego wypłacane w związku z
osiągnięciem określonego wieku, czyli emerytura, to jest tzw. "renta starcza" (por.
wyrok Sądu Najwyższego z 22 maja 2012 r., II UK 268/11, OSNP 2013, nr 7-8, poz.
96; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 7 listopada 2016 r., III AUa 1027/16,
LEX nr 2250161 oraz B. Suchacki (w:) Komentarz do ustawy o emeryturach i
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w:) Emerytury i renty z FUS.
Emerytury pomostowe. Okresowe emerytury kapitałowe. Komentarz do trzech
ustaw emerytalnych, wyd. I, red. K. Antonów, LEX 2019, art. 9).
I USK 467/26
5
Z przytoczonych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania
orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 11 k.p.c.
[a.ł]
