I USK 455/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Agnieszka Żywicka
Dnia 26 maja 2026 r.
w sprawie z odwołania A.K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie
z udziałem P. SA w W.
o obowiązkowe ubezpieczenia społeczne,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 26 maja 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 18 listopada 2024 r.,
sygn. akt III AUa 994/24,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od organu rentowego na rzecz A.K. kwotę 270 zł
(dwieście siedemdziesiąt złotych) wraz z odsetkami o których
mowa w art. 98 § 11 k.p.c., tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Gdańsku, wyrokiem z 18 listopada 2024 r., oddalił
apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie od wyroku
Sądu Okręgowego w Toruniu z 26 lipca 2024 r., którym zmieniono zaskarżoną
decyzję organu rentowego w ten sposób, że stwierdzono, iż A.K. w okresie od 20
października 2022 r. do 20 czerwca 2023 r. podlegała dobrowolnemu
I USK 455/26
2
ubezpieczeniu chorobowemu jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy
zlecenia, a w pozostałym zakresie odwołanie oddalono.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Gdańsku, zaskarżając wyrok w całości i opierając skargę
kasacyjną na podstawach naruszenia prawa materialnego tj. art. 14 ust. 1 ustawy z
dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst:
Dz. U. z 2026 r., poz. 199) oraz naruszenia przepisów postępowania mających
istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 386 § 1 i 6 k.p.c.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej
instancji w całości i jego zmianę w całości przez zmianę wyroku Sądu pierwszej
instancji i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku.
Ponadto strona skarżąca wniosła o zasądzenie na rzecz organu rentowego
kosztów postępowania według norm przepisanych.
Strona skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
wskazała na istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych wywołujących
rozbieżność w orzecznictwie sądowym oraz na oczywistą zasadność skargi
kasacyjnej.
W ocenie organu rentowego na tle rozbieżności orzeczniczych w
analogicznych sprawach istnieje potrzeba wykładni przepisu art. 14 ust. 1 ustawy o
systemie ubezpieczeń społecznych obowiązującego po styczniu 2022 r. a w
szczególności udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy po 1 stycznia 2022 r. istnieje
możliwość objęcia ubezpieczeniami dobrowolnymi, tak jak to było możliwe w latach
poprzednich, na podstawie tzw. wniosku dorozumianego.
Powołując się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., organ rentowy nie
wskazał w czym upatruje oczywistą zasadność, ograniczając się jedynie do
przytoczenia orzeczeń charakteryzujących powołaną przesłankę przedsądu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, odwołująca się wniosła o wydanie
postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o
zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej kosztów postępowania
kasacyjnego według norm przepisanych.
I USK 455/26
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania.
Na wstępie warto wskazać, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest
sądem zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem
zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji
kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze
skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi
kasacyjnej jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,
wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. Ustawodawca nieprzypadkowo konstruując
wymagania skargi kasacyjnej wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c.
obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (§ 1 pkt 2) i
obowiązek przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego
uzasadnienie (§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne elementy skargi kasacyjnej, które
spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach
postępowania kasacyjnego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20
października 2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130). W orzecznictwie Sądu
Najwyższego ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym wniosek o przyjęcie
skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu,
natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero
po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania.
Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie
przedstawione i uzasadnione. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i
skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej
podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich
domyślać (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 października 2016 r., I PK
59/16, LEX nr 2160130; z dnia 10 marca 2016 r., II CSK 10/16, LEX nr 2009500; z
dnia 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, LEX nr 2015640; z dnia 24 września 2015 r.,
II PK 27/15, LEX nr 2019527).
Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oraz jego uzasadnienie nie
spełniają wymogów jakich należałoby oczekiwać od profesjonalnego pełnomocnika,
I USK 455/26
4
zaznajomionego ze stanowiskiem Sądu Najwyższego co do wymogów
konstrukcyjnych rozpoznawanego wniosku. Choć strona skarżąca powołuje się na
dwie okoliczności: oczywistą zasadność skargi oraz potrzebę wykładni przepisów
prawa, to jednak pierwsza z nich nie została sformułowana w jakikolwiek sposób.
Organ rentowy nie wskazał, w czym upatruje oczywistej zasadności. Skarżący musi
wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się "oczywistość" zasadności skargi
oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w
sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego
przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona, czyli że jej zarzuty są zasadne "na pierwszy rzut oka"
(prima facie) i w sposób oczywisty prowadzą do uznania zaskarżonego wyroku za
błędny i jego wzruszenia. (tak w postanowieniu Sądu Najwyższego z 19 lutego
2014 r. I PK 265/13, LEX nr 1646094)
Odnosząc się do drugiej z powołanych przesłanek przedsądu godzi się
przypomnieć, że oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że określony
przepis prawa, będący źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w
odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych (postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2015 r., III CSK 269/15, LEX nr 1982406).
Konieczne jest wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen
prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej. Ponadto, ze
względu na publicznoprawne funkcje skargi kasacyjnej, skarżący powinien wykazać
celowość dokonania wykładni konkretnego przepisu przez Sąd Najwyższy ze
względu na potrzeby praktyki sądowej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20
listopada 2015 r., III CSK 269/15, LEX nr 1982406). Przez rozbieżności w
orzecznictwie sądów, uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
należy rozumieć istnienie zróżnicowanych albo sprzecznych rozstrzygnięć w
sprawach o takich samych lub bardzo podobnych stanach faktycznych, w których
mają zastosowanie te same przepisy prawne, wyłożone lub zastosowane w sposób
prowadzący do wydania odmiennych orzeczeń albo innych decyzji procesowych
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2015 r., III CSK 59/15,
I USK 455/26
5
OSNC 2016 Nr 2, poz. 29). Powołanie się na rozbieżności w orzecznictwie wymaga
przytoczenia i poddania analizie rozbieżnych orzeczeń sądów w celu wykazania, że
rozbieżności te mają swoje źródło w różnej wykładni przepisu, bądź też
przedstawienia argumentów wskazujących, że wykładnia przeprowadzona przez
sąd drugiej instancji sprzeczna jest z jednolitym stanowiskiem doktryny lub
orzecznictwa Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24
kwietnia 2018 r., III UK 123/17, LEX nr 2496319).
W ocenie Sądu Najwyższego skarżący nie wykazał przesłanki z art. 398⁹ § 1
pkt 2 k.p.c. Nie wystarcza samo powołanie się na istnienie rozbieżności
orzeczniczych ani sformułowanie pytania prawnego dotyczącego art. 14 ust. 1
ustawy systemowej. Skarżący powinien wskazać konkretne, rozbieżne judykaty
zapadłe w porównywalnych stanach faktycznych i prawnych, wyjaśnić, na czym
polega różnica wykładni tego samego przepisu, a także przedstawić własną
propozycję interpretacyjną oraz wykazać potrzebę wypowiedzi Sądu Najwyższego
z punktu widzenia praktyki sądowej. Wymogów tych wniosek o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia. Mając na uwadze, iż na etapie przedsądu
Sąd Najwyższy bada jedynie wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
nie jest rzeczą sądu kasacyjnego poszukiwanie w innych częściach skargi
argumentów na uzasadnienie podniesionych w nim twierdzeń (tak m.in. w
postanowieniu Sądu Najwyższego z 22 kwietnia 2015 r. IV CSK 613/14, LEX nr
1678089).
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c., odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania orzeczono
zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c.
M.G.
[a.ł]
I USK 455/26
6
