I USK 417/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 marca 2026 r.
SSN Jarosław Sobutka
w sprawie z odwołania Ż.K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Olsztynie
o świadczenie rehabilitacyjne,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 19 marca 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Okręgowego
w Olsztynie z dnia 5 lutego 2025 r., sygn. akt IV Ua 48/24,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
II. zasądza od Ż.K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Oddziału w Olsztynie kwotę 270,00 (dwieście siedemdziesiąt)
złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za czas po upływie
tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu orzeczenia do dnia
zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu kasacyjnym.
DS
UZASADNIENIE
Decyzją z 19 września 2023 r. (znak: […]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Oddział w Olsztynie, na podstawie art. 18 ust. 1-3 i ust. 6 ustawy z dnia 25 czerwca
1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby
I USK 417/26
2
i macierzyństwa, odmówił Ż.K. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 10
czerwca 2023 r. do 07 października 2023 r.
Sąd Rejonowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,
wyrokiem z 24 października 2024 r. (sygn. akt IV U 610/23), wydanym w sprawie
Ż.K., z odwołania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Olsztynie, o
świadczenie rehabilitacyjne, zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał odwołującej
prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, za okres od 10 lipca 2023 r. do 9 listopada
2023 r. i zasądził od organu rentowego na rzecz odwołującej kwotę 180 zł, tytułem
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami, od dnia
uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
Na skutek apelacji organu rentowego, Sąd Okręgowy w Olsztynie IV Wydział
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 5 lutego 2025 r. (sygn. akt
IV Ua 48/24), zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I i II i odwołanie oddalił.
Skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego wywiodła odwołująca, zaskarżając
w całości wyrok Sadu Okręgowego w Olsztynie, zarzucając rozstrzygnięciu
naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia
25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w
razie choroby i macierzyństwa, do naruszenia którego doszło wskutek jego błędnej
wykładni, wyrażającej się w uznaniu przez Sąd II instancji, że po urodzeniu
martwego dziecka trwa okres ciąży, w związku z czym zastosowanie powinien mieć
wydłużony okres zasiłkowy, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanej normy
prawnej, powinna wyrażać się w przyjęciu, że poród kończy okres ciąży i
zastosowanie powinien mieć podstawowy okres zasiłkowy.
W związku z powyższym, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego
wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi
Okręgowemu w Olsztynie, ewentualnie, w razie spełnienia przesłanki z art. 39816
k.p.c., uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie, co do istoty sprawy
przez oddalenie apelacji organu rentowego w całości.
Skarżąca wniosła także o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
wskazując na istnienie potrzeby wykładni przepisu prawa budzącego poważne
wątpliwości interpretacyjne, jak również wywołującego rozbieżności w orzecznictwie
I USK 417/26
3
sądów, a mianowicie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach
pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, przez
definitywne rozstrzygnięcie, czy ubezpieczonej po porodzie przysługuje 270 dni
okresu zasiłku chorobowego, czy ubezpieczona po porodzie podlega
podstawowemu okresowi 182 dni, w związku z tym, że poród kończy okres ciąży.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżąca wskazała, że na tle ww. przepisu powstaje rozbieżność, co do stosowania
wydłużonego okresu zasiłku chorobowego w postaci 270 dni w związku z stanem
ciąży już po porodzie. Tego rodzaju rozbieżności są wynikiem odmiennego
interpretowania wskazanego przepisu. W orzecznictwie sądów powszechnych
pojawiają się dwa poglądy. Według pierwszego, ubezpieczonej, po porodzie,
przysługuje dalej 270 dni zasiłku chorobowego. Według drugiego, poród kończy
okres ciąży, w związku z czym ubezpieczona podlega podstawowemu okresowi
182 dni.
Orzecznictwo w zakresie zakończenia stanu ciąży, a tym samym momentu,
do którego powinien zostać stosowany okres przedłużonego zasiłku chorobowego,
nie był jeszcze przedmiotem badania przez Sąd Najwyższy. Ponadto, próżno
szukać zdaniem skarżącej utrwalonej linii orzeczniczej sądów powszechnych, która
by wskazywała, że po porodzie należy skrócić okres zasiłku chorobowego do
podstawowych 182 dni, albo że należy w dalszym ciągu stosować okres 270 dni
zasiłku chorobowego.
Ponadto, w niniejszej sprawie dochodzimy do sytuacji, w której Sąd I
instancji uzasadnia swoje stanowisko, a Sąd II instancji w sposób lakoniczny
podchodzi do uzasadnienia tej kwestii i pozostaje jedynie przy obliczeniach dni
pozostawania przez odwołującą na zasiłku chorobowym. Natomiast długotrwała
niepewność ubezpieczonych, co do możliwości przejścia z zasiłku chorobowego na
świadczenie rehabilitacyjne, będzie dodatkowo powodowało ryzyko utraty
świadczeń przez ubezpieczonych, ponieważ organ rentowy w zależności od osób
wydających decyzję, będzie stosował różną wykładnię przepisu i może pojawić się
kilka ośrodków, gdzie będzie dochodziło do wydawania sprzecznych decyzji przy
zbliżonym stanie faktycznym.
I USK 417/26
4
W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną, organ rentowy wniósł o nie
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie w razie przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania
kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna odwołującej nie mogła zostać przyjęta do merytorycznego
rozpoznania.
Podkreślić należy, że skarga kasacyjna podlega badaniu (na etapie
przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie
z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność
postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu,
ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek
zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w
konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i
procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być
zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem
wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej
sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w
warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga
kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd
Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a
jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w
zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.
I USK 417/26
5
Strona skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
wskazała, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości oraz wywołujących rozbieżności w orzecznictwie - odwołała
się więc do przesłanki przedsądu wskazanej w przepisie art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Strona skarżąca wskazała, że na tle przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca
1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby
i macierzyństwa, powstaje rozbieżność co do stosowania wydłużonego okresu
zasiłku chorobowego w postaci 270 dni w związku z stanem ciąży już po porodzie.
Jej zdaniem w orzecznictwie sądów powszechnych pojawiają się dwa poglądy w
tym zakresie – nie przywołała jednak żadnych przykładów orzeczeń sądowych lub
odmiennych stanowisk doktryny, które potwierdzałyby tego rodzaju twierdzenie.
Tymczasem odwołanie się we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania do potrzeby wykładni przepisów prawnych, budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni, albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie, w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, Legalis nr 127030; z 28 marca
2007 r., II CSK 84/07, Legalis nr 2701754 i z 9 września 2022 r., I CSK 1494/22,
Legalis nr 2741242). Stronę skarżącą obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i
pogłębionej argumentacji prawnej, wskazującej na zaistnienie powołanej
okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości
interpretacyjne (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK
111/09, LEX nr 570112 i z 29 września 2022 r. I CSK 3496/22, Legalis nr 2790349).
Powołanie się na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
wymaga wykazania przez stronę skarżącą, że chodzi o wykładnię przepisów prawa,
których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym
orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni,
podania, w drodze stosownego jurydycznego wywodu, na czym owe wątpliwości
polegają, a także że mają one poważny oraz rzeczywisty charakter i ich
I USK 417/26
6
rozstrzygnięcie wiąże się z rozpatrywaną sprawą i jest istotne z punktu widzenia
wyniku postępowania oraz publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Strona
skarżąca nie wykazała, że mamy rzeczywiście do czynienia z przywoływaną
przesłanką przedsądu. O rozbieżności orzecznictwa, w rozumieniu przywołanego
wyżej przepisu, nie świadczy przy tym odmienne stanowisko zajęte w niniejszej
sprawie przez Sąd I i Sąd II instancji.
Należy także przypomnieć, że ustawodawca konstruując wymagania skargi
kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek
przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek
przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia
(§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które
spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego na różnych etapach
postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego
uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone
podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do
rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą
być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione,
czego w niniejszej sprawie zabrakło. Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c.
nie wystarczy więc odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo
choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy, w
ramach przedsądu, bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające
przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich
uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana,
aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych
elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać. Skarga
kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia realizującym przede
wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie
sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie
wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na
wykazaniu, że takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu
Najwyższego: z 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr 449007; z 10 marca
I USK 417/26
7
2008 r., III UK 4/08, LEX nr 459291; z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr
404134 i z 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 406392).
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2
k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a o kosztach
postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w związku
z art. 39821 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 9
ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 118).
DS.
[SOP]
