I USK 397/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 marca 2025 r.
SSN Dawid Miąsik
w sprawie z odwołania M. G. i F. P. N.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Krakowie
o ustalenie płatnika składek za H. K.,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 26 marca 2025 r.,
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. akt III AUa 941/19,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2024 r., III AUa
941/19 w pkt 1. zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia
6 maja 2019 r., VII U 3364/17 oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddziału w Krakowie (organ rentowy) z dnia 2 listopada 2017 r. w ten
sposób, że stwierdził iż płatnikiem składek za H. K. (ubezpieczona) w okresie
wskazanym w tej decyzji jest F. P. N. (płatnik) oraz rozstrzygnął o kosztach
postępowania.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego ani Sąd Okręgowy, ani organ rentowy nie
wskazali na żadne konkretne dowody, z których wynikałoby, że „istnienie płatnika
ma charakter iluzoryczny” lub by płatnik nie był zdolna do pełnienia roli pracodawcy
dla ubezpieczonej i nawiązania z nią stosunku pracy. Nie dyskwalifikuje płatnika
I USK 397/24
2
jako pracodawcy okoliczność, że praca wykonywana przez jej pracownika mogła
była przydatna dla innych podmiotów gospodarczych, a w szczególności, że
wykonywana była w interesie M. G. Jeśli nawet takie prace i zlecenia były
faktycznie realizowane przez płatnika (choćby za pośrednictwem jej pracownika -
ubezpieczonej) na rzecz innego podmiotu, w szczególności na rzecz firmy M. G., to
nie oznacza to jeszcze, że ubezpieczona była pracownikiem M. G., a jedynie to, że
płatnik powinien otrzymać stosowane wynagrodzenie za tego rodzaju usługi oraz że
zarząd płatnika (w osobie M. G.), godząc się na nieopłatne wykonywanie tego
rodzaju usług na rzecz przedsiębiorcy M. G., działał wbrew interesom płatnika.
Odnosząc się do tezy o „iluzorycznym” istnieniu płatnika, Sąd drugiej
instancji zwrócił uwagę, że nie można pomijać prawomocnych wyroków, z których
wynika, że płatnik nie był podmiotem „iluzorycznym”, funkcjonowała, a zatem mógł
być pracodawcą i jednocześnie płatnikiem składek. Zgromadzone w aktach
dokumenty w postaci umów o pracę, świadectwa pracy, fakt zgłoszenia
ubezpieczonej do ubezpieczenia przez płatnika, a także dowód z przesłuchania M.
G., wskazują, że pracodawcą ubezpieczonej był płatnik. Organ rentowy (a na nim
spoczywał ciężar dowodu) nie wykazał też w sposób niebudzący wątpliwości, że
ubezpieczona faktycznie zawarła umowę o pracę (ustnie lub w sposób
dorozumiany) z M. G. jako prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą.
Nie było zatem podstaw faktycznych do przyjęcia, że to M. G. był pracodawcą
ubezpieczonej.
Organ rentowy wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego,
zaskarżając ten wyrok w całości i naruszenie prawa materialnego: 1) art. 4 punkt 2
lit. a) ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w
związku z art. 22 § 1 k.p., polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu
prowadzącym do przyjęcia, że ubezpieczona podlegała ubezpieczeniom
społecznym z tytułu zatrudnienia u płatnika, mimo, że ubezpieczona faktycznie nie
pozostawała w stosunku pracy z tym płatnikiem; 2) art. 6 kc, polegającym na jego
niewłaściwym zastosowaniu prowadzącym do przyjęcia, że organ rentowy nie
wskazał na dowody, z których wynika iluzoryczność istnienia płatnika.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania organ rentowy
podniósł, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W jego opinii
I USK 397/24
3
orzeczenie zaskarżonym wyrokiem, że płatnikiem składek za ubezpieczoną w
okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji jest płatnik jest oczywiście sprzeczne z
art. 4 punkt 2 lit. a) ustawy systemowej w związku z art. 22 § 1 k.p., a naruszenie
tych przepisów przywiodło Sąd Apelacyjny do wydania prima facie nieprawidłowego
orzeczenia. W opinii organu rentowego w świetle zgromadzonego w sprawie
materiału dowodowego, ubezpieczoną nie łączył z płatnikiem stosunek pracy, bo
nie wykonywała ona pracy na rzecz płatnika, lecz na rzecz prowadzącego
działalność gospodarczą M. G., a sam płatnik nie prowadziła realnie statutowej
działalności, za takie nie można bowiem uznać działań sporadycznych i w
marginalnej skali.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą skargą orzeczenie zapadło wskutek
oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno być
rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy
jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo
powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20,
poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003 nr 18,
poz. 437) i jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy orzeczenie jest
niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni
przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1963 r.,
II CZ 3/63, OSPiKA 1963 nr 11, poz. 286). Powołanie się przez autora skargi
I USK 397/24
4
kasacyjnej na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go zatem
do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej
postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na
jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj.
podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia
11 grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX nr 585777 oraz z dnia 3 lutego 2010 r., II PK
304/09, LEX nr 602695). Innymi słowy, jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą
zasadność skargi, to powinien zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta
oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność łatwo
dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r., V CSK 459/09, LEX nr 602638).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia
powyższych wymogów. Argumentacja mająca uzasadniać oczywistą zasadność
skargi kasacyjnej, ogranicza się do przedstawienia stanu faktycznego sprawy
wynikającego z dokonanej przez skarżącego własnej oceny zebranego w tej
sprawie materiału dowodowego. Z całą pewnością brakuje jej zatem waloru
ogólności i uniwersalności, a co szczególnie znamienne, w istocie stanowi ona
próbę podważenia przeprowadzonej przez Sąd drugiej instancji oceny materiału
dowodowego oraz dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych. Tymczasem
powoływanie się na błąd w przeprowadzonej ocenie dowodów i dokonanych na tej
podstawie ustaleniach faktycznych nie może być podstawą skargi kasacyjnej
(art. 3983 § 3 k.p.c.), ponieważ ustalenia te są wynikiem swobodnej oceny
dowodów dokonywanej przez sąd meriti. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 39813 § 2
k.p.c., jest natomiast związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę
zaskarżonego orzeczenia, co oznacza, że w przypadku poddania skargi kasacyjnej
merytorycznej ocenie i tak musiałby uwzględnić owe ustalenia faktyczne przy
rozpatrywaniu powołanych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego,
którego przepisy stanowiły podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w
zaskarżonym wyroku.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[SOP]
I USK 397/24
5
[a.ł]
