I USK 393/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Agnieszka Żywicka
Dnia 26 maja 2026 r.
w sprawie z odwołania W.M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu
o prawo do renty tytułu niezdolności do pracy,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 26 maja 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego
we Wrocławiu z dnia 29 listopada 2024 r., sygn. akt III AUa 367/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, wyrokiem z 29 listopada 2024 r., oddalił
apelację ubezpieczonego W.M. od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z 3
lutego 2023 r., którym oddalono odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddział w Wałbrzychu z 29 stycznia 2021 r., którą odmówiono
przyznania wnioskodawcy prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z uwagi na
brak niezdolności do pracy.
W.M. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu,
zaskarżając wyrok w całości i opierając skargę kasacyjną na podstawach
naruszenia art. 2 i 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2026 r., poz. 199) w związku z
art. 67 Konstytucji RP oraz art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i
rentach z FUS (jednolity tekst: Dz. U. z 2025 r., poz. 1749).
I USK 393/26
2
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji, a w przypadku
stwierdzenia podstaw także do uchylenia w całości zaskarżonego orzeczenia Sądu
pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu sądowi. Ewentualnie, skarżący
wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy co do istoty.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał,
że w sprawie występuje konieczność rozważenia istotnego zagadnienia prawnego
dotyczącego wykładni art. 57 ustawy o emeryturach i rentach, czy w zakresie
spełnienia przesłanki niezdolności do pracy w sytuacji, gdy wnioskodawca ma już
przyznane prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w innym państwie
członkowskim Unii Europejskiej odmowa przyznania prawa do renty z tytułu
niezdolności do pracy jest naruszeniem dyspozycji przepisów art. 2 i 2a ustawy o
systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 67 Konstytucji oraz jest
naruszeniem zasady równego traktowania obywateli i naruszenie prawa do
zabezpieczenia społecznego.
Organ rentowy nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia jej do merytorycznego
rozpoznania.
Na wstępie warto podkreślić, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest
sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem
zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji
kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze
skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi
kasacyjnej jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,
wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego, w art. 3984 § 2 k.p.c.
wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek
złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg
ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym między innymi na możliwości
odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art.
I USK 393/26
3
3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego
wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie
okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu
katalogowi przesłanek. Ustawodawca, konstruując wymagania skargi kasacyjnej,
wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia
podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek przedstawienia wniosku
o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa
odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i
podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach postępowania
kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie
podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy
kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do
rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą
być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione,
a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do
podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek
argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko
wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie
analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna
być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać
w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym
bardziej się ich domyślać. Skarga kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem
zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na
usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na
wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do
rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w
sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 31 stycznia 2008 r., II
UK 246/07, LEX nr 449007; z dnia 10 marca 2008 r., III UK 4/08, LEX nr 459291; z
dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 404134 i z dnia 19 czerwca 2008 r., II
UZ 18/08, LEX nr 406392).
I USK 393/26
4
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej powinno zawierać
odpowiednie skonkretyzowanie co najmniej jednej z przyczyn przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania. Argumentacja uzasadniająca wniosek powinna
dotyczyć ustawowo określonych przyczyn przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania z zachowaniem standardu odpowiedniego do powagi postępowania
kasacyjnego przed Sądem Najwyższym i umiejętności zawodowych wnoszących
skargi, profesjonalnych prawników (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6
maja 2010 r., III UZ 2/10, LEX nr 622211).
Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem
nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu
Najwyższego i dla którego rozwikłania dotychczasowe orzecznictwo jest
niewystarczające. W przypadku powołania jako podstawy wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania istnienia w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego, skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale
także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną
argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu
prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu
rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez
sąd drugiej instancji. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty
przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art.
390 k.p.c. Samo zaś zagadnienie prawne, w formie pytania sformułowanego w taki
sposób, by możliwe było rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego wątpliwości,
musi w swej treści zawierać odwołanie do przepisu lub przepisów prawa, na tle
których takie zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma
podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście
zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to zagadnienie "istotne". Nie można przy
tym zasadnie twierdzić, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli
I USK 393/26
5
Sąd Najwyższy we wcześniejszym orzecznictwie wyraził swój pogląd w
podnoszonej kwestii, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające jego zmianę
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2014 r., I UK 64/14, LEX nr
2630721).
Skarżący formułuje zagadnienie prawne dotyczące relacji między prawem do
renty przyznanym według prawa innych Państw Członkowskich Unii Europejskiej a
prawem do renty z tytułu niezdolności do pracy wynikającym z ustawy o
emeryturach i rentach. Wskazując na zagadnienie transgraniczne i koordynację
zabezpieczenia społecznego nie odnosi się do prawnych podstaw tej koordynacji
ani w podstawach kasacyjnych ani w zagadnieniu prawnym, które sformułował.
Argumentacja mająca przekonać Sąd Najwyższy do rozważenia istotnego,
nowatorskiego i doniosłego dla rozwoju wymiaru sprawiedliwości zagadnienia nie
spełnia oczekiwań jakie można stawiać fachowemu pełnomocnikowi. Pełnomocnik
skarżącego nie powołuje się na jakiekolwiek poglądy doktryny, orzecznictwa,
rozbieżną wykładnię przepisów prawa, które mogłyby dotyczyć podniesionego
przez niego problemu prawnego. Już sama pobieżna lektura przytoczonego
zagadnienia prawnego skłania do przyjęcia, że przytoczone przepisy prawa nie
pozwalają na odniesienie się do kwestii prawnych, jakie podnosi w swym wywodzie
pełnomocnik skarżącego. Wprowadzenie przymusu adwokacko-radcowskiego w
postępowaniu przed Sądem Najwyższym ma na celu sprowadzenie dyskursu
między sądem a stronami postępowania na wyższy poziom merytoryczny poparty
wiedzą prawniczą i zdolnościami argumentacyjnymi. Oczekiwać należy, że
powołane podstawy prawne będą aktualne i adekwatne do rozpoznania sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uznaje, że nie została przez skarżącego
wykazana potrzeba rozstrzygnięcia przytoczonego przez niego zagadnienia
prawnego, a w konsekwencji należało orzec jak w sentencji postanowienia, zgodnie
z art. 3989 § 2 k.p.c.
M.G.
[SOP]
I USK 393/26
6
