I USK 366/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Robert Stefanicki
Dnia 12 maja 2025 r.
w sprawie z odwołania D. Ć.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Nowym Sączu
o podleganie ubezpieczeniom społecznym,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 12 maja 2025 r.,
skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt III AUa 3053/20,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od odwołującej na rzecz organu rentowego 240
(dwieście czterdzieści) złotych wraz odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c.
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 maja 2024 r. oddalił apelację
D. Ć. od wyroku z dnia 27 października 2020 r., w którym Sąd Okręgowy w Nowym
Sączu oddalił wniesione przez nią odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddział w Nowym Sączu z dnia 25 lutego 2019 r. stwierdzającej, że
odwołująca jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie
podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu
oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 24 listopada 2014 r.
I USK 366/24
2
W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej D. Ć. zarzuciła
naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie: art. 83 ust. 1, art. 83 ust.
1 pkt 3 w związku z art. 38 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 4
ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez
błędne przyjęcie, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją, odwołująca nie
prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej i nie podlegała obowiązkowemu
i dobrowolnemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i ubezpieczeniu
wypadkowemu, podczas gdy w sposób szczegółowy w toku postępowania
wyjaśniającego przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, jak również sądowego
wykazała fakt prowadzenia działalności gospodarczej, jej ciągłość, zorganizowany i
zarobkowy charakter oraz wszelkie cechy jej faktycznego prowadzenia. Skarżąca
powołała się również na naruszenie przepisów postępowania, to jest: art. 233 § 1
k.p.c. przez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału
dowodowego i nieprawidłową ocenę zeznań świadków; art. 3271 k.p.c. przez
pominięcie w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku i niewyjaśnienia w nim,
dlaczego Sąd pierwszej instancji nie dał wiary dowodom przedstawionym przez
odwołującą oraz jej zeznaniom, jak również przez brak wskazania podstawy
prawnej rozstrzygnięcia.
Wobec przedstawionych zarzutów odwołująca wniosła o uchylenie w całości
zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego, a także
decyzji organu rentowego i stwierdzenie, że D. Ć. jako osoba prowadząca
pozarolniczą działalność gospodarczą podlega od dnia 24 listopada 2014 r.
obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz
dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, ewentualnie o uchylenie w całości
zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy temu Sądowi do
ponownego rozpoznania, ewentualnie także o uchylenie w całości zaskarżonego
orzeczenia i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Ponadto wniosła o zasądzenie od
organu rentowego na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów
zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca
jednocześnie wskazała, że skarga jest oczywiście uzasadniona i w sprawie
występuje konieczność rozważenia istotnych zagadnień prawnych. Pierwszą z
I USK 366/24
3
przesłanek sformułowała w postaci zagadnienia: „Czy organ prowadzący
postępowanie w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym może od
początku podejmowanych przez siebie czynności, sprawdzających prowadzoną
przez ubezpieczonego działalność gospodarczą, zakładać nieuczciwość po jego
stronie i prowadzić przedmiotowe czynności przy założeniu takiej nieuczciwości,
czy też w takim przypadku ma zastosowanie domniemanie uczciwości po stronie
ubezpieczonego, które w trakcie postępowania zostaje przez organ obalone lub
potwierdzone stosownymi dowodami”. Uzasadniając powyższy wniosek, podniosła,
że w niniejszej sprawie organ od początku prowadził działania, wychodząc z
założenia, iż prowadzona przez odwołującą działalność gospodarcza była jedynie
pozorna, a ona postępowała w sposób nieuczciwy. Założenie to bez wątpienia
oddziaływało na tok postępowania dowodowego w sprawie, w tym zgromadzone i
przedstawione dowody, a w konsekwencji również na rozstrzygnięcia Sądów. Stąd,
w ocenie skarżącej zaistniała potrzeba rozstrzygnięcia przedstawionego przez nią
zagadnienia tym bardziej, że m.in. w przepisach ustawy prawa przedsiębiorców
ustawodawca przewidział w art. 10 zasadę domniemania uczciwości przedsiębiorcy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę
przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie i zasądzenie od
odwołującej na rzecz organu rentowego kosztów postępowania, w tym kosztów
zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jako nadzwyczajny środek zaskarżenia służy realizacji
interesu publicznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Funkcje
postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do
rozpoznania oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, że w
konkretnej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za interwencją Sądu
Najwyższego.
Zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c. strona wnosząca skargę kasacyjną powinna
sformułować w niej wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz ze stosownym
uzasadnieniem wykazując, że zachodzi jedna z przesłanek przedsądu
I USK 366/24
4
wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Oceniając skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do
rozpoznania, Sąd Najwyższy zważył, że skarżąca oparła skargę na przesłankach
uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., jednakże przesłanki te nie zostały
spełnione. Zgodnie z ugruntowaną wykładnią przyjętą w orzecznictwie i literaturze,
zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem nowy,
który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu
Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest
niewystarczające. Powołując w podstawie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, przesłankę jej przyjęcia w postaci istnienia w sprawie istotnego
zagadnienia prawnego, skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo
zagadnienie, ale także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią
jurydyczną argumentację. Przekonanie Sądu Najwyższego oceniającego na etapie
przedsądu o zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w oparciu o
przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga wskazania za pomocą wywodu
prawnego, na kanwie jakich norm (przepisów) zagadnienie powstało, jakie są
możliwe interpretacje problemu i jakie jego rozstrzygnięcie proponuje skarżący na
bazie sformułowanego zagadnienia ze wskazaniem argumentów, które prowadzą
do rozbieżnych ocen (postanowienia Sądu Najwyższego z: 19 maja 2009 r., II PK
66/09, LEX nr 553691; 19 kwietnia 2023 r., II USK 208/22, LEX nr 3582485;
9 października 2024 r., I PSK 46/24, LEX nr 3778876). Dopiero wówczas Sąd
Najwyższy ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest
rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy jest to zagadnienie „istotne”
(postanowienia Sądu Najwyższego z: 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda
2004, nr 7-8, s. 51; 23 marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575; 11 kwietnia
2012 r., III SK 41/11, LEX nr 1238126; 31 stycznia 2013 r., II CSK 479/12, LEX nr
1293729; 10 stycznia 2024 r., III PSK 6/23, LEX nr 3652236). Przez istotne
zagadnienie prawne, na które powołuje się skarżąca, należy rozumieć problem o
I USK 366/24
5
charakterze prawnym, powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający
charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozwiązanie stwarza realne i
poważne trudności. Problem ten musi mieć jednocześnie charakter uniwersalny,
czyli jego rozwiązanie powinno służyć rozstrzyganiu innych, podobnych spraw.
Równocześnie, chodzi o zagadnienie, którego wyjaśnienie byłoby konieczne dla
rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostające w związku z podstawami skargi
oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez sąd drugiej instancji, stanem
faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.) i także w związku z podstawą prawną
stanowiącą podstawę wydania zaskarżonego wyroku. Musi więc pozostawać w
związku ze sprawą (postanowienia Sądu Najwyższego z: 26 stycznia 2012 r., I PK
124/11, LEX nr 1215465; 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13, LEX nr 1375467;
16 września 2021 r., II USK 257/21, LEX nr 3244497; 3 lipca 2024 r., III PSK
126/23, LEX nr 3732398; 9 października 2024 r., I USK 68/24, LEX nr 3778875;
T. Wiśniewski (w:) D. Dończyk, J. Iwulski, G. Jędrejek, I. Koper, G. Misiurek, M.
Orecki, P. Pogonowski, S. Sołtysik, D. Zawistowski, T. Zembrzuski, T. Wiśniewski,
Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom. II. Artykuły 367–50539,
Warszawa 2021, art. 3989).
Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że odwołanie się do przesłanki z
art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta
rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego
ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty
wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam
zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie
prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać
kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego
polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej (postanowienia Sądu Najwyższego z: 26 kwietnia
2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr
1215774; 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; 26 listopada 2020 r., I UK
408/19, LEX nr 3168962; 23 kwietnia 2025 r., I CSK 1920/24, LEX nr 3854868).
I USK 366/24
6
Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w
której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza
konkretne przepisy prawa. Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych
przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób
sprzeczny (postanowienia Sądu Najwyższego z: 30 listopada 2012 r., I UK 414/12,
LEX nr 1675171; 7 lutego 2024 r., II USK 124/23, LEX nr 3669686).
Z uwagi na to, że skarżąca jako przyczynę uzasadniającą przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania wskazała występowanie istotnego zagadnienia
prawnego i oczywistą zasadność skargi w oparciu o wspólne dla nich uzasadnienie,
stwierdzić należy, że zapatrywania te wzajemnie się wykluczają. Nie można
bowiem równocześnie twierdzić, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku
było efektem oczywistego naruszenia przepisów rozumianego jako widoczna, bez
potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub
stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami
interpretacji oraz sugerować, iż prawo to wymaga wykładni w ramach istotnego
zagadnienia prawnego, które występuje tylko wtedy, gdy stosowanie konkretnych
przepisów budzi poważne wątpliwości (postanowienia Sądu Najwyższego z:
27 stycznia 2011 r., II PK 247/10, LEX nr 1274964; 10 stycznia 2024 r., II USK
377/22, LEX nr 3669635).
Skarżąca nie zdołała wykazać występowania w sprawie wskazanych
przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Jak wynika z rozważań
dokonanych powyżej, obowiązkiem skarżącego jest wywiedzenie i uzasadnienie
występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany
jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na
podstawie art. 390 § 1 k.p.c. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania i jego uzasadnieniu skarżąca ograniczyła się do sformułowania pytania
nie formułując zagadnienia prawnego, które odpowiadałoby wymaganiom
stawianym przez judykaturę tej przesłance przedsądu. Sugerując potrzebę
rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego jej autorka nie nawiązała do treści
przepisów prawa, w których upatrywała podstaw do konstruowania owego
zagadnienia prawnego, nie wyjaśniła, na czym polegają trudności w dekodowaniu
I USK 366/24
7
zawartych w nich norm prawnych, do jakich rozbieżnych wniosków może prowadzić
wykładnia tych przepisów, ani jakie jest stanowisko skarżącej w tej kwestii, ale
nawet nie sformułowała zagadnienia prawnego, na którego istnienie - jako
przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – powołuje się. Nie
przedstawiła zatem argumentacji jurydycznej, za pomocą której wykazałaby, że w
sprawie istnieje zagadnienie prawne cechujące się walorem „istotności”,
wymaganym w przypadku zagadnień, które mogą uzasadniać przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania. Podobnie w odniesieniu do przesłanki oczywistego
naruszenia prawa, skarżąca również i w tej podstawie przedsądu nie wskazała, jaki
przepis został w sposób oczywisty naruszony przez Sąd drugiej instancji, a jak
wywiedziono wyżej, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu
art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego, oczywistego
naruszenia przepisu prawa - jasnego i jednoznacznego, którego wykładnia i
stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości. Argumentów na istnienie powołanej
okoliczności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania należałoby więc
poszukiwać w innych elementach konstrukcyjnych tego środka zaskarżenia, to jest
w podstawach kasacyjnych i ich uzasadnieniu, co nie jest rolą Sądu Najwyższego
na etapie przedsądu.
Jedynie na marginesie można zauważyć, że wskazane kwestie - w kształcie,
w jakim sformułowała je skarżąca - wymagają odniesienia się do konkretnych
okoliczności sprawy. Skarżąca nie skonstruowała ogólnych zagadnień prawnych,
których rozwiązanie miałoby znaczenie dla rozwoju jurysprudencji i prawa
pozytywnego, lecz pod pretekstem formułowania owych zagadnień zmierza do
rozstrzygnięcia tego konkretnego sporu, w jego szczegółowo opisanych realiach
faktycznych przedstawiając własną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego
sprawy. Należy przypomnieć, że przedmiotem sporu było ustalenie, czy odwołująca
prowadziła działalność gospodarczą począwszy od 2014 r. i w związku z tym
podlegała ubezpieczeniom społecznym. Z ustaleń faktycznych Sądu wynikało, że w
ciągu ponad 4 lat okresu prowadzonej działalności (od grudnia 2014 r. do marca
2019 r.) D. Ć. była aktywnym przedsiębiorcą przez około 5 miesięcy, 18 dni,
pozostały okres przebywała na zwolnieniach związanych z ciążą oraz z
rodzicielstwem i z tego tytułu pobierała świadczenia. Postępowanie dowodowe
I USK 366/24
8
jednoznacznie wykazało, że podjęta przez odwołującą działalność była
utrzymywana wyłącznie dla uzyskiwania przez nią świadczeń z ubezpieczenia
społecznego, zwłaszcza gdy uwzględni się wysokości świadczeń, jakie przez cały
okres objęty sporem otrzymała z uwagi na podwyższenie podstawy wymiaru składki
na ubezpieczenie społeczne w maksymalnych granicach zaraz przed zaistnieniem
ryzyka ubezpieczeniowego, uwzględniając również to, że działalność ta nie
przynosiła dochodów, które usprawiedliwiałyby podwyższenie podstawy wymiaru
składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie ponad 9.000 zł miesięcznie.
W ocenie Sądu odwołująca faktycznie nie wykonywała pozarolniczej działalności
gospodarczej w sposób zorganizowany i ciągły, na własny rachunek i w celach
zarobkowych. Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy, gdzie bezspornie
wykazano, że w zakresie działalności polegającej na handlowaniu wędlinami na
targowisku w D., działalnością taką zajmowała się teściowa oraz mąż odwołującej.
D. Ć. zeznała, że „wtenczas chciała spróbować prowadzenia pozarolniczej
działalności tożsamej z działalnością jej męża i teściowej”. W ocenie Sądu już na
moment zarejestrowania działalności gospodarczej wnioskodawczyni nie spełniała
wymogów z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (obowiązujących
w roku 2014 r.), nie zamierzała prowadzić działalności gospodarczej w sposób stały,
zorganizowany i ciągły oraz w celu zarobkowym, a dokonywane przez nią
czynności oraz dokumentacja tworzona na potrzeby postępowania kontrolnego
miały na celu jedynie pozorowanie takiego stanu rzeczy. Przeprowadzone w
niniejszej sprawie postępowanie dowodowe dało podstawę do przyjęcia, że D. Ć.
nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej, a podejmowane przez nią
działania stanowiły wyłącznie pozory takiej działalności, w celu uzyskania z organu
rentowego wysokich świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, a potem
macierzyńskiego, co nie może stanowić podstawy do objęcia ubezpieczeniami
społecznymi.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że podstawą
powstania tytułu do podlegania ubezpieczeniom społecznym w związku z
prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o
systemie ubezpieczeń społecznych) jest faktyczne wykonywanie pozarolniczej
działalności gospodarczej (art. 13 pkt 4 tej ustawy o systemie ubezpieczeń), czyli
I USK 366/24
9
rzeczywiste podjęcie i prowadzenie działalności zarobkowej, wykonywanej w
sposób zorganizowany i ciągły, w celu zarobkowym (wyroki Sądu Najwyższego z:
25 stycznia 2017 r., II UK 621/15, LEX nr 2248732; 10 maja 2022 r., I USKP 100/21,
LEX nr 3435868; 9 listopada 2022 r., I USKP 148/21, LEX nr 3549446;
16 października 2024 r., III USKP 122/23, LEX nr 3768913).
Sąd Najwyższy w wyroku z 14 lutego 2024 r. (II USKP 63/23, LEX nr
3688570) wywiódł, że przesłanka zarobkowego charakteru działalności zostaje
spełniona wówczas, gdy jej prowadzenie przynosi rzeczywisty zysk, a także wtedy,
gdy mimo jego nieosiągnięcia, przedsiębiorca nastawiony był na uzyskanie
dochodu. Cechą działalności gospodarczej jest prowadzenie jej dla zysku, który
powinien wystarczyć na koszty działalności, utrzymanie przedsiębiorcy i dalszy
rozwój. Ubezpieczenie społeczne nie jest natomiast celem samym w sobie. Jest
nim zarobek, który powinien pokrywać w pełni koszty działalności, w tym
ubezpieczenia społecznego, a ponadto wystarczać na utrzymanie oraz rozwój
przedsiębiorstwa (wyroki Sądu Najwyższego z: 29 marca 2023 r., III USKP 27/22,
Legalis nr 2953051; 10 stycznia 2024 r., III USKP 64/23, Legalis nr 3033574).
Nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana okresowo i
sporadycznie, a także, jeśli nie jest ona prowadzona w celu osiągnięcia zarobku
rozumianego jako nadwyżka przychodów nad poniesionymi kosztami. Cel
zarobkowy zatem towarzyszy działalności wtedy, gdy jest ona prowadzona w taki
sposób, że potencjalnie może przynosić dochód. Niekiedy cel zarobkowy ujmuje się
szerzej, traktując go jako synonim podporządkowania działalności zasadom
racjonalnego (ekonomicznego) gospodarowania (R. Strugała (w:) E. Gniewek, P.
Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Warszawa 2023, komentarz do
art. 431).
Jak już wskazano, istotą działalności gospodarczej jest jej prowadzenie w
sposób ciągły i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko przedsiębiorcy (wyrok
Sądu Najwyższego z 11 lutego 2021 r., II USKP 21/21, LEX nr 3119631;
S. Sołtysiński, Komentarz do przepisów Działu III Księgi I k.c. (w:) S. Sołtysiński,
A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja (red.), Kodeks spółek handlowych.
Pozakodeksowe prawo handlowe. Komentarz. T. 5, Warszawa 2015, komentarz do
art. 431). Ubezpieczenie społeczne nie jest celem głównym działalności
I USK 366/24
10
gospodarczej. Celem tym jest zarobek, czyli dochód pokrywający w pełni koszty
działalności, w tym ubezpieczenia społecznego, a ponadto wystarczający na
utrzymanie oraz rozwój przedsiębiorcy. Występuje nierównowaga, gdy przy niskim
przychodzie mamy do czynienia z deklaracją wysokiej stawki ubezpieczeniowej w
celu uzyskiwania wielokrotnie wyższych świadczeń z ubezpieczenia społecznego
kosztem innych ubezpieczonych i wbrew zasadzie solidaryzmu (wyroki Sądu
Najwyższego z: 23 września 2020 r., II UK 353/18, LEX nr 3106218; 1 lutego 2023
r., III USKP 69/22, Legalis nr 2911987). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że ktoś,
kto twierdzi, że prowadzi działalność gospodarczą tylko po to, aby uzyskać
świadczenia z ubezpieczenia społecznego, w istocie stwarza pozory prowadzonej
działalności, bowiem nie zmierza do pozyskiwania zarobku z działalności, co
wypacza sens ustawowy tej instytucji prawa (wyroki Sądu Najwyższego z:
6 kwietnia 2017 r., II UK 98/16, LEX nr 2307127; 11 lutego 2021 r., II USKP 21/21,
LEX nr 3119631; 14 lutego 2024 r., II USKP 63/23, LEX nr 3688570).
Dokonana przez Sąd odwoławczy ocena okoliczności faktycznych i związana
z tym wykładnia przepisów skutkowała uznaniem, że skarżąca upozorowała
działania mające świadczyć o wykonywaniu przez nią działalności gospodarczej,
które na gruncie art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 11 ust. 2 i 12 ust. 1 ustawy o
systemie ubezpieczeń społecznych nie mogą stanowić ważnego tytułu do
podlegania ubezpieczeniom społecznym. Podnoszone przez skarżącą w tym
zakresie argumenty w postaci zagadnienia prawnego stanowią próbę podważenia
przyjętej przez Sąd oceny dowodów i wynikających z niej ustaleń faktycznych,
podczas gdy zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2 k.p.c., podstawą
skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny
dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi
podstawę zaskarżonego orzeczenia.
Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy doszedł do
przekonania, że skarżąca nie wykazała podstaw do poddania skargi kasacyjnej
merytorycznemu rozpoznaniu. Dlatego też z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach zastępstwa
procesowego po myśli art. 98 § 1 i 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. oraz w
związku § 9 ust. 2 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
I USK 366/24
11
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jednolity
tekst: Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).
(J.K.)
[r.g.]