I USK 343/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Leszek Bielecki
Dnia 4 lutego 2026 r.
w sprawie z odwołania M. C.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Olsztynie
o ustalenie podlegania dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 4 lutego 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt III AUa 195/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od organu rentowego na rzecz odwołującej się
kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego wraz z ustawowymi
odsetkami za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
zobowiązanemu orzeczenia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Białymstoku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 18 grudnia 2024 r., IV AUa 195/24, oddalił apelację organu rentowego
wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z 7 marca 2024 r., IV U
660/23, zmieniającego decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w
Olsztynie z 19 kwietnia 2023 r. o tyle, że odwołująca się M. C. podlega dobrowolnie
ubezpieczeniu chorobowemu od 27 października 2022 r. do 6 listopada 2022 r.
I USK 343/26
2
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ rentowy,
zaskarżając go w całości. Wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
wskazując na jej oczywistą zasadność. W ocenie skarżącego organu Sąd
Apelacyjny, stosując art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych w sposób oczywisty naruszył prawo orzekając o objęciu
dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym odwołującej się, pomimo iż zgłoszenie
do ubezpieczeń zostało dokonane po terminie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołująca się wniosła o wydanie
postanowienia odmawiającego przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie od
organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym
według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego
rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Funkcje
postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do
rozpoznania i jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w
konkretnej sprawie zachodzą istotne okoliczności przemawiające za interwencją
Sądu Najwyższego.
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż
tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2
k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności
powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.
Ponadto dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
I USK 343/26
3
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest
trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w
zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 14 września 2016 r., V CSK 143/16, LEX nr
2135552; z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z 1 grudnia 2015 r.,
I PK 71/15, LEX nr 2021944).
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący organ
powołał się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (oczywista zasadność).
Jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien
zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała.
Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze
skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 marca 2012 r., II PK 294/11,
LEX nr 1214578). Ponadto z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko
powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
ale również wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że
skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość”
zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest
oczywiście uzasadniona. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego
przepisu nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać
kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego
polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca
2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06,
LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z 1 stycznia
2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774).
Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c. rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej
instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste
I USK 343/26
4
naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna natychmiast, bez
potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub
stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami
interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK
317/07, LEX nr 453107; z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z
26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494; z 17 października
2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z 8 marca 2002 r., I PKN
341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia
2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest
powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest
w oczywisty sposób sprzeczny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30
listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że
skarżący organ nie sformułował prawidłowo wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania.
Organ rentowy ma rację, że termin wyznaczony w art. 14 ust. 1 ustawy
systemowej ma charakter zawity i nie ma podstaw do jego "przywracania" czy
oceny przyczyn uchybienia temu terminowi (zawinione przez ubezpieczonego czy
niezależne od niego). W przypadku niezgłoszenia się do ubezpieczenia
dobrowolnego, ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje, aby
objęcie ubezpieczeniem w późniejszym terminie mogło mieć skutek wsteczny
wobec daty złożenia wniosku. Jednakże umknęło organowi to, że Sądy ustaliły, że
zgłoszenia dokonano w terminie w dniu 2 listopada poprzez złożenie pisma z tą
datą. Jeżeli organ uznał, że wniosek powinien zostać złożony w innej formie, np. na
druku urzędowym, powinien poinformować o tym odwołującą się. Tym samym
podnoszone przez skarżący organ argumenty zmierzają w istocie do podważenia
suwerennej i niepoddającej się kontroli kasacyjnej sędziowskiej oceny zebranego w
sprawie materiału dowodowego, co na tym etapie postępowania nie jest możliwe ze
względu na to, że na mocy art. 3983 § 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2 k.p.c., Sąd
Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę
zaskarżonego orzeczenia.
I USK 343/26
5
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na
podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., o kosztach orzekając na podstawie art. 98 § 1 i 11
k.p.c.
[a.ł]
