I USK 339/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ewa Stryczyńska
Dnia 21 lipca 2026 r.
w sprawie z odwołania S. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Biłgoraju
o wypłatę emerytury,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 21 lipca 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Lublinie z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt III AUa 592/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od S.M. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddział w Biłgoraju kwotę 240,00 (dwieście
czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
prawnego w postępowaniu kasacyjnym z odsetkami
w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu
tego świadczenia za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Zamościu, wyrokiem z 24 września 2024 r., po rozpoznaniu
odwołania S. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Biłgoraju
I USK 339/26
2
z 3 stycznia 2024 r., którą przyznano mu prawo do emerytury od 1 października 2023
r. i jednocześnie zawieszono jej wypłatę, oddalił odwołanie.
Sąd pierwszej instancji ustalił, że S. M., urodzony […] 1949 r. ma ustalone
prawo do emerytury od 1 czerwca 1997 r. na podstawie art. 15 ustawy z dnia 18
lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu
Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego,
Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej
Straży Pożarnej, Służby Celno - Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U.
2023 poz.1280 zez zm., zwanej „ustawą zaopatrzeniową”) w wysokości 6.413,96 zł,
zaś od 1 października 2023 r. z uwagi na podjęcie zatrudnienia po przejściu na
emeryturę zaopatrzeniową nabył prawo do emerytury z systemu powszechnego. W
decyzji przyznającej świadczenie emerytalne organ rentowy zawiesił jednak jego
wypłatę z uwagi na okoliczność, że ubezpieczony pobiera emeryturę wypłacaną
przez Zakład Emerytalno - Rentowy MSWiA, z czym skarżący nie zgodził się.
Na wstępie swych rozważań Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 2
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2024 poz. 1631 ze zm., zwanej „ustawą
emerytalną”), świadczenia na warunkach i w wysokości określonych w ustawie
przysługują również żołnierzom zawodowym oraz funkcjonariuszom Policji, Urzędu
Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,
Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego
Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Biura Ochrony
Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej,
Służby Celno - Skarbowej i Służby Więziennej, jeżeli nie spełniają oni warunków do
nabycia prawa lub utracili prawo do świadczeń określonych w przepisach o
zaopatrzeniu emerytalnym tych osób, oraz członkom rodzin pozostałym po tych
osobach. Kolejno Sąd przytoczył regulację art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej,
stanowiącą, że w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń
przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane
przez zainteresowanego. Przepis ust. 1 stosuje się również, z uwzględnieniem
art. 96, w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty określonych w ustawie z prawem
do świadczeń przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym osób, o
których mowa w art. 2 ust. 2, z wyjątkiem przypadku, gdy emerytura wojskowa lub
I USK 339/26
3
policyjna została obliczona według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy
z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz
ich rodzin lub w art. 15a lub art. 15d lub art. 18e ustawy zaopatrzeniowej z dnia
18 lutego 1994 r. W myśl art. 15a ustawy zaopatrzeniowej emerytura dla
funkcjonariusza, który został przyjęty do służby po raz pierwszy po 1 stycznia
1999 r. wynosi 40 % podstawy jej wymiaru za 15 lat służby i wzrasta na zasadach
określonych w art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 2-5 tej ustawy.
W ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżona decyzja odpowiada treści
powołanych przepisów ustawy emerytalnej. Wynika z nich, że w przypadku osób
uprawnionych do emerytury z ubezpieczenia społecznego w zbiegu z prawem do
świadczeń przewidzianych w przepisach dotyczących zaopatrzenia emerytalnego
tzw. służb mundurowych, wymienionych w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej, wypłaca
się wyłącznie jedno z tych świadczeń. Reguła pobierania jednego świadczenia
emerytalno- rentowego znalazła swoje odzwierciedlenie również w art. 7 ust. 1 pkt 1
ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym w razie zbiegu prawa do emerytury lub
renty przewidzianych w ustawie z prawem do emerytury lub renty przewidzianych w
odrębnych przepisach wypłaca się świadczenie wyższe albo wybrane przez osobę
uprawnioną, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
Sąd Okręgowy podniósł, że zagadnienie związane z prawem do pobierania
jednego ze zbiegających się świadczeń emerytalno-rentowych zostało omówione w
orzecznictwie Sądu Najwyższego, przy czym przed 15 grudnia 2021 r. judykatura nie
była w tym względzie jednolita. Ostatecznie, rozstrzygając problem różnych
poglądów prezentowanych w orzecznictwie, Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów
wydał 15 grudnia 2021 r. uchwałę (III UZP 7/21). W ocenie Sądu Najwyższego
uprawnione jest zarówno przyjęcie, że w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej chodzi
wyłącznie o odesłanie do zasad, a więc jedynie do sposobów obliczenia emerytury
wojskowej określonych w art. 15a i art. 18e ustawy zaopatrzeniowej jak i uznanie, że
owe zasady nie mogą abstrahować od dwóch odrębnych kręgów adresatów owych
zasad, gdyż są one odnoszone tylko do nich, skoro unormowane w powołanych
przepisach zasady obliczenia emerytur wojskowych dotyczą jedynie „żołnierzy
powołanych do zawodowej służby wojskowej po raz pierwszy po 1 stycznia 1999 r.”
oraz „żołnierzy powołanych do zawodowej służby wojskowej po raz pierwszy po
31 grudnia 2012 r.”, natomiast nie żołnierzy, którzy pozostawali w służbie przed
2 stycznia 1999 r. gdyż zasady obliczania przysługującej im emerytury wojskowej
I USK 339/26
4
określają art. 14 i art. 15 ustawy zaopatrzeniowej, przewidujące między innymi
możliwość doliczenia do wysługi emerytalnej okresów „stażu cywilnego”. Tylko dla tej
grupy adresatów ustawodawca wprowadził możliwość równoczesnego pobierania
emerytury wojskowej i emerytury powszechnej, odbierając im równocześnie prawo
do wzrostu emerytury wojskowej z tytułu doliczenia stażu „cywilnego”.
Sąd Okręgowy uwzględniając pogląd Sądu Najwyższego zaprezentowany w
w powołanej uchwale, dodatkowo mając na uwadze fakt, że wysokość emerytury
zaopatrzeniowej wnioskodawcy nie została obliczona wyłącznie na podstawie
okresów tej służby, lecz przy uwzględnieniu innych przebytych okresów składkowych
i nieskładkowych przyjął, że odwołujący się, pomimo, że nabył prawo do emerytury
mundurowej, jak również emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu
ukończenia powszechnego wieku emerytalnego, to jest uprawniony do pobierania
wyłącznie jednego z tych świadczeń.
Na skutek apelacji S. M. Sąd Apelacyjny w Lublinie, wyrokiem z 22 stycznia
2025 r. oddalił apelację (pkt I) i orzekł o kosztach postępowania obciążając
odwołującego się obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego na rzecz
organu rentowego (pkt II).
Sąd Apelacyjny w całości podzielił i przyjął za własne ustalenia faktyczne
poczynione przez Sąd Okręgowy i przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego
wyroku, a także poczynione przez ten Sąd rozważania prawne.
Sąd drugiej instancji podniósł, że w wyroku z 17 listopada 2022 r. (I USKP
7/22) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zasady obliczenia emerytury dla funkcjonariusza,
który pozostawał w służbie przed 2 stycznia 1999 roku zostały określone w art. 15
ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Zasady obliczenia emerytury dla funkcjonariusza
przyjętego do służby po 1 stycznia 1999 r. zostały sprecyzowane w art. 15a i art. 15aa
tej ustawy, natomiast regulacja zasad obliczania emerytury funkcjonariusza
przyjętego po raz pierwszy do służby po 31 grudnia 2012 r. ujęta została w art. 18e
w związku z art. 18a tej ustawy. Ustawa nie przewiduje możliwości obliczenia
emerytury funkcjonariusza przyjętego do służby przed 2 stycznia 1999 r. według
zasad określonych w art. 15a, 15aa lub 18e ustawy zaopatrzeniowej, co determinuje
konkluzję, że zgodnie ze ścisłą wykładnią językową art. 7 tej ustawy w związku z
art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej mogą być wypłacane równocześnie: emerytura
policyjna i emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku, gdy
emerytura policyjna została obliczona według zasad określonych w art. 15a ustawy
I USK 339/26
5
zaopatrzeniowej (funkcjonariuszowi, który został powołany do służby po raz pierwszy
po 1 stycznia 1999 r.), albo w art. 18e w związku z art. 18a ustawy zaopatrzeniowej
(funkcjonariuszowi powołanemu po raz pierwszy do służby po 31 grudnia 2012 r. Sąd
Najwyższy poddał analizie także, podnoszoną przez apelującego, funkcję ocenianej
regulacji z punktu widzenia konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości
społecznej. W tym zakresie powołał się na stanowisko wyrażone przez Sąd
Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 24 stycznia 2019 r. (I UK 426/17), zgodnie z
którym dla analizy ukształtowanego w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej zbiegu
świadczeń nie ma znaczenia art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż w odniesieniu do
wynikającego z tego przepisu prawa do zabezpieczenia społecznego ustawodawca
dysponuje dużą swobodą, co potwierdza powołane w wymienionym wyroku
orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Także Europejski Trybunał Praw
Człowieka w decyzjach z 11 grudnia 2018 r. nr 39247/12 i nr 41178 uznał uprawnienie
państwa - strony Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności,
do samodzielnego kształtowania systemu zabezpieczenia społecznego, w tym do
wprowadzenia zasady wypłaty jednego świadczenia, w myśl której
świadczeniobiorcy nie można przyznać jednocześnie dwóch świadczeń. Dlatego
ocena budzącej wątpliwości regulacji powinna być dokonywana pod kątem
konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Trzeba zauważyć, że
co do pierwszej z tych zasad w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje
się, że równo należy traktować osoby należące do tej samej kategorii, tzn.
posiadające te same lub podobne cechy relewantne. Jednocześnie przyjmuje się
jednak, że równym traktowaniem jest także uzasadnione odstępstwo (tzw.
dyferencjacja praw i obowiązków), z tym że argumenty na rzecz takiego traktowania
muszą mieć charakter relewantny, a więc pozostawać w bezpośrednim związku z
celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma,
oraz służyć realizacji tego celu i treści, nadto mieć charakter proporcjonalny, co
oznacza, że waga interesu, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji adresatów
normy, musi być zbilansowana z interesami, które zostaną naruszone w wyniku
nierównego potraktowania podmiotów podobnych oraz być związane z innymi
wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi uzasadniającymi odmienne
potraktowanie podmiotów podobnych Zasady sprawiedliwości społecznej, których
potrzeba stosowania szczególnie silnie występuje w prawie ubezpieczeń
I USK 339/26
6
społecznych, uznaje się z kolei za uzasadnienie dyferencjacji sytuacji prawnej
podmiotów.
Odnosząc te ogólne uwagi do analizowanego zagadnienia zbiegu prawa do
świadczeń z dwóch różnych systemów, Sąd Apelacyjny zgodził się ze stanowiskiem
Sądu Najwyższego, że przyjęcie założenia, zgodnie z którym dyferencjacja
uprawnień funkcjonariuszy objętych ustawą zaopatrzeniową w zakresie prawa do
wypłaty świadczeń emerytalnych w zbiegu jest związana wyłącznie z datą powołania
ich do służby (przed i po 1 stycznia 1999 r.) i stanowi jej konsekwencję, oznaczałoby
ich nierówne traktowanie, co stara się wykazać w apelacji skarżący. Inaczej jednak
ten problem był postrzegany, jak argumentował Sąd Najwyższy w wyroku
z 24 stycznia 2019 r., gdyby dostrzec, że nie chodzi w powołanej regulacji o samą
datę powołania do służby jako determinantę różnych uprawnień w przypadku zbiegu
prawa do świadczeń emerytalnych, lecz o to, że te dwie grupy funkcjonariuszy były
objęte w okresie odbywania tej służby różnymi systemami emerytalnymi, co data
powołania ich do służby jedynie ilustruje. Okoliczność ta, polegająca na
wprowadzeniu od 1 stycznia 1999 r. systemu „zdefiniowanej składki” w miejsce
systemu „zdefiniowanego świadczenia” i związane z tym istotne różnice w zakresie
unormowania sposobu opłacania składek na powszechne ubezpieczenie społeczne
przez żołnierzy powołanych do służby przed 1 stycznia 1999 r. jak i po tym dniu, nie
może pozostać bez znaczenia dla ustalania zakresu podmiotów, którym przysługuje
równe traktowanie. Stanowi ona bowiem istotną cechę różniącą te podmioty. Taką
cechą może być też zróżnicowanie ze względu na zachowaną w stosunku do jednej
tylko grupy żołnierzy (funkcjonariuszy) możliwość zwiększenia emerytury przez
doliczenie do wysługi emerytalnej „stażu cywilnego”. Nie można zatem na podstawie
art. 32 Konstytucji RP, zasad sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa,
rozumieć w odniesieniu do świadczeń z ubezpieczenia społecznego w ten sposób,
że wszyscy mają prawo do takich samych świadczeń. Równość wobec prawa
oznacza jednakowe traktowanie osób spełniających takie same warunki. Jeżeli
ustawa przyznaje uprawnienia określonemu kręgowi osób spełniających wymagane
warunki, osoby nienależące do tego kręgu nie mogą powoływać się na zasadę
równości, skoro wymaganych warunków nie spełniają. Równość wobec prawa należy
rozumieć jako równość szans, a nie równość w zakresie wszystkich uprawnień.
I USK 339/26
7
Wskazując na powyższe Sąd Apelacyjny uznał, że wyrok Sądu Okręgowego
odpowiada prawu i brak jest podstaw do jego zmiany, co skutkowało oddaleniem
apelacji.
Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wniósł S. M. Skarżący
zaskarżył wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy
do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu i zasądzenie od strony pozwanej
na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W podstawach skargi kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie art. 32
Konstytucji RP, art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej w związku z art. 15a ustawy o
zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, art. 67 ust. 1 Konstytucji, art. 64
ust. 1 i 2 w zw. z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 1
Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
w zw. z art. 14 tej Konwencji, art. 7 oraz 44 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 10 grudnia
1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał
się na potrzebę wykładni art. 95 ust. 1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1251 ze zm.)
budzącego poważne wątpliwości w świetle uchwalenia ustawy z 12 maja 2022 r. o
zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin,
ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego, Agencji Wywiadu. Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby
Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej,
Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej,
Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1115) która wprowadziła zasadę, że żołnierz przyjęty po
raz pierwszy do służby po 1 stycznia 1999 r., a przed 1 października 2003 r., który
ma co najmniej 25 lat służby, będzie mógł uwzględnić w wysłudze emerytalnej tzw.
okresy pracy cywilnej poprzedzające lub przypadające po zwolnieniu ze służby, jeżeli
jego emerytura będzie wynosić mniej niż 75% podstawy jej wymiaru, gdy
dotychczasowa wykładnia przyjmowana przez Sąd Najwyższy podaje za cechę
różnicującą żołnierzy będących w służbie przed 1 stycznia 1999 r. i przyjętych po tej
dacie okoliczność, że żołnierz przyjęty po 1 stycznia 1999 r. nie miał możliwości
doliczenia „cywilnych” okresów pracy do emerytury wojskowej, posiadał zaś
uprawnienie do otrzymywania dwóch emerytur.
I USK 339/26
8
Zdaniem skarżącego, skoro ustawa z 12 maja 2022 r. umożliwiła żołnierzom
powołanym do służby po 1 stycznia 1999 r. na uwzględnienie w wojskowej
emeryturze okresu „cywilnego” stażu emerytalnego, to utrzymany brak możliwości
pobierania dwóch emerytur przez żołnierzy będących w służbie przed 2 stycznia
1999 r. prowadzić może do różnego traktowania tych grup żołnierzy z uwagi na datę
przyjęcia do służby.
Skarżący wskazując na rozbieżności w orzecznictwie podniósł, że w części
wyroków Sądu Najwyższego (tj. 4 grudnia 2013 r., II UK 223/13, 8 maja 2012 r., II UK
237/11 oraz z 24 maja 2012 r., II UK 261/11) Sąd Najwyższy opowiedział się
przeciwko możliwości jednoczesnego pobierania świadczenia wypłacanego z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz z zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy
zawodowych oraz ich rodzin. Natomiast w innych orzeczeniach, między innymi w
wyroku Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2019 r., I UK 426/17, wskazano, że o
zastosowaniu wyjątku od zasady wypłacania jednego świadczenia decyduje brak
możliwości obliczenia emerytury wojskowej przy uwzględnieniu „cywilnego” stażu
emerytalnego, a nie data przyjęcia żołnierza zawodowego do służby wojskowej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę przyjęcia
jej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz od
skarżącego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz
z odsetkami.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie spełniła ustawowych wymagań warunkujących przyjęcie
jej do merytorycznego rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę
kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne
(pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi
nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
Zgodnie natomiast z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymagania formalne skargi
kasacyjnej, powinna ona zawierać wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania i jego
uzasadnienie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien być
tak sformułowany, aby wynikało z niego w sposób nie budzący wątpliwości, że w
I USK 339/26
9
sprawie zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 pkt
1-4 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że
rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba
merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest
bowiem (kolejnym) zwykłym środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego
rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, lecz
pozainstancyjnym, nadzwyczajnym instrumentem zaskarżenia prawomocnego
orzeczenia, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego.
Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem
weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego
orzeczenia.
Skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
potrzebie wykładni art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1749, zwanej
„ustawą emerytalną”) wskazując na występujące rozbieżności w orzecznictwie.
Należy zatem przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na potrzebę wykładni przepisów
prawa wymaga od skarżącego określenia, które przepisy wymagają wykładni Sądu
Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne
wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. m.in.
postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN
2002 nr 7, s. 10). Ponadto konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności,
wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także
przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por. m.in. postanowienie Sądu
Najwyższego z 3 listopada 2003 r., II UK 184/03, z 22 czerwca 2004 r., III UK 103/04,
czy też z 17 grudnia 2007 r., I PK 233/07). W przypadku powoływania się na
rozbieżności w orzecznictwie konieczne jest także, choćby przykładowe, wskazanie
orzeczeń, w których ten sam przepis prawa był odmiennie wykładany. Nie istnieje
jednak potrzeba wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) ani nie
występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeżeli
Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub
wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie
zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por.
I USK 339/26
10
postanowienie Sądu Najwyższego z 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP 2003 nr
13, poz. 5).
Zdaniem Sądu Najwyższego, oceniany w niniejszym postępowaniu wniosek
skarżącego nie spełnia wyżej określonych kryteriów. Choć bowiem rację ma
skarżący, że we wcześniejszym orzecznictwie sądowym art. 95 ust. 2 ustawy
emerytalnej nie był wykładany w sposób jednolity, co doprowadziło do orzeczniczych
rozbieżności, których przykładem są m.in. wskazane w skardze orzeczenia, to jednak
zostały one usunięte w drodze wydanej przez Sąd Najwyższy uchwały składu
siedmiu sędziów z 15 grudnia 2021 r., (III UZP 7/21, LEX nr 3274620), na którą
powołał się słusznie Sąd drugiej instancji. Wyrażono w niej pogląd prawny, zgodnie
z którym ubezpieczonemu, który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed
2 stycznia 1999 r. i który pobiera emeryturę wojskową wynoszącą 75% podstawy jej
wymiaru obliczoną bez uwzględnienia okresów składkowych i nieskładkowych, z
tytułu których jest uprawniony również do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez
uprawnionego (art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej w związku z art. 7 ustawy z dnia
10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich
rodzin, Dz.U. z 2020 r., poz. 586 ze zm.; zwanej „ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym
żołnierzy”).
Sąd Najwyższy w motywach tej uchwały zgodził się między innymi ze
stanowiskiem, że przyjęcie założenia, zgodnie z którym dyferencjacja uprawnień
żołnierzy w zakresie prawa do wypłaty świadczeń emerytalnych w zbiegu jest
związana wyłącznie z datą powołania ich do służby wojskowej (przed i po 1 stycznia
1999 r.) i stanowi jej konsekwencję, oznaczałaby ich nierówne traktowanie. Inaczej
jednak ten problem musi być postrzegany, gdyby założyć, a założenie takie jest w
pełni uprawnione, że nie chodzi w nim o samą datę powołania do służby jako
determinantę różnych uprawnień w przypadku zbiegu prawa do świadczeń
emerytalnych, lecz o to, że te dwie grupy żołnierzy były objęte w okresie odbywania
służby wojskowej różnymi systemami emerytalnymi, co data powołania ich do służby
jedynie ilustruje. Okoliczność ta, polegająca na wprowadzeniu od 1 stycznia 1999 r.
systemu „zdefiniowanej składki” w miejsce systemu „zdefiniowanego świadczenia” i
związane z tym istotne różnice w zakresie unormowania sposobu opłacania składek
na powszechne ubezpieczenie społeczne przez żołnierzy powołanych do służby do
1 stycznia 1999 r., jak i po tym dniu, nie może pozostać bez znaczenia dla ustalania
I USK 339/26
11
zakresu podmiotów, którym przysługuje równe traktowanie. Może ona bowiem
zostać uznana za istotną cechę różniącą te podmioty. Taką cechą może być też
zróżnicowanie ze względu na zachowaną w stosunku do jednej tylko grupy żołnierzy
(przynajmniej potencjalną) możliwość zwiększenia emerytury wojskowej przez
doliczenie do wysługi emerytalnej „stażu cywilnego”. Wówczas sytuacja prawna tych
żołnierzy mogłaby być oceniana co najwyżej jako jedynie podobna do żołnierzy
powołanych do służby po 1 stycznia 1999 r. Podobieństwo obu tych grup polegałoby
natomiast wyłącznie na tym, że jedni i drudzy są żołnierzami zawodowymi, ale
posiadającymi różne uprawnienia w zakresie sposobu obliczania emerytur.
Niezależnie jednak od tego, które z tych założeń zostałoby przyjęte, możliwa
jest skuteczna obrona - jako dozwolonego - naruszenia zasady równości przy
uwzględnieniu „testu” wynikającego z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Po pierwsze bowiem, celem oraz treścią wprowadzonego przez ustawodawcę
zróżnicowania jest niejako „wpasowanie” żołnierzy pozbawionych prawa do wzrostu
emerytury wojskowej z tytułu doliczenia „stażu cywilnego” w nowy system
ubezpieczeń społecznych bazujący na zdefiniowanej składce, która w dużym stopniu
oznacza realizację zasady wzajemności składki i prawa do świadczenia oraz
abstrahuje od solidarnościowego charakteru świadczeń zabezpieczeniowych.
Po drugie, moment wprowadzenia omawianej dyferencjacji wskazuje na
związanie jej z przyjętym w ustawie emerytalnej procesem stopniowego wygaszania
dotychczasowych uprawnień emerytalnych na rzecz jednolitego, nowego
powszechnego systemu. Proces ten jest zaś w pełni akceptowany zarówno w
orzecznictwie, jak i w doktrynie prawa ubezpieczeń społecznych (por. m.in. wyroki
Trybunału Konstytucyjnego: z 22 czerwca 1999 r., K. 5/99, OTK ZU 1999 Nr 5, poz.
100, z 4 stycznia 2000 r., K. 18/99, OTK ZU 2000 Nr 1, poz. 1 oraz K. 1/00, OTK
2000 Nr 6, poz. 185 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 16 czerwca 2011 r., III UK
217/10, LEX nr 950438 i z 26 kwietnia 2016 r., I UK 151/15, LEX nr 2050671).
Wprawdzie ów proces stopniowego wygaszania „starych” uprawnień emerytalnych
w ustawie emerytalnej został oparty przede wszystkim na wieku (a konkretnie dacie
urodzenia) świadczeniobiorców, jednakże łatwo założyć jego adekwatność także w
odniesieniu do daty powołania do służby decydującej o zakresie regulacji
zaopatrzeniowych, zwłaszcza że drugim z czynników powodujących eliminację
dotychczasowego („starego”) sytemu emerytalnego jest określona w ustawie data
I USK 339/26
12
graniczna przypadająca na dzień 31 grudnia 2008 r. (por. art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy
emerytalnej).
Po trzecie, wspomniana dyferencjacja ma charakter proporcjonalny, gdyż
bilansuje ją (omówiona wcześniej) regulacja art. 18i ustawy o zaopatrzeniu
emerytalnym żołnierzy.
Po czwarte, trudne do pogodzenia z zasadami sprawiedliwości społecznej
byłoby postawienie jednych żołnierzy powołanych do służby przed 2 stycznia 1999 r.
w sytuacji lepszej (a przez to nierównej) od takich samych żołnierzy, którym wzrost
emerytury wojskowej z tytułu uwzględnienia samych okresów służby pozwalałby na
uzyskanie tego świadczenia w wysokości tylko nieznacznie niższej niż 75%
podstawy wymiaru (na przykład 74%).
Sąd Najwyższy w obecnym składzie w pełni aprobuje kierunek wykładni
art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej przyjęty w omówionej uchwale powiększonego
składu Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2021 r. (III UZP 7/21). Nie dostrzega też we
wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania żadnych
argumentów, które uzasadniałyby potrzebę jego zmiany.
Skoro wskazana wyżej uchwała podjęta została na skutek istniejących
rozbieżności interpretacyjnych na kanwie omawianych przepisów, to nieuprawnione
jest powoływanie się we wniosku na rozbieżności w orzecznictwie.
Sąd Najwyższy zauważa równocześnie, że Sądy meritii dokonały
rozstrzygnięcia w sprawie opierając się właśnie na wykładni ww. przepisów prawa,
zgodnej z powołaną uchwałą.
Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy doszedł do
przekonania, że skarżący nie wykazał potrzeby przyjęcia jego skargi kasacyjnej do
merytorycznego rozpoznania, wobec czego opierając się na podstawie art. 3989 § 2
k.p.c., orzekł o odmowie przyjęcia jej do rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego, orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i
§ 3 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. w kwocie
wynikającej z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z
2023 r. poz. 1935 ze zm.), a w zakresie odsetek - na podstawie art. 98 § 11 k.p.c.
[a.ł]
I USK 339/26
13