I USK 333/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Sobutka
Dnia 5 marca 2026 r.
w sprawie z odwołania M.W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Szczecinie
o wypłatę świadczenia,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu
5 marca 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2024 r., sygn. akt III AUa 468/24,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
II. zasądza od M.W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddziału w Szczecinie kwotę 270,00 (dwieście
siedemdziesiąt) złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za czas
po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu
orzeczenia do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
DS
UZASADNIENIE
Decyzją z 28 marca 2024 r. (nr […]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Oddział w Szczecinie ustalił M.W., na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o
emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz.
291 ze zm.), emeryturę w kwocie ostatecznej. Jednocześnie organ rentowy
I USK 333/26
2
wskazał, że zawiesza wypłatę tego świadczenia - ze względu na zbieg świadczeń,
w związku z pobieraniem przez M.W. emerytury wojskowej z WBE.
Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,
wyrokiem z 10 października 2024 r. (sygn. akt VI U 688/24), wydanym w sprawie
M.W., z odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w
Szczecinie o wypłatę świadczenia, oddalił odwołanie.
Na skutek apelacji odwołującego, Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 12 grudnia 2024 r. (sygn. akt III AUa
468/24), oddalił apelację.
Skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego wywiódł odwołujący, zaskarżając w
całości wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, zarzucając:
1. Naruszenie prawa materialnego:
1. art. 95 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (dalej: ustawy emerytalnej) w zw. z art. 15a ustawy o
zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz art. 7
pkt 1 ww. ustawy, poprzez ich błędną wykładnię i stwierdzenie tym samym,
że ubezpieczonemu nie przysługuje prawo do wypłaty zawieszonej
emerytury z FUS w sytuacji zbiegu ww. świadczenia z pobieraną emeryturą
wojskową, w sytuacji gdy z okoliczności niniejszej sprawy i prawidłowej
wykładni przepisów prawa wynika, że możliwe jest pobieranie przez
ubezpieczonego pełniącego służbę wojskową w okresie od 16 września
1975 r. do 31 grudnia 1997 r. dwóch świadczeń emerytalnych z systemu
ubezpieczeniowego i zaopatrzeniowego — o czym decyduje kryterium
różnicujące pod postacią braku możliwości obliczenia emerytury wojskowej
przy uwzględnieniu „cywilnego” stażu emerytalnego;
2. art. 7 pkt zeż (tak w skardze kasacyjnej – adnotacja Sądu Najwyższego),
poprzez ich błędną wykładnię i stwierdzenie tym samym, że
ubezpieczonemu nie przysługuje prawo do wypłaty zawieszonej emerytury z
FUS, w sytuacji zbiegu ww. świadczenia z pobieraną emeryturą wojskową, w
sytuacji gdy z okoliczności niniejszej sprawy i prawidłowej wykładni
przepisów prawa wynika, że możliwe jest pobieranie przez ubezpieczonego
I USK 333/26
3
pełniącego służbę wojskową w okresie od 16 września 1975 r. do 31 grudnia
1997 r. dwóch świadczeń emerytalnych z systemu ubezpieczeniowego i
zaopatrzeniowego - o czym decyduje kryterium różnicujące pod postacią
braku możliwości obliczenia emerytury wojskowej przy uwzględnieniu
„cywilnego” stażu emerytalnego;
3. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, z którego wynika zasada równego traktowania,
tj. nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej
klasy (kategorii) zakładająca jednocześnie różne traktowanie podmiotów
różnych, tj. podmiotów, które nie posiadają wspólnej cechy istotnej oraz
zasadność wyboru takiego, a nie innego kryterium zróżnicowania
(pozostającego w związku z celem i treścią danej regulacji, wagą interesu,
któremu zróżnicowanie ma służyć i w odpowiedniej proporcji do wagi
interesów, które zostają naruszone w wyniku wprowadzonego różnicowania
oraz z normami konstytucyjnymi, zasadami, wartościami uzasadniającymi
odmienne traktowanie podmiotów podobnych), poprzez niewłaściwe jego
zastosowanie co skutkowało pozbawieniem ubezpieczonego prawa do
wypłaty zawieszonej emerytury z FUS jako pozostającej w zbiegu z
pobieraną emerytura wojskowa w sytuacji występowania w niniejszej
sprawie kryterium zróżnicowania uzasadniającego prawo do pobierania
dwóch świadczeń przez ubezpieczonego, który pełnił służbę wojskowa w
okresie od 16 września 1975 r. do 31 grudnia 1997 r. pod postacią braku
możliwości uwzględniania w wojskowej emeryturze jakiegokolwiek okresu
„cywilnego” stażu emerytalnego;
4. art. 5 ust. 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, poprzez jego
błędną wykładnię i tym samym pozbawienie ubezpieczonego prawa do
wypłaty zawieszonej emerytury z FUS jako pozostającej w zbiegu z
pobieraną emeryturą wojskową w sytuacji występowania w niniejszej
sprawie kryterium uzasadniającego prawo do pobierania dwóch świadczeń
przez ubezpieczonego, który pełnił służbę wojskową w okresie od 16
września 1975 r. do 31 grudnia 1997 r. pod postacią braku możliwości
uwzględniania w wojskowej emeryturze jakiegokolwiek okresu „cywilnego”
stażu emerytalnego;
I USK 333/26
4
5. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik
sprawy, tj. art. 385 k.p.c., poprzez oddalenie apelacji ubezpieczonego mimo,
że była ona zasadna i winna zostać uwzględniona.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku i jego zmianę w całości, poprzez uwzględnienie apelacji ubezpieczonego w
całości i wypłatę ubezpieczonemu świadczenia emerytalnego bez zawieszania
prawa do niego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w
Szczecinie z uwzględnieniem kosztów postępowania kasacyjnego wywołanego
niniejszą skargą. W każdym zaś przypadku zasądzenie od organu rentowego na
rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy
prawnego w postępowaniu, według norm przepisanych.
Skarżący wniósł także o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
powołując się na dwie podstawy. W pierwszej kolejności skarżący stwierdził, że w
sprawie istnieje potrzeba rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego, tj.
udzielenia odpowiedzi na pytanie: czy możliwym jest jednoczesne pobierania
świadczenia z powszechnego oraz emerytury wojskowej czy też pobieranie
jednego z tych świadczeń skutkuje koniecznością zawieszenia wypłaty drugiego ze
świadczeń? Kolejno skarżący odniósł się do tego, że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona, gdyż wypracowanie prawa do dwóch świadczeń, tj.
emerytury powszechnej oraz wojskowej powinno prowadzić do wypłaty dwóch
świadczeń, gdyż odmienna interpretacja narusza konstytucyjną zasadę równości
ubezpieczonych oraz obowiązujący w polskim systemie prawnym, poprzez w
szczególności wiążące umowy międzynarodowe zakaz pracy przymusowej.
W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o
odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie, w przypadku
przyjęcia skargi do rozpoznania oddalenie jej w całości oraz zasądzenie od
ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I USK 333/26
5
Skarga kasacyjna wywiedziona w niniejszej sprawie sformułowana została w
sposób, który uniemożliwia jej przyjęcie do dalszego, merytorycznego rozpoznania.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że skarga kasacyjna podlega badaniu
(na etapie przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych.
Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność
postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu,
ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek
zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w
konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i
procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być
zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem
wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej
sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w
warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga
kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd
Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a
jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w
zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.
Strona skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
wskazała, że w niniejszej sprawie występuje istotne zagadnienie prawne oraz
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona - odwołała się więc do przesłanek
przedsądu wskazanych w przepisie art. 3989 § 1 pkt 1 i pkt 4 k.p.c. Należy więc
podkreślić, że wadliwy jest sam sposób sformułowania wniosku – co świadczy o
jego bezpodstawności. Nie można bowiem twierdzić, że skarga jest oczywiście
uzasadniona - co oznacza oczywistą bezzasadność zaskarżonego orzeczenia, a
więc niewymagającą jakichkolwiek dociekań lub analiz, a jednocześnie wskazywać
I USK 333/26
6
na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego - wymagającego z
natury rzeczy pogłębionych rozważań (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 17 lipca
2019 r., III CSK 148/19, LEX nr 2751796 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z
26 kwietnia 2018 r., IV CSK 577/17, LEX nr 2497710). Tego typu argumentacja,
nawet w sytuacji podnoszenia jej w sposób „ewentualny”, podważa zasadność
wniosku.
Przypomnieć należy, że w uzasadnieniu wniosku wskazującego na
występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, winno zostać
sformułowane zagadnienie prawne oraz powinny zostać przedstawione argumenty
prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu.
Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w judykaturze, skarżący ma w tym zakresie
obowiązek wywiedzenia i uzasadnienia występującego w sprawie problemu
prawnego w sposób zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu
zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z: 19 marca 2012 r., II PK 296/11, LEX nr
1214580; 11 czerwca 2013 r., II UK 71/13, LEX nr 1331300; 16 maja 2018 r., III UK
151/17, LEX nr 2553867; 12 maja 2021 r., I USK 163/21, LEX nr 3252537).
Oznacza to w praktyce, że zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym
wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane w oparciu o okoliczności
mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd
ustaleń (wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 1996 r., II UR 5/96, OSNAPiUS
1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP
33/01, LEX nr 52571, z 5 lipca 2023 r., I CSK 6182/22, LEX nr 3578533), 2) być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. A. Góra-Błaszczykowska,
Środki zaskarżenia w postępowaniu cywilnym. Komentarz do art. 367-42412 k.p.c.,
Warszawa 2014, komentarz do art. 3989 wraz z przytoczonym orzecznictwem;
postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr
57240; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r.,
III CZP 119/08, LEX nr 478179, z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22, LEX nr
3582702), 3) pozostawać w związku z rozpoznawana sprawą i 4) dotyczyć
I USK 333/26
7
zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości.
Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie
występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub funkcje
precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie o
występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy
przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd
Najwyższy lub gdy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z
odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468, z 7 lutego
2019 r., I UK 29/18, LEX nr 2617355 i z 27 kwietnia 2021 r., II PSK 68/21, LEX nr
3252281).
Sąd Najwyższy zajmował się już problemem podniesionym przez stronę
skarżącą i poglądy w tym zakresie uznać należy za ugruntowane. Przywołać w tym
miejscu trzeba uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia
2021 r. (III UZP 7/21), dotycząca przepisu art. 95 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (OSNP
2022 nr 6, poz. 58, str. 67). Celem tej uchwały było ujednolicenie praktyki
orzeczniczej w tym zakresie, w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości
przez Sąd Najwyższy. W uzasadnieniu powołanej uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił
powody, dla których nie można zaakceptować stanowiska skarżącego, że powinien
otrzymywać świadczenia w zbiegu, a tym samym wyznaczył standard
interpretacyjny spornego przepisu. Brzmienie art. 95 ust. 2 ustawy o emeryturach i
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych powinno być dekodowane - z uwagi
na jego treść - nie tylko za pomocą językowych metod interpretacyjnych, ale
również wymagane jest sięgnięcie do reguł pozajęzykowych. Z tego względu zwrot
„z wyjątkiem przypadku, gdy emerytura wojskowa (...) została obliczona według
zasad określonych w art. 15a albo 18e ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o
zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby
Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej,
Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej,
Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz.U. z 2020 r.,
I USK 333/26
8
poz. 723 ze zm.)”, daje podstawę do przyjęcia, że ów wyjątek należy interpretować
nie tylko przedmiotowo, to znaczy wyłącznie przez pryzmat zasad obliczania
emerytury wojskowej wynikających z art. 15a albo 18e ustawy zaopatrzeniowej, ale
także podmiotowo, co oznacza konieczność wzięcia pod uwagę adresatów tych
przepisów. Stanowisko powyższy zostało powielone w kolejnych orzeczeniach
Sądu Najwyższego (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 25 września
2024 r., III USK 304/23, Legalis nr 3130532; 13 listopada 2024 r., III PSK 79/24,
Legalis nr 3171058; z 11 marca 2025 r., III USK 118/24 Legalis nr 3202221 czy
wyrok Sądu Najwyższego z 26 listopada 2024 r., II USKP 155/23, OSNP 2025 nr 8,
poz. 80).
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2
k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a o kosztach
postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w związku z
art. 39821 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 9 ust.
2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 118).
DS.
[a.ł]
