I USK 325/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ewa Stryczyńska
Dnia 21 lipca 2026 r.
w sprawie z odwołania J.B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie
o wypłatę emerytury,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 21 lipca 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Warszawie z dnia 29 listopada 2024 r., sygn. akt III AUa 2974/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrokiem z 8 lipca 2022 r. zmienił zaskarżoną
decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddziału w Warszawie z 5 sierpnia
2020 r., w której organ rentowy przyznał J.B. od 1 czerwca 2020 r. emeryturę i
zawiesił ją z powodu zbiegu prawa do więcej niż jednego świadczenia, w ten sposób,
że nakazał organowi rentowemu podjęcie wypłaty świadczenia (pkt I) oraz zasądził
od organu rentowego na rzecz odwołującego się zwrot kosztów zastępstwa
prawnego (pkt II).
Sąd Okręgowy ustalił, że J.B. (ur. […]1953 r.) w okresie od 1972 r. do 2001 r.
pełnił służbę wojskową. W związku z zakończeniem pełnienia służby wojskowej
odwołującemu się przyznano od 1 października 2021 r. prawo do emerytury
I USK 325/26
2
wojskowej na podstawie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, z uwzględnieniem okresów służby
wojskowej od 15 września 1975 r. do 30 września 2001 r.
Odwołujący się po zakończeniu służby wojskowej pozostawał w zatrudnieniu
i podlegał ubezpieczeniu z powszechnego systemu ubezpieczeń. 25 czerwca 2020 r.
złożył do organu rentowego wniosek o emeryturę z powszechnego systemu
ubezpieczeń.
Sąd Okręgowy wskazał, że ubezpieczony domagał się przyznania prawa do
wypłaty dwóch emerytur jednocześnie - emerytury wojskowej jak i emerytury z
powszechnego systemu ubezpieczeń.
Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Okręgowy podniósł, że zgodnie
art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2020. poz. 53), w razie zbiegu u jednej osoby
prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych
świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego, zaś w myśl art. 95 ust. 2,
przepis ust. 1 tej ustawy stosuje się również, z uwzględnieniem art. 96, w razie
zbiegu prawa do emerytury lub renty określonych w ustawie z prawem do świadczeń
przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym osób, o których mowa w
art. 2 ust. 2, z wyjątkiem przypadku, gdy emerytura wojskowa lub policyjna została
obliczona według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy z dnia
10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich
rodzin lub w art. 15a lub art. 18e ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,
Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu
Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży
Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby
Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
Sąd Okręgowy podkreślił, że art. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych umożliwia emerytowanym żołnierzom zawodowym i
funkcjonariuszom służb mundurowych nabycie prawa do emerytury z powszechnego
systemu emerytalnego, po spełnieniu ustawowych przesłanek. Sąd powołał się na
wyrok Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2019 r. (I UK 426/17), w którym uznano za
właściwy taki kierunek wykładni art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej, z którego
wynika, że użyte w ust. 2 tego artykułu sformułowanie „emerytura (...) obliczona
I USK 325/26
3
według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r.
o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych” oznacza odwołanie się do
zasad obliczenia emerytury wojskowej określonych w tych przepisach, a więc z
uwzględnieniem wyłącznie służby wojskowej, co z kolei uzasadnia prawo do
pobierania dwóch emerytur „wypracowanych” niezależnie od siebie. O wyjątku od
zasady pobierania jednego świadczenia nie decyduje zatem data przyjęcia do służby,
ale brak możliwości obliczenia emerytury wojskowej przy uwzględnieniu „cywilnego”
stażu emerytalnego, przy czym ten „brak możliwości” nie zachodzi wtedy, gdy emeryt
wojskowy nie decyduje się na złożenie wniosku o doliczenie po zwolnieniu ze służby
wojskowej okresów składkowych i nieskładkowych, choć mogą one zwiększyć
podstawę wymiaru emerytury do 75%, lecz wówczas, gdy wynikające z przepisów
prawa uwarunkowania nie pozwalają na wykorzystanie stażu „cywilnego” w
emeryturze wojskowej. Wspólnym mianownikiem uzasadniającym prawo do dwóch
świadczeń są uwarunkowania wynikające z przepisów prawa niepozwalające na
wykorzystanie stażu „cywilnego” w emeryturze wojskowej, a nie wybór emeryta
wojskowego.
Sąd Okręgowy podzielił stanowisko zaprezentowane w powyższym wyroku
Sądu Najwyższego, w świetle, którego w sytuacji, kiedy występuje brak możliwości
obliczenia emerytury wojskowej przy uwzględnieniu „cywilnego” stażu emerytalnego,
ubezpieczony ma możliwość pobierania dwóch świadczeń emerytalnych z
odrębnych systemów ubezpieczeniowego i zaopatrzeniowego.
Sąd Okręgowy wskazał, że odwołujący się nie ma możliwości włączenia
okresów „cywilnego” stażu emerytalnego do algorytmu obliczenia wysokości
emerytury policyjnej, która został obliczona na podstawie art. 15a ustawy z dnia 18
lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy. Zmiana wysługi emerytalnej w
konsekwencji doliczenia okresów cywilnego zatrudnienia po zwolnieniu ze służby
wojskowej do posiadanej dotychczas przez ubezpieczonego wysługi emerytalnej w
wojsku, pozostawałaby bez wpływu na wysokość świadczenia wojskowego,
ponieważ maksymalna wysokość emerytury nie może przekraczać 75% podstawy
wymiaru.
W związku z powyższym, zdaniem Sądu Okręgowego, odwołujący się ma
prawo do pobierania dwóch emerytur „wypracowanych” niezależnie od siebie
(wojskowej oraz cywilnej). Odpowiednio długa służba przy spłaszczeniu podstawy
I USK 325/26
4
wymiaru emerytury wojskowej do maksymalnie 75%, sprawiają, że „cywilne” okresy
ubezpieczenia w żaden sposób nie zwiększałyby świadczenia wojskowego.
Na skutek apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrokiem
z 29 listopada 2024 r., zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że oddalił
odwołanie (pkt I) oraz zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 2 w ten sposób, że nie
obciążył J.B. kosztami procesu (pkt II) oraz nie obciążył J.B. kosztami procesu w
postępowaniu apelacyjnym (pkt III).
Sąd Apelacyjny przytoczył treść art. 95 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r.
poz. 504, zwanej „ustawą emerytalną”) i podniósł, że jego wykładnia nie była w
orzecznictwie jednolita. Przedstawił przy tym linię orzeczniczą dotyczącą interpretacji
art. 95 ww. ustawy i wskazał, że istniejące rozbieżności usunęła uchwała składu
siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2021 r. (III UZP 7/21), w której Sąd
Najwyższy zajął stanowisko, zgodnie z którym ubezpieczonemu, który pozostawał w
zawodowej służbie wojskowej przed 2 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę wojskową
wynoszącą 75% podstawy jej wymiaru, obliczoną bez uwzględnienia okresów
składkowych i nieskładkowych, z tytułu których jest uprawniony również do emerytury
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe
lub wybrane przez uprawnionego (art. 95 ust. 1 i 2 ww. ustawy w związku z art. 7
ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych
oraz ich rodzin; Dz. U. z 2020 r. poz. 586 ze zm.).
Sąd Apelacyjny podniósł, że w pełni aprobuje prezentowane wyżej stanowisko
i argumentację, mając na względzie zarówno powagę autorytetu Sądu Najwyższego
rozpoznającego zagadnienie prawne w składzie siedmiu sędziów, jak i z racji
kompleksowej wykładni art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej. Zaznaczył przy tym, że
omówiona wyżej uchwała potwierdza przeważające w dotychczasowym
orzecznictwie stanowisko judykatury co do braku możliwości jednoczesnej wypłaty
dwóch świadczeń w przypadku ich zbiegu. Powyższe stanowisko jest akceptowane
w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych.
Na tym tle Sąd Apelacyjny nie podzielił oceny prawnej ustalonego stanu
faktycznego, dokonanej przez Sąd Okręgowy. Z okoliczności sprawy wynika
jednoznacznie, że decyzją Wojskowego Biura Emerytalnego przyznano J.B. prawo
do emerytury wojskowej z uwzględnieniem wysługi lat - okresu służby wojskowej w
łącznym wymiarze 29 lat, co prowadziło do uzyskania procentowego wymiaru
I USK 325/26
5
świadczenia wynoszącego 75 %. Wypracowany przez odwołującego się staż
„cywilny” nie mógł zostać uwzględniony do wzrostu pobieranej przez niego emerytury
wojskowej, która już w dacie jej przyznania osiągnęła maksymalną wartość podstawy
wymiaru, lecz mógł jedynie zostać wykorzystany do obliczenia dodatkowego,
niezwiązanego z nią, powszechnego świadczenia emerytalnego.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego w realiach rozpatrywanego przypadku nie
znajduje też zastosowania przepis art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej z racji tego, że
J.B. pozostawał w służbie wojskowej przed 2 stycznia 1999 r. i przyznane mu przez
Wojskowe Biuro Emerytalne świadczenie nie zostało obliczone wedle zasad
określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Okoliczność ta, w świetle
stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu cytowanej wyżej uchwały siedmiu sędziów
Sądu Najwyższego, nie stanowi wyjątku od ogólnej zasady wypłacania jednego
świadczenia. Tym samym Sąd ten przyjął, że chociaż J.B. nabył prawo do emerytury
wojskowej, jak również emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu
ukończenia powszechnego wieku emerytalnego, to jest uprawniony do pobierania
tylko jednego z tych świadczeń - korzystniejszego bądź wybranego przez siebie.
Sąd Apelacyjny podkreślił przy tym, że emerytura wojskowa odwołującego się
jest znacznie wyższa od przyznanej mu emerytury powszechnej. W tym zaś
kontekście skarżona przez niego decyzja ZUS w zakresie, w jakim organ rentowy
zawiesił wypłatę emerytury powszechnej jako świadczenia mniej korzystnego niż
pobierana przez niego emerytura wojskowa - była zgodna z art. 95 ust. 1 i 2 oraz art.
103a ustawy emerytalnej.
Mając na względzie powyższe Sąd Apelacyjny uznał apelację organu
rentowego za zasadną, co skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku.
Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wniósł J.B. Zaskarżając
wyrok w zakresie punktu I wyroku wniósł o jego uchylenie w zaskarżonej części i
przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania i
rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego,
z uwzględnieniem kosztów dotychczasowego postępowania, wraz z odsetkami.
We wniosku ewentualnym skarżący wniósł o uchylenie, na podstawie
art. 39816 k.p.c., zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w skarżonej części i
orzeczenie co do istoty sprawy przez uwzględnienie odwołania oraz zasądzenie od
organu na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów
I USK 325/26
6
zastępstwa procesowego, według norm przepisanych wraz z odsetkami, w
wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono
do dnia zapłaty.
W podstawach skargi kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie przepisów
prawa materialnego tj. art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 53, ze zm.) w
związku z art. 15a ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym
żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r., Nr 10, poz. 36 ze zm.) oraz
naruszenie art. 32 i art. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący podniósł,
że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne, które ujął w formie
następujących pytań:
1. czy użyte w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej pojęcie „została obliczona na
zasadach określonych w art. 15a lub 18e ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o
zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin” oznacza
emeryturę, która została przyznana na podstawie wyżej wymienionych
przepisów, tzn. niewystarczające jest obliczenie emerytury na zasadach
określonych w tych przepisach, a konieczne jest spełnienie także kryteriów
podmiotowych w nich określonych (moment powołania do służby wojskowej),
2. czy możliwa jest taka wykładnia przepisów art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej w
związku z art. 15a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych,
która powodowałaby różnicowanie analogicznej sytuacji emerytów w jednej
grupie zawodowej bez istotnej przyczyny.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący podniósł,
że wykładnia art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej, a w szczególności użytego w tym
przepisie zwrotu: „z wyjątkiem przypadku, gdy emerytura wojskowa lub policyjna
została obliczona według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy z dnia
10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
lub w art. 15a lub art. 15d lub art. 18e ustawy... (zaopatrzeniowej)”, jest w
dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przedmiotem rozbieżności,
czego przykładem jest pogląd wyrażony w wyroku z 24 stycznia 2019 r., (I UK 426/17)
w którym wyjaśniono, że użyte wart. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej sformułowanie
"emerytura (...) obliczona według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy
I USK 325/26
7
z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych"
oznacza odwołanie się do zasad obliczenia emerytury wojskowej określonych w tych
przepisach, a więc z uwzględnieniem wyłącznie służby wojskowej, co z kolei
uzasadnia prawo do pobierania dwóch emerytur „wypracowanych” niezależnie od
siebie. Zatem o wyjątku od zasady pobierania jednego świadczenia nie decyduje data
przyjęcia do służby, ale brak możliwości obliczenia emerytury wojskowej przy
uwzględnieniu „cywilnego” stażu emerytalnego.
Z kolei w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z
17 lutego 2010 r. (II UZP 10/09) oraz w wyrokach: z 8 maja 2012 r. (II UK 237/11) i z
4 grudnia 2013 r. (II UK 223/13) stwierdzono, że zasada pobierania jednego
świadczenia (wyższego lub wybranego przez uprawnionego) w razie zbiegu u jednej
osoby prawa do kilku świadczeń (art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej) dotyczy również
zbiegu prawa do emerytury lub renty określonych w tej ustawie z prawem do
świadczeń przewidzianych w ustawie zaopatrzeniowej. Świadczeniobiorca, który
pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed 2 stycznia 1999 r., uprawniony do
renty wojskowej i pobierający to świadczenie, nie może więc jednocześnie pobierać
świadczenia powszechnego, mimo że spełnił warunki do jego nabycia i prawo to
zostało mu przyznane. Podobna rozbieżność na tle wykładni art. 95 ust. 2 ustawy
emerytalnej ujawniła się także w orzeczeniach sądów powszechnych.
Organ rentowy nie ustosunkował się do zarzutów i wniosków skargi
kasacyjnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia jej do rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę
kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne
(pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi
nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
Zgodnie natomiast z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymagania formalne skargi
kasacyjnej, powinna ona zawierać wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania i jego
uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności
I USK 325/26
8
wymienionych w powołanym art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać
argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w
ustawie kryteria, istnieje potrzeba merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd
Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia
przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego
postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element
interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc
instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę
zaskarżonego orzeczenia.
Jeśli chodzi o zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., jest
to zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego
orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego przyczyny (przesłanki) przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.,
przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze
względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na
sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze wskazaniem konkretnego przepisu
prawa, na tle którego to zagadnienie powstało, oraz przedstawieniu argumentów
prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także na
sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego (por. m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr 2508114; z 16 maja
2018 r., II CSK 15/18, LEX nr 2499790).
Wywód skarżącego powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy
przedstawianiu przez sąd odwoławczy, na podstawie art. 390 § 1 k.p.c., zagadnienia
prawnego budzącego poważne wątpliwości (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr 1102817). Analogicznie należy traktować
wymagania konstrukcyjne samego zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach
przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz jego związek ze sprawą i skargą kasacyjną,
która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie prawne
powinno być, przede wszystkim, sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące
się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571),
a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić
Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do
I USK 325/26
9
samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240;
z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP
119/08, LEX nr 478179). Jednocześnie powinno pozostawać w związku z
rozpoznawaną sprawą, co oznacza, że sformułowane zagadnienie prawne musi mieć
wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy i dotyczyć zagadnienia budzącego
rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości (por. postanowienia Sądu Najwyższego:
z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, LEX nr 864002; z 22 listopada 2007 r., I CSK
326/07, LEX nr 560504).
Podniesione w niniejszej sprawie zagadnienia prawne i wątpliwości
interpretacyjne, czy też rozbieżności orzecznicze zostały już jednoznacznie
rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Nie istnieje zatem potrzeba
wykładni przepisów prawnych, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii
tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we
wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające
potrzebę zmiany tego poglądu (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 3 marca
2020 r., II PK 36/19, LEX nr 3034647 i z 12 maja 2020 r., I UK 128/19, LEX nr
3026475).
Przechodząc do meritum wskazać należy, że niezależnie od tego, że we
wcześniejszym orzecznictwie sądowym art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2025 r. poz.
1749, zwanej „ustawą emerytalną”) nie był wykładany w sposób jednolity, co
doprowadziło do rozbieżności w orzecznictwie, to jednak rozbieżność ta została
usunięta w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2021 r.
(III UZP 7/21, LEX nr 3274620), której skarżący zdaje się nie dostrzegać i nie
uwzględniać w przedstawionej argumentacji. W uzasadnieniu tej uchwały wyrażono
pogląd prawny, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, zgodnie
z którym ubezpieczonemu, który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed
2 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę wojskową wynoszącą 75% podstawy jej
wymiaru obliczoną bez uwzględnienia okresów składkowych i nieskładkowych, z
tytułu których jest uprawniony również do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez
ubezpieczonego {art. 95 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z art. 7 ustawy z dnia
I USK 325/26
10
10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich
rodzin (Dz.U. z 2020 r., poz. 586 ze zm.)}.
Sąd Najwyższy w motywach powołanej uchwały zgodził się ze stanowiskiem
wyrażanym w niektórych wcześniejszych orzeczeniach, że przyjęcie założenia,
zgodnie z którym dyferencjacja uprawnień żołnierzy w zakresie prawa do wypłaty
świadczeń emerytalnych w zbiegu jest związana wyłącznie z datą powołania ich do
służby wojskowej (przed i po 1 stycznia 1999 r.) i stanowi jej konsekwencję,
oznaczałoby ich nierówne traktowanie. Inaczej jednak ten problem musi być
postrzegany, gdyby założyć, a założenie takie jest w pełni uprawnione, że nie chodzi
w nim o samą datę powołania do służby jako determinantę różnych uprawnień w
przypadku zbiegu prawa do świadczeń emerytalnych, lecz o to, że te dwie grupy
żołnierzy były objęte w okresie odbywania służby różnymi systemami emerytalnymi,
co data powołania ich do służby jedynie ilustruje. Okoliczność ta, polegająca na
wprowadzeniu od 1 stycznia 1999 r., w ramach generalnej reformy emerytalnej,
systemu „zdefiniowanej składki” w miejsce systemu „zdefiniowanego świadczenia” i
związane z tym istotne różnice w zakresie unormowania sposobu opłacania składek
na powszechne ubezpieczenie społeczne przez żołnierzy powołanych do służby do
1 stycznia 1999 r., jak i po tym dniu, nie może pozostać bez znaczenia dla ustalania
zakresu podmiotów, którym przysługuje równe traktowanie. Może ona bowiem zostać
uznana za istotną cechę różniącą te podmioty. Taką cechą może być też
zróżnicowanie ze względu na zachowaną w stosunku do jednej tylko grupy żołnierzy
możliwość zwiększenia emerytury wojskowej przez doliczenie do wysługi emerytalnej
„stażu cywilnego”. Wówczas sytuacja prawna tych żołnierzy mogłaby być oceniana
jako podobna do żołnierzy powołanych do służby po 1 stycznia 1999 r. Podobieństwo
obu tych grup polegałoby natomiast wyłącznie na tym, że jedni i drudzy są
żołnierzami zawodowymi, ale posiadającymi różne uprawnienia w zakresie sposobu
obliczania ich emerytur. Niezależnie jednak od tego, które z tych założeń zostałoby
przyjęte, da się je z całą pewnością obronić jako dozwolone naruszenie zasady
równości przy uwzględnieniu „testu” wynikającego z orzecznictwa Trybunału
Konstytucyjnego.
Po pierwsze, celem oraz treścią wprowadzonego przez ustawodawcę
zróżnicowania jest „wpasowanie” żołnierzy pozbawionych prawa do wzrostu
emerytury wojskowej z tytułu doliczenia „stażu cywilnego” w nowy system
ubezpieczeń społecznych bazujący na zdefiniowanej składce, który w dużym stopniu
I USK 325/26
11
oznacza realizację zasady wzajemności składki i prawa do świadczenia oraz
abstrahuje od solidarnościowego charakteru świadczeń z zabezpieczenia
społecznego.
Po drugie, moment wprowadzenia omawianej dyferencjacji wskazuje na
związanie jej z przyjętym w ustawie emerytalnej procesem stopniowego wygaszania
dotychczasowych uprawnień emerytalnych na rzecz jednolitego, powszechnego
systemu. Proces ten jest zaś w pełni akceptowany zarówno w orzecznictwie, jak i w
doktrynie prawa ubezpieczeń społecznych (por. m.in. wyroki Trybunału
Konstytucyjnego: z 22 czerwca 1999 r., K. 5/99, OTK ZU 1999 Nr 5, poz. 100, z 4
stycznia 2000 r., K. 18/99, OTK ZU 2000 Nr 1, poz. 1 oraz K. 1/00, OTK 2000 Nr 6,
poz. 185 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 16 czerwca 2011 r., III UK 217/10, LEX
nr 950438 i z 26 kwietnia 2016 r., I UK 151/15, LEX nr 2050671).
Wprawdzie ów proces stopniowego wygaszania „starych” uprawnień
emerytalnych w ustawie emerytalnej został oparty przede wszystkim na wieku
świadczeniobiorców, jednakże łatwo założyć jego adekwatność także w odniesieniu
do daty powołania do służby decydującej o zakresie regulacji zaopatrzeniowych,
zwłaszcza że drugim z czynników powodujących eliminację dotychczasowego
(„starego”) sytemu emerytalnego jest określona w ustawie data graniczna
przypadająca na 31 grudnia 2008 r. (por. art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej).
Po trzecie, wspomniana dyferencjacja ma charakter proporcjonalny, gdyż
bilansuje ją regulacja zawarta w art. 18i ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy
zawodowych.
Po czwarte, trudne do pogodzenia z zasadami sprawiedliwości społecznej
byłoby postawienie jednych żołnierzy powołanych do służby przed 2 stycznia 1999 r.
w sytuacji lepszej (a przez to nierównej) od takich samych żołnierzy, którym wzrost
emerytury wojskowej z tytułu uwzględnienia samych okresów służby pozwalałby na
uzyskanie tego świadczenia w wysokości tylko nieznacznie niższej niż 75% podstawy
wymiaru.
Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni aprobuje
ten kierunek wykładni art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej przyjęty w omówionej uchwale
powiększonego składu Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2021 r. Nie dostrzega też we
wniosku skarżącego argumentów, które uzasadniałyby podjęcie kroków w kierunku
jego zmiany. Sąd Najwyższy zauważa równocześnie, że Sąd drugiej instancji
dokonał wykładni w pełni zgodnej z powołaną uchwałą i w konsekwencji zasadnie
I USK 325/26
12
zmienił wyrok Sądu Okręgowego.
Co istotne, również w kolejnych orzeczeniach Sąd Najwyższy podtrzymał
zaprezentowaną w motywach ww. uchwały wykładnię (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 19 lipca 2022 r., III USK 502/21, LEX nr 3482066 i 21 czerwca 2023 r.,
III USK 235/22, LEX nr 3571903 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 13 kwietnia
2023 r., II USKP 214/21, LEX nr 3578807 oraz z 12 lipca 2023 r., II USKP 18/22, LEX
nr 3580375).
Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy doszedł
do przekonania, że skarżący nie wykazał potrzeby przyjęcia jego skargi kasacyjnej
do merytorycznego rozpoznania, dlatego też, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł
o odmowie przyjęcia jej do rozpoznania.
[SOP]